De vijf koppen van vandaag
- Palantir lobbyt via WhatsApp voor toegang tot Britse huisartsdossiers
- Nederland investeert €200 miljoen in AI-fabriek, maar krijgt geen directeur tot januari
- BCG: AI levert pas geld op als strategie en technologie samenkomen
- Meta breidt AI-leeftijdscontrole wereldwijd uit na rechtszaak van $17 miljard
- Australië creëert toezichthouder met bevoegdheid tot ‘aanzienlijke boetes’
Het nieuws van vandaag
Palantir lobbyt via directe lijn met minister voor toegang tot Britse huisartsdossiers
WhatsApp-berichten laten zien hoe het AI-bedrijf invloed probeert uit te oefenen op het Britse gezondheidsbeleid. Eerder beloofde de regering juist dat huisartsgegevens buiten het project zouden blijven.
Het Amerikaanse AI-bedrijf Palantir wilde vorig jaar toegang tot de dossiers van Britse huisartsen. Daarvoor benaderde het de Britse gezondheidsminister rechtstreeks via WhatsApp. Dat blijkt uit vrijgegeven berichten. Louis Mosley, de Britse topman van Palantir, riep minister Zubir Ahmed op om “vooruit te lopen op de politieke oppositie” van artsen en critici.
Palantir heeft een contract van £330 miljoen met de NHS, de Britse publieke gezondheidszorg. Het bedrijf beheert daarvoor het Federated Data Platform. Dat is een systeem dat gegevens uit verschillende ziekenhuizen en zorginstellingen aan elkaar koppelt. Bij de aankondiging in 2023 zei de Britse regering uitdrukkelijk dat huisartsgegevens daar niet onder zouden vallen.
Volgens Palantir zou het toevoegen van huisartsdata zorgen voor “snellere toegang tot de huisarts en effectievere preventieve zorg”. Artsenorganisatie BMA (British Medical Association) is kritisch. Zij waarschuwt voor “scope creep”: een project dat stap voor stap verder gaat dan oorspronkelijk is afgesproken. Volgens de BMA tast dat het vertrouwen tussen patiënt en arts aan.
De weerstand tegen Palantir is ook groot vanwege andere opdrachtgevers. Het bedrijf werkt onder meer voor het Israëlische leger en voor ICE, de Amerikaanse immigratiedienst.
Nederlandse AI-fabriek krijgt pas in januari een directeur
De supercomputer van €200 miljoen staat gepland voor 2028, maar de organisatie eromheen moet nog worden opgebouwd.
Martijn Gribnau wordt per 11 januari algemeen directeur van de Nederlandse AI-fabriek in Groningen. Van 2020 tot 2024 was hij CEO van de Volksbank. Daarna werkte hij bij twee AI-bedrijven.
Een AI-fabriek is een centrum met veel rekenkracht, waar bedrijven en onderzoekers AI-systemen kunnen ontwikkelen en testen. Het Groningse project kost €200 miljoen. Europa, het Rijk en de regio betalen mee, samen met private partijen. Het bijbehorende expertisecentrum is al actief. Het helpt bedrijven nu aan rekentijd bij andere Europese AI-fabrieken. Rekentijd is de tijd die je op zo’n krachtige computer mag gebruiken. De eigen supercomputer in Groningen wordt dit jaar geplaatst en moet begin 2028 werken.
Gribnau begint in een belangrijke fase. De technische voorzieningen komen er, maar de organisatie bestaat nog niet. Die moet straks mkb-bedrijven, snelgroeiende jonge bedrijven (scale-ups) en onderzoekers bedienen. Gribnau heeft ervaring met grote veranderingstrajecten bij ING en bij de Amerikaanse verzekeraar Genworth Financial. Sinds september is hij bestuurder bij Quant. Dit Amerikaanse bedrijf maakt AI-systemen die zelfstandig taken uitvoeren voor grote ondernemingen.
AI levert pas rendement op als strategie en uitvoering kloppen
Bedrijven geven inmiddels 3,3% van hun omzet uit aan AI, het dubbele van vorig jaar. De opbrengst is echter ongelijk verdeeld.
Bijna de helft van de bedrijven verdient inmiddels aantoonbaar geld aan AI. Dat blijkt uit onderzoek van adviesbureau Boston Consulting Group (BCG) onder 1.330 leidinggevenden. De verschillen tussen bedrijven zijn groot. Bedrijven die een duidelijke strategie combineren met sterke technologie halen vijf keer zoveel waarde uit AI als bedrijven die op beide punten achterblijven. Bij de eerste groep gaat het om 4,5% van de omzet, bij de tweede om 0,9%.
De uitgaven aan AI zijn in een jaar verdubbeld naar 3,3% van de omzet. Meer dan 80% van dat geld wordt buiten de centrale IT-afdeling uitgegeven. Volgens BCG laat dat zien dat AI een strategische investering voor het hele bedrijf is geworden.
De groep koplopers groeide van 26% vorig jaar naar 48,5% nu. Een steeds groter deel van de opbrengst komt van AI-agents. Dat zijn AI-systemen die zelfstandig taken uitvoeren. Ze zijn nu goed voor 22% van de financiële waarde die bedrijven uit AI halen. BCG verwacht dat dit aandeel in 2030 bijna verdubbelt naar 39%. Ook hier is de kloof groot. Van de meest geavanceerde bedrijven haalt 44% al de volledige beoogde waarde uit AI-agents. Bij de achterblijvers is dat 2%.
Onbevestigd: dit steunt op één bron; behandel de details met voorbehoud.
via Consultancy.nl
Meta zet miljoenen tieners automatisch over naar strengere accounts
AI schat de leeftijd van gebruikers in. Wie tussen 13 en 17 jaar lijkt, krijgt beperkingen, ook bij een opgegeven volwassen geboortedatum.
Meta gebruikt op Instagram AI om tieners te herkennen en breidt die technologie nu wereldwijd uit. Het systeem let op signalen die erop wijzen dat iemand waarschijnlijk jonger is dan 18. Die gebruikers krijgen automatisch een zogeheten Teen Account, een account met strengere instellingen.
Zo’n account is standaard privé. Tieners zien minder soorten content en onbekenden kunnen hen geen privébericht (DM) sturen. Gebruikers van 16 jaar of jonger kunnen deze instellingen alleen aanpassen met toestemming van een ouder.
Volgens Meta gaat het om miljoenen tieners. Ook wie zich met een valse geboortedatum heeft aangemeld, valt onder de nieuwe regels. Ouders in de VS krijgen volgende maand een melding waarin staat hoe het proces werkt.
De uitbreiding volgt op een rechtszaak van $17,1 miljard die Meta in augustus schikte. Daarin beloofde het bedrijf de leeftijdscontroles aan te scherpen. Later dit jaar volgen vergelijkbare tools voor Threads. Ook voor Facebook werkt Meta eraan.
Onbevestigd: dit steunt op één bron; behandel de details met voorbehoud.
via The Verge
Australië krijgt AI-toezichthouder die boetes mag uitdelen
De nieuwe toezichthouder mag “aanzienlijke straffen” opleggen aan bedrijven die AI op een onverantwoorde manier inzetten.
Australië richt een nieuwe toezichthouder op voor de veiligheid van AI. Die krijgt de bevoegdheid om bedrijven die “het verkeerde doen” aanzienlijke boetes op te leggen. Premier Anthony Albanese maakte het plan bekend.
De toezichthouder gaat werken met verplichte veiligheidsregels en kan die ook handhaven. Dat is een duidelijke koerswijziging. Tot nu toe had Australië alleen vrijwillige ethische richtlijnen voor AI. Wie zich daar niet aan hield, liep geen juridisch risico.
Met deze stap sluit Australië aan bij het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie. Ook daar komen wetten die specifiek over AI gaan. Veel landen zoeken naar een manier om de risico’s van AI te beperken zonder nieuwe ontwikkelingen af te remmen. Australië kiest voor vaste regels met sancties. Het land laat het toezicht dus niet over aan de techsector zelf.
Hoe hoog de boetes worden en waar de toezichthouder precies over gaat, is nog niet bekend. Die details volgen later.
via Bloomberg
Gartner: AI-risico groeit sneller dan AI-waarde
Het balanceren van opbrengst, gevaar en veiligheid is volgens het onderzoeksbureau de grootste uitdaging voor IT-leiders.
Onderzoeksbureau Gartner waarschuwt dat AI-risico’s sneller toenemen dan de waarde die bedrijven eruit halen. Het in balans brengen van opbrengsten, gevaren en veiligheid is volgens Gartner de grootste uitdaging voor CIO’s. De conclusie komt uit onderzoek onder IT-leiders wereldwijd. Gartner geeft geen kwantitatieve data, maar spreekt van een “groeiende kloof” tussen ambities en risicobeheersing.
De bevinding sluit aan bij het BCG-onderzoek dat laat zien dat de meeste bedrijven worstelen om AI-investeringen om te zetten in structureel rendement. Volgens Gartner ligt de uitdaging vooral in governance: bedrijven weten nog onvoldoende hoe ze AI veilig en verantwoord kunnen inzetten op schaal.
via AG Connect
Jurist Van Kolfschooten: wie beschermt de patiënt als AI de zorg overneemt?
AI-tools worden in ziekenhuizen ingezet zonder dat artsen of patiënten precies weten hoe ze werken en wat er met hun data gebeurt.
Hannah van Kolfschooten, jurist en onderzoeker gezondheidsrecht aan de Universiteit van Basel, waarschuwt dat patiënten kwetsbaar worden door AI in de zorg. AI-tools worden getest in een kunstmatige setting, maar werken anders in een chaotisch ziekenhuis, zegt ze. Artsen krijgen nu de verantwoordelijkheid om zelf uit te zoeken welke tool ze mogen gebruiken, wat ze een patiënt moeten vertellen en wat er met gevoelige informatie gebeurt. “Het is niet eerlijk om van dokters te vragen goede zorg te verlenen én de regels voor AI-gebruik te begrijpen en toe te passen.”
Van Kolfschooten adviseert de Europese Commissie en de WHO over AI en patiëntenrechten. Ze ziet dat zorgorganisaties door “AI-enthousiasme” de patiënt uit het oog verliezen. AI-tools bieden niet elke groep even goede hulp: vrouwen, ouderen en mensen met een niet-westerse etniciteit ontbreken vaker in de trainingsdata. Een telefonische AI-assistent helpt iemand die geen accentloos Nederlands spreekt slechter met een zorgvraag.
Nvidia en topman aangeklaagd wegens verzwegen relatie met vermeende Chinese spion
Aandeelhouders claimen dat het chipconcern banden van CEO Jensen Huang met Alice Huang verborgen hield, ondanks zorgen over nationale veiligheid.
Nvidia en zijn topman Jensen Huang zijn aangeklaagd in een collectieve rechtszaak die stelt dat ze aandeelhouders hebben misleid door de relatie van Huang met een vermeende Chinese spion te verzwijgen. De klacht, ingediend bij een rechtbank in San Jose, richt zich op de banden van Jensen Huang met Alice Huang, voormalig bestuurder van het in Singapore gevestigde Megaspeed. The New York Times meldde vorige maand dat Amerikaanse autoriteiten concludeerden dat Alice Huang een Chinese inlichtingenagent was. Nvidia reageerde daarop met een intern onderzoek.
Het aandeel Nvidia sloot maandag 4,3% lager, wat de beurswaarde met $190 miljard deed dalen. President Trump zei dat de FBI onderzoek doet naar de relatie en dat hij “verbaasd” was door de beschuldigingen. Volgens Trump heeft Huang hem verteld dat hij niet wist dat de vrouw een spion zou zijn geweest. Trump besloot destijds geen actie te ondernemen toen hij over de relatie werd geïnformeerd.
via NRC
Voor wie zelf met AI bouwt
Meta lanceert Muse Ember: goedkoper alternatief voor AI-agents
Het nieuwe model kost een derde van Claude Haiku 5.5 en scoort beter op zakelijke automatiseringstaken.
Meta introduceerde Muse Ember, een instapmodel dat bedrijven kunnen gebruiken voor AI-agents in grotere ensembles. Het model kost 10 cent per miljoen input tokens en 50 cent per miljoen output tokens, ongeveer een derde van wat Anthropic’s Claude Haiku 5.5 kost. Bij een ingebouwde cache die vaak gebruikte prompts hergebruikt, daalt de prijs naar 0,4 cent per miljoen input tokens.
Muse Ember scoorde op de Artificial Analysis Index gelijk aan Haiku en beter dan OpenAI’s GPT-6 Luna. Op AutomationBench-AA, een verzameling van 657 zakelijke taken in Gmail en Salesforce, had Muse Ember 17% voorsprong op beide concurrenten. Het model heeft een contextvenster van 1 miljoen tokens en kan naast tekst ook afbeeldingen, audio en video verwerken. Uitvoer gaat tot 512.000 tokens.
Aanbeveling: Test als goedkoper alternatief voor Haiku of Luna in agent-ensembles, vooral voor automatiseringstaken in zakelijke tools.
Gerapporteerd — meerdere bronnen melden dit, maar sterke onafhankelijke bevestiging ontbreekt nog.
via SiliconANGLE
Google lanceert twee gespecialiseerde TPU’s voor veiligheid en lange context
De TPU 8tx combineert met AMD-CPU’s voor confidential computing, de TPU 8i Max is een dual-chip voor lange-contextvenster taken.
Google kondigde twee nieuwe TPU-varianten aan: de TPU 8tx en TPU 8i Max. De 8tx is ontworpen voor confidential computing en wordt gecombineerd met AMD-CPU’s. De 8i Max is een dual-chip package geoptimaliseerd voor taken met lange contextvensters, zoals het verwerken van grote documentsets of codebases. Beide chips lanceren in 2027.
De 8tx richt zich op use cases waar data-isolatie en encryptie tijdens verwerking cruciaal zijn, zoals in financiële diensten of gezondheidszorg. De 8i Max biedt meer geheugenbandbreedte en is ontworpen voor workloads die meerdere miljoenen tokens moeten verwerken zonder bottlenecks. Het is de eerste keer dat Google vier TPU-versies in één jaar aankondigt.
Aanbeveling: Volg de benchmarks als je workloads draait die confidential computing of extreme contextvereisten hebben.
Bron-voorbehoud: de enige bron is een aggregator die alleen navertelt. De feiten kunnen kloppen, maar het origineel staat elders en is hier niet gecontroleerd.
via Techmeme
The Guardian · Emerce · Consultancy.nl · The Verge · Bloomberg · AG Connect · NRC · SiliconANGLE · Techmeme
Transparantie: het maken van deze editie kostte ±€0,42 aan AI-modelgebruik (7-daags gemiddelde per editie; selectie, schrijven, verrijking en eindredactie meegeteld).