Anthropic meldde op 23 september dat zijn model Claude een onbekend enzymsysteem had gevonden in bacteriofagen, de virussen die bacteriën besmetten. Vijf dagen later ging een bioloog uit Kopenhagen op de rem staan: hij onderzoekt diezelfde enzymen al jaren, en hij had zijn werk eraan met Claude gedeeld. Wat staat er vast, en wat niet?
Wat Anthropic zegt gevonden te hebben
Ongeveer 950 Claude-agents doorzochten 21 uur lang een grote DNA-database en verbruikten daarbij 210 miljoen tokens, de tekstbrokjes waarmee een taalmodel rekent (Bron: Anthropic). Ze liepen ruim 200.000 reverse transcriptases na, hielden 3.500 kandidaat-systemen over en kwamen uit op twintig veelbelovende. Eén daarvan bleek uit drie delen te bestaan: een reverse transcriptase (een enzym dat RNA overschrijft naar DNA), een partnergen, en een reeks gelijkmatig verdeelde DNA-herhalingen. Anthropic doopte het array-associated reverse transcriptases, kortweg ART (Bron: Anthropic).
De laatste stap deden mensen. In een lab in de Bay Area bevestigden wetenschappers dat de ART-reeks korte RNA-moleculen aanmaakt, wat de hypothese ondersteunt dat er een programmeerbaar mechanisme in zit dat aan CRISPR doet denken. Wat het systeem in de natuur dóet, is onbekend, en de resultaten staan als preprint online (Bron: Anthropic). Feng Zhang van MIT en het Broad Institute, een van de CRISPR-pioniers, hield het bij een voorzichtige beoordeling:
“De identificatie van RNA-herhalingsreeksen die aan reverse transcriptases gekoppeld zijn is werkelijk intrigerend en verdient nader onderzoek.”
— Feng Zhang, MIT/Broad Institute, 23 september 2026 (Bron: Anthropic)
Dat is een stuk droger dan de koppen die erop volgden. Microbioloog Kevin Blake van Washington University wees er bij Al Jazeera op dat “CRISPR-achtig” niet hetzelfde is als een concurrent van CRISPR (Bron: Al Jazeera).
Beginner-tipEen preprint is een onderzoeksverslag dat online staat voordat vakgenoten het hebben beoordeeld. Handig om snel te delen, maar het betekent dat de controle die normaal vóór publicatie gebeurt, nog moet komen.
De bioloog die zegt: die dingen kende ik al
Mario Rodríguez Mestre, computationeel bioloog aan de Universiteit van Kopenhagen, onderzoekt deze enzymen naar eigen zeggen vier jaar. Hij stuitte er in 2022 op tijdens een zoektocht naar nieuwe reverse transcriptases en staat sinds 2023 als mede-uitvinder op een patentaanvraag van ReNegade Therapeutics (Bron: The Irish Times). In diezelfde periode gebruikte hij Claude intensief voor zijn werk en deelde hij conceptteksten van zijn proefschrift en een manuscript met het model.
Zijn bezwaar gaat niet over wie de vlag als eerste plantte. Het gaat over wat er met dat gedeelde materiaal gebeurde:
“Voor mij is de belangrijkste vraag niet ‘Waren ARTs al bekend?’ Dat waren ze. Mijn zorg is dat deze informatie is gebruikt om toekomstige versies van de modellen te trainen.”
— Mario Rodríguez Mestre, Universiteit van Kopenhagen, 28 september 2026 (Bron: The Irish Times)
Hij houdt het daar ook bij. Mestre noemt de gelijkenis tussen beide projecten opvallend, maar zegt er niet definitief van uit te kunnen gaan dat het model uit zijn werk heeft geput (Bron: The Scientist). Hij staat bovendien niet alleen met de observatie dat deze systemen in het vakgebied rondgingen. Seth Shipman, bio-ingenieur bij de Gladstone Institutes en UC San Francisco, zei tegen The Irish Times dat hij er al jaren met Mestre over sprak en dat “velen van ons deze systemen kennen” (Bron: The Irish Times).
| Datum | Wat er gebeurde | Bron |
|---|---|---|
| 2022 | Mestre stuit op de enzymen tijdens een zoektocht naar reverse transcriptases | The Irish Times |
| 2023 | Hij komt als mede-uitvinder op een patentaanvraag van ReNegade Therapeutics | The Irish Times |
| 23 sep 2026 | Anthropic publiceert de ART-vondst plus preprint | Anthropic |
| 24 sep 2026 | Microbioloog Kevin Blake nuanceert de CRISPR-vergelijking | Al Jazeera |
| 28 sep 2026 | Mestre gaat publiek; Anthropic reageert schriftelijk | The Irish Times |
Wat Anthropic daarop zegt
Het bedrijf kwam met een korte verklaring: het kent geen eerder gepubliceerd werk waarin het ART-systeem wordt beschreven dat het nu vond, Claude is niet getraind op transcripten van gebruikers, en het moleculair-biologieteam heeft daar evenmin toegang toe (Bron: The Irish Times). The Scientist voegt daaraan toe dat Anthropic het systeem identificeerde in ruwe data uit een publicatie uit 2022 waar Mestre zelf niet bij betrokken was (Bron: The Scientist).
Die twee verhalen sluiten elkaar niet uit. Een systeem kan in een vakgebied circuleren, in patentaanvragen opduiken en in laatjes van onderzoekers liggen zonder dat er ooit een publicatie over verschijnt. “Geen eerder gepubliceerd werk” is dus een preciezere uitspraak dan “niemand wist hiervan”, en het is precies die ruimte waar de discussie in valt.
GevorderdenLet op welke twee claims hier door elkaar lopen. De eerste gaat over nieuwheid: was ART bekend in de literatuur? De tweede gaat over herkomst: heeft het model geprofiteerd van materiaal dat een gebruiker in een gesprek stopte. Anthropic beantwoordt beide ontkennend, Mestre betwist vooral de eerste en stelt de tweede als vraag. Zonder inzage in prompts, trainingscorpus en het redeneerspoor van de agents is geen van beide van buitenaf te toetsen.
Waarom “AI ontdekte iets” zo’n rekbare zin is
Wat er niet openbaar is, is de kern van deze zaak: welke prompts de agents kregen, welke datasets ze precies doorzochten, wat het redeneerspoor was. Zonder die gegevens kan een buitenstaander het werk niet overdoen, en dat is normaal gesproken de minimumeis voor een claim van deze omvang.
Het patroon is niet nieuw. Toen OpenAI in juli een immunologische vondst aan GPT-5 Pro toeschreef, bleek het menselijke aandeel bij nader inzien groter dan de aankondiging suggereerde. In een benchmark voor zelfstandig wetenschappelijk werk blijven de beste agents rond de 60 punten steken. En bij Google’s AlphaGenome-atlas deed het model het voorwerk terwijl labs de uitkomst moesten bevestigen. Dat Anthropic inmiddels meldt dat Claude een kwart van zijn eigen onderzoek draait, maakt de vraag wie hier precies wat deed alleen maar scherper.
Voor jou als lezer zit de les in de formulering. “AI ontdekte X” kan betekenen dat een model zelfstandig een patroon vond in ruwe data, dat het een bestaande kennisbron efficiënt doorzocht, of dat het profiteerde van wat mensen er eerder zelf in stopten. Bij deze vondst is het derde niet aangetoond en ook niet uitgesloten. Kijk dus wie de claim doet, wat mensen deden, en of iemand buiten het bedrijf het heeft kunnen nakijken.