De vijf koppen van vandaag
- Berlijn laat een raamcontract met Mistral en SAP vallen, elf maanden na een belofte samen met Frankrijk
- Door AI verdubbelde het aantal papers op arXiv, nu mag iedereen er nog twee per maand insturen
- In het Harderwijkse St Jansdal schrijft AI het verslag van het consult, de arts leest het na
- Ad Nederlof voorspelt dat AI voor 2030 dertig procent van de banen wegvaagt, Jan Baan noemt ontslaan dom
- Radboudumc en Universiteit Twente leren AI op operatievideo’s te zien hoeveel spanning op weefsel staat
Het nieuws van vandaag
Berlijn zet de Europese AI-deal met Mistral in de ijskast
In november 2025 was het nog een nieuw hoofdstuk voor Europese AI in de overheid. Nu liggen er bij de Duitse overheid geen bestellingen meer.
Het was bedoeld als bewijs dat Europa zijn eigen AI kan leveren aan de eigen overheid. Duitsland en Frankrijk sloten in november 2025 een partnerschap met het Franse AI-bedrijf Mistral en softwaregigant SAP. Samen zouden ze AI-software en digitale assistenten voor ambtenaren ontwikkelen. Het geplande raamcontract van de Duitse overheid gaat nu niet door, meldt Golem op basis van Die Welt en Politico. Volgens het Duitse digitaliseringsministerium liggen er bij Mistral “op dit moment geen inkoopplannen”.
Een officiële reden ontbreekt. Golem wijst op het Duitse Aleph Alpha, dat recent fuseerde met het Canadese Cohere en eveneens overheden als klant wil. Ook zoekmachine Ecosia stapte eerder over van Mistral naar open AI-modellen. Oprichter Christian Kroll zegt dat zijn bedrijf daarmee de kosten ongeveer halveerde. SAP laat weten dat de eigen samenwerking met Mistral gewoon doorgaat.
arXiv rantsoeneert: twee papers per maand
De bekendste plek voor wetenschappelijke voorpublicaties loopt over. Een deel van de stroom is met AI geschreven.
ArXiv, dé plek waar wetenschappers hun onderzoek delen voordat het officieel is gepubliceerd, krijgt de toestroom niet meer aan. Sinds 1 oktober geldt een limiet: maximaal twee papers per persoon per maand.
De cijfers laten zien waarom. In september 2024 ontving arXiv 20.569 inzendingen. Twee jaar later, in september 2026, waren dat er 40.363. In de categorie kunstmatige intelligentie steeg het aantal papers in twee jaar meer dan zevenvoudig.
De moderatoren, voor het grootste deel vrijwilligers, zien steeds vaker zwakke inzendingen. Soms is één onderzoek kunstmatig opgeknipt in meerdere papers. Andere keren gaat het om teksten die grotendeels door AI zijn geschreven.
De nieuwe regel geldt alleen voor degene die het paper indient, niet voor medeschrijvers. ArXiv noemt het quotum tijdelijk. De maatregel blijft totdat de eigen controlesoftware beter kan selecteren. Eerder dit jaar kreeg arXiv ook al strenger: auteurs die verzonnen bronnen in hun paper verwerken, krijgen een schorsing van een jaar.
In St Jansdal luistert de computer mee, zodat de arts weer opkijkt
Een ziekenhuis in Harderwijk gebruikt AI om gesprekken samen te vatten. Artsen hoeven dan minder te typen.
Neuroloog Van Nieuwenhuizen van ziekenhuis St Jansdal in Harderwijk gebruikt een digitale assistent tijdens spreekuren. De software luistert mee met het gesprek en maakt er een samenvatting van. Van Nieuwenhuizen leest het verslag na en zet het in het medisch dossier.
Het resultaat: hij kijkt meer naar de patiënt en minder naar zijn scherm. “Als ik er vijf minuten moet typen, dan heb ik vijf minuten minder tijd die ik aan de patiënt kan besteden”, zegt hij tegen VRMG.
St Jansdal was een van de eerste Nederlandse ziekenhuizen die AI zo inzet. Patiënten krijgen vooraf uitleg en mogen weigeren. De opname wordt gewist nadat het verslag is uitgeschreven.
De software werkt vooral bij lange gesprekken, zoals in de neurologie. Sommige artsen schrijven hun verslag nog liever zelf. Ook bij botbreuken wordt AI ingezet om röntgenfoto’s te analyseren. Maar de uiteindelijke beslissing blijft bij de arts.
via VRMG
Jan Baan en Ad Nederlof zijn het oneens over wat AI met banen doet
Twee IT-veteranen zien dezelfde technologie en trekken een tegenovergestelde conclusie.
Jan Baan, oprichter van softwarebedrijf Baan, waarschuwt bedrijven tegen massaontslag vanwege AI. “Al die mensen die men wil ontslaan: ik vind dat het domste wat je kunt doen”, zei hij tijdens een debat van Computable in de Haagse sociëteit De Witte. Bedrijven moeten juist investeren in medewerkers die met AI productiever worden. Een AI-agent mag volgens hem “nooit meer zijn dan een butler”.
Ad Nederlof verwacht het tegenovergestelde. Als technologie werk goedkoper doet dan een mens, kiezen bedrijven daarvoor. Hij voorspelt dat AI voor 2030 dertig procent van de Nederlandse banen wegvaagt. Tussen 2030 en 2035 zou dat zelfs oplopen tot zeventig procent. Nederlof benadrukt dat dit zijn persoonlijke inschatting is.
Baan is inmiddels voorzichtiger geworden met voorspellingen. Eind jaren negentig dacht hij dat de browser het einde van bedrijfssoftware betekende. Die bleek veel taaier.
Nijmeegse chirurgen leren de computer voelen hoe strak weefsel staat
Een ervaren chirurg ziet met één blik of het weefsel op scheuren staat. Een computer kan dat nog niet.
Het ene weefsel voelt als biefstuk, het andere als kipfilet, zegt chirurg Frans van Workum van het Radboudumc en het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis. Bij te veel spanning scheurt het. Bij te weinig verdwijnt het mes in weefsel waar een bloedvat kan zitten. Chirurgen ontwikkelen dat gevoel in jarenlange training. Het Radboudumc en de Universiteit Twente werken nu aan software die dit kan leren, meldt het AD.
De UT voorziet operatievideo’s van aantekeningen over de spanning op het weefsel. Met die beelden trainen onderzoekers algoritmes. Later moet het systeem meekijken in de operatiekamer en verbeteringen kunnen voorstellen. Van Workum verwacht dat over tien jaar de eerste wetenschappelijke publicaties verschijnen over standaardoperaties die door AI zijn uitgevoerd, zoals het verwijderen van een galblaas. De chirurg blijft volgens hem de eindverantwoordelijke en neemt het over als de computer vastloopt.
via AD
Golem · The Decoder · VRMG · Computable · AD
Deze editie is samengesteld door de Claude-redactieassistent (scheduled task), niet door de geautomatiseerde LLM-route — vandaar geen los tokenkostenplaatje hieronder.