AI Radar Nederland AI Radar

Anthropic gaat met de winst lopen, en ChatGPT komt voor de rechter

Twee bewegingen kruisen elkaar deze week: AI wordt aantoonbaar goedkoper, en voor het eerst écht juridisch begrensd.

AI Pulse Nieuwsredactie 6 min leestijd

AI Radar Nederland — 5 mei 2026

De vijf koppen van vandaag

  1. Slachtoffers schietpartij in Canada klagen OpenAI aan om rol van ChatGPT
  2. Witte Huis werkt aan keuringssysteem voor AI-modellen — opmerkelijke ommezwaai
  3. HSBC verlaagt advies Palantir: Anthropic wint terrein met openere bouwstenen
  4. Gratis hulpmiddel maakt AI-rekening zeventien keer kleiner door modellen te combineren
  5. Nederlandse docenten en leerlingen: het profielwerkstuk overleeft ChatGPT niet

AI in bedrijf — sectie-illustratie — 5 mei 2026

Kan ChatGPT voor de rechter komen?

In Canada proberen slachtoffers van een schietpartij het te bewijzen. Hun zaak is geen losse zaak.

JuridischBeleid

Slachtoffers en nabestaanden van een schietpartij in het Canadese Tumbler Ridge hebben OpenAI aangeklaagd. Volgens hen heeft ChatGPT geholpen bij het plannen van het geweld. Het is een van een groeiend aantal rechtszaken die dezelfde vraag stellen: kan de maker van een chatbot juridisch verantwoordelijk worden gehouden voor schadelijk advies dat het systeem geeft?

Tot nu toe wisten AI-bedrijven dat soort vragen weg te wuiven met de algemene voorwaarden. Maar Amerikaanse rechters lijken dat schild minder te accepteren — en de zaken stapelen zich op.

Bron: Mother Jones via Bluesky


Het Witte Huis bedenkt een keuringskeurmerk voor AI

Trump roept dat hij niet wil ingrijpen. Achter de schermen wordt het tegenovergestelde gebouwd.

BeleidInternationaal

De Amerikaanse regering werkt aan een systeem dat grote AI-modellen tegen het licht moet houden vóór ze publiek mogen, meldt de New York Times. Dat is opmerkelijk: Trump zegt al maanden dat hij níét van plan is AI strakker te reguleren. Eerdere decreten dwongen modellen al om “minder woke” te zijn — nu komt er mogelijk een echte keuringspoort overheen.

Bron: The New York Times


HSBC: Palantir is de duurste verliezer van de AI-revolutie

Een van de grootste banken ter wereld zag dit aankomen. De koers nog niet.

BedrijfslevenStrategie

HSBC verlaagde gisteren het advies voor Palantir van “kopen” naar “vasthouden” en sloeg tachtig dollar van het koersdoel af. De reden is interessanter dan het cijfer: nieuwe, openere AI-bouwstenen — onder andere Anthropic’s Model Context Protocol — maken het voor bedrijven goedkoper om zelf complexe AI-toepassingen in elkaar te zetten.

Daarmee verdwijnt het verkooppraatje waar Palantir groot mee werd: dat alleen zij die complexiteit aankonden. Plotseling kan iedereen het.

Bron: Carl Quintanilla via Bluesky


De truc om je AI-rekening 17 keer kleiner te maken

Een ontwikkelaar zette twee modellen samen aan tafel. Het ene mag denken, het andere doet het saaie werk.

ToolsOpen source

DeepClaude heet het hulpmiddel dat gisteren gratis online verscheen. Het idee is even simpel als verrassend: gebruik het dure model van Anthropic alleen voor de moeilijke denkstappen, en laat het goedkopere Chinese model DeepSeek het tussenwerk doen. Resultaat: vergelijkbare kwaliteit, een fractie van de kosten.

Het is een microvoorbeeld van een grotere verschuiving. Bedrijven stoppen met “altijd het beste model voor alles” en kiezen modellen per taak — zoals een chef per gerecht een ander mes pakt.

Bron: GitHub — DeepClaude


Google Meet zette de AI-notulist aan zonder dat de andere kant het wist

Een ongemakkelijk berichtje uit Duitsland, en een vraag voor elk werkoverleg.

PrivacyWerkvloer

Een Duitse gebruiker postte zijn ervaring online: tijdens een vergadering schakelden zijn gesprekspartners stilzwijgend de AI-notuleerfunctie van Google Gemini in. Het hele gesprek werd opgenomen, samengevat en gedeeld zonder vooraf te vragen of dat goed was.

Bron: Fraunora via Bluesky


Het profielwerkstuk wankelt

222 stemmen, 145 reacties, en geen docent die het oneens durft te zijn.

Onderwijs

Op de Nederlandse Reddit ging deze week een stevige post viraal: het profielwerkstuk in zijn huidige vorm is niet meer te redden, omdat ChatGPT het werk grotendeels overneemt. Docenten en leerlingen erkennen het probleem maar verschillen sterk over de oplossing — AI-detectie (die nauwelijks werkt), procesgerichte beoordeling, of teruggrijpen op mondelinge presentaties.

Een voorproefje van een gesprek dat de komende jaren elk Nederlands schoolbestuur gaat voeren.

Bron: Reddit r/thenetherlands


OpenAI tilt een tipje van de sluier

Het stilste bedrijf van Silicon Valley wordt opeens spraakzaam. Daar zit een verkooppraatje achter.

Achter het nieuws

OpenAI publiceerde een ongebruikelijk technisch bericht over hoe het de spraakmodus van ChatGPT snel houdt voor miljoenen gelijktijdige gebruikers. Voor de meeste lezers is de inhoud bijzaak — interessanter is dat een bedrijf dat normaal zwijgt over zijn machinekamer ineens openheid geeft. Het past in een trend: nu de markt voller wordt, gaan AI-makers actief verkopen aan ontwikkelaars in plaats van alleen aan eindgebruikers.

Bron: OpenAI


Voor wie zelf met AI bouwt — 4 onderzoekssignalen, klik om te openen

Bouw met AI — sectie-illustratie — 5 mei 2026

Korte signalen voor ontwikkelaars en data-teams. Standaard ingeklapt — als je zelf geen modellen bouwt, sla deze sectie gerust over.

VGR — visueel redeneren in plaats van alles in tekst

Een nieuw paper introduceert een aanpak waarbij een multimodaal model eerst expliciet aanwijst welk stuk van een afbeelding het gebruikt voordat het antwoordt. Vermindert hallucinaties bij visuele QA, documentanalyse en medische beelddiagnostiek.

Bron: arXiv:2506.11991

RadLite — radiologie-AI op een gewone CPU

Kleine taalmodellen (3-4B parameters) na fine-tuning met LoRA halen +60% op natural language inference en +89% op staging-taken. Geen GPU nodig — relevant voor zorgorganisaties met privacy-eisen of beperkt budget.

Bron: arXiv:2605.00421

Modellen weten meer dan ze zeggen

Onderzoek presenteerde een verontrustend patroon: taalmodellen blijken intern accuratere informatie te bezitten dan ze in hun antwoorden teruggeven. De kloof groeit bij langere gesprekken en strategische dynamiek.

Bron: arXiv:2604.04385

DeepClaude — modelmix als referentie-architectuur

Werkende agent-loop waarin twee modellen via dezelfde tool-interface samenwerken, met routing op kostenniveau. Nuttige referentie voor wie multi-step workflows draait met dure modellen.

Bron: GitHub


Bronnen

New York Times · OpenAI · GitHub DeepClaude · Reddit r/thenetherlands · Mother Jones · Carl Quintanilla · Fraunora · arXiv VGR · arXiv RadLite · arXiv Alignment Routes