Open LinkedIn en je struikelt erover: AI-trainingen, AI-masterclasses, AI-bootcamps, certificaten in “AI-geletterdheid”. Sinds de EU AI Act van organisaties vraagt dat hun mensen snappen waar ze mee werken, is een complete bedrijfstak uit de grond gestampt. Een deel daarvan is degelijk. Een ander deel verkoopt je een wettelijke verplichting die niet bestaat, met een certificaat dat niets waard is. Tijd om het kaf van het koren te scheiden.
Waar die explosie vandaan komt
De aanjager heet artikel 4. Sinds 2 februari 2025 verplicht de EU AI Act organisaties die AI gebruiken om te zorgen voor een “toereikend niveau van AI-geletterdheid” bij hun medewerkers (Bron: Digitale Overheid). Dat geldt ook voor een bedrijf dat alleen ChatGPT of Copilot gebruikt. Geen exotische verplichting dus, maar één die vrijwel elke organisatie in Nederland raakt.
En waar een verplichting is, is een markt. Vergelijkingssite Springest toont inmiddels ruim 170 AI-opleidingen, -trainingen en -cursussen (Bron: Springest), en dat is alleen het deel dat zich laat vergelijken. Daarnaast is er een schil van eenpitters, bureaus en LinkedIn-coaches die in-company-trainingen aanbieden, van een middagje “ChatGPT voor je team” tot meerdaagse programma’s van ruim 2.000 euro per persoon.
Beginner-tip:Voel je geen achterstand als je hier net instapt. De basis van goed met AI werken leer je ook gratis — begin bijvoorbeeld met onze gidsprompten voor beginnersen bouw vandaaruit op.
De truc met “verplicht” en “gecertificeerd”
Hier wordt het schimmig. Artikel 4 verplicht een resultaat — medewerkers die snappen wat AI kan, niet kan en wanneer je moet ingrijpen. De wet schrijft geen verplichte cursus voor, geen minimumaantal uren en geen certificaat. De Europese Commissie zegt het zelf expliciet in haar vragenlijst over AI-geletterdheid: organisaties bepalen zelf hoe ze aan de eis voldoen, en er bestaat geen officieel erkend certificaat (Bron: Europese Commissie). Het Digital Omnibus-akkoord van mei 2026 zwakt de formulering bovendien verder af, van “garanderen” naar “ondersteunen” — de details staan in de nieuwe AI Act-deadlines op een rij.
Toch adverteren aanbieders met “de verplichte AI Act-training” en “officiële AI-geletterdheidscertificering”. Dat is op z’n vriendelijkst voorbarig en op z’n onvriendelijkst misleidend. Een certificaat van deelname bewijst aanwezigheid. Er is geen accreditatie-instantie, geen kwaliteitsregister en geen toezicht op wie zich AI-trainer mag noemen. Dezelfde persoon die vorig jaar social-media-cursussen gaf, kan dit jaar zonder enige toets “AI-expert” op de gevel zetten.
Gevorderden:Documentatie is wél een reëel compliance-element. Wie aan artikel 4 wil voldoen, doet er verstandig aan vast te leggen welke AI-systemen er draaien, welk kennisniveau per rol nodig is en welke training daarvoor is ingezet. Een extern certificaat kan in dat dossier een rol spelen — als bewijsstuk van inspanning, niet als vrijbrief. Hoe Nederlandse toezichthouders hiernaar gaan kijken, schetsen we inEU AI Act: wat toezichthouders van het mkb verwachten.
Wat een goede AI-training wél doet
Laten we eerlijk zijn: er bestaan ook gewoon goede trainingen, en voor veel teams is een externe trainer de snelste route. Het verschil zit in een paar toetsbare dingen.
Een goede training werkt met jullie eigen processen. Niet “zo schrijf je een prompt”, maar: hoe verwerkt jullie binnendienst offerteaanvragen, en waar kan AI daar veilig in meedraaien? Een goede trainer heeft een verifieerbare achtergrond, in AI of in jouw branche, het liefst beide. Het materiaal is actueel — wie in juni 2026 nog een cursus rond GPT-4-promptrecepten draait, heeft de afgelopen twee modelgeneraties gemist. En er is aandacht voor de risico’s: hallucinatie, datalekken, en de momenten waarop je AI-uitvoer niet blind mag vertrouwen. Wat dat laatste betreft is de lat hoog: zelfs doorgewinterde developers blijken misleiding door hun eigen AI-assistent zelden op te merken.
De vijf rode vlaggen op een rij, voor naast je inbox: claims van wettelijke verplichting, vage of verouderde inhoud, een trainer zonder aantoonbare achtergrond, geen koppeling met je eigen werk, en urgentie-marketing met boete-dreiging. Twee of meer? Bedank vriendelijk.
Beginner-tip:Twijfel je of je überhaupt een training nodig hebt? Kijk eerst waar AI in jouw bedrijf het verschil maakt — onzevijf praktische AI-kansen voor het mkbis daarvoor een nuchter vertrekpunt. En regel je het liever zonder externe cursus: volg onsstappenplan AI-geletterdheid.
Wat wij eraan gaan doen
Vergelijken is in deze markt vrijwel onmogelijk: geen keurmerk, geen gestandaardiseerde beschrijvingen, en reviews die vooral over de lunch gaan. Daarom werkt onze redactie aan aitrainingmkb.nl, een onafhankelijk platform — op dit moment in ontwikkeling — dat het Nederlandse aanbod AI-trainingen voor het mkb in kaart brengt en vergelijkbaar maakt: inhoud, actualiteit, trainersachtergrond, prijs en wat je er aantoonbaar aan compliance-documentatie aan overhoudt. Zodra het live gaat, lees je het hier.
Tot die tijd geldt het oude inkoop-adagium: wie iets verkoopt met een wet als breekijzer, verdient extra wantrouwen. De AI-geletterdheidseis is reëel en zinvol. Juist daarom verdient hij beter dan paniekvoetbal van 2.000 euro per dagdeel. Begin bij wat je team daadwerkelijk doet met AI — de stand van AI in het mkb geeft daarvoor de context — en koop pas daarna een training die daarbij past.
Samenvatting — de 5-minuten-versie
- Artikel 4 van de EU AI Act verplicht sinds 2 februari 2025 een passend niveau van AI-geletterdheid bij iedereen die beroepsmatig met AI werkt; dat joeg een explosief trainingsaanbod aan (170+ alleen al op Springest).
- De wet kent géén verplichte cursus, urenaantal of certificaat — aanbieders die daarmee adverteren verkopen een niet-bestaande eis.
- Er is geen keurmerk of accreditatie voor AI-trainers; kwaliteit toets je zelf op trainersachtergrond, actualiteit van het materiaal en koppeling met je eigen werkprocessen.
- Rode vlaggen: “wettelijk verplicht”, verouderde inhoud, geen branchekennis, geen maatwerk, urgentie-marketing met boetedreiging.
- Onze redactie ontwikkelt aitrainingmkb.nl om het trainingsaanbod voor het mkb onafhankelijk vergelijkbaar te maken.
Bronnen
- Europese Commissie — AI literacy: questions & answers — officiële uitleg dat artikel 4 geen verplichte cursus of certificaat voorschrijft.
- Digitale Overheid — Wat je moet weten over AI-geletterdheid — Nederlandse overheidsuitleg van de verplichting.
- Springest — Overzicht AI-opleidingen — de vergelijkingssite met ruim 170 AI-trainingen.
- Knowledge Centre Data & Society — De AI-geletterdheidsverplichting in 4 stappen — praktisch stappenplan voor organisaties.