De vijf koppen van vandaag
- Anthropic waarschuwt voor eigen technologie, maar beleggers denken vooral aan winst
- Nederland wil 25.000 ambtenaren vervangen door AI: eerste grote test voor de overheid
- Proton ontslaat wie geen AI gebruikt en noemt dat openlijk een evaluatiecriterium
- Microsoft biedt 60.000 werknemers vrijwillig ontslag aan om AI-kosten te dekken
- Britse overheid gebruikt ChatGPT voor asielaanvragen, rechter spreekt van ‘hallucinaties’
Het nieuws van vandaag
Anthropic gaat naar de beurs met een prospectus vol waarschuwingen
Het AI-bedrijf achter Claude waarschuwt zelf voor ernstige risico’s van zijn technologie. Toch verwachten beleggers veel van de beursgang.
Anthropic wil vóór Thanksgiving naar de beurs. Het bedrijf mikt op een waardering tussen de 1,5 en 2 biljoen dollar.
Het prospectus beslaat honderden pagina’s. In dit document informeert een bedrijf beleggers over zijn financiën en risico’s. Anthropic waarschuwt daarin dat zijn AI-modellen misbruikt kunnen worden voor “chemische, biologische of andere gevaarlijke wapens”. Volgens het bedrijf kan de technologie bovendien “catastrofale of existentiële risico’s voor de mensheid” veroorzaken. Beleggingsexperts verwachten desondanks veel van de aandelenuitgifte.
De cijfers laten een gemengd beeld zien. Anthropic leed vorig jaar 42 miljard dollar verlies. De omzet groeit wel snel: in het eerste halfjaar van dit jaar was die al 16,3 miljard dollar. Wel leunt het bedrijf op een kleine groep klanten. Slechts 250 klanten betalen meer dan 10 miljoen dollar per jaar voor Claude. Vijf grote klanten zorgen samen voor een kwart van de inkomsten.
“Dit doet erg denken aan de beursgang van SpaceX,” zegt Mary Pieterse-Bloem, hoofd beleggingsstrategie bij de Rabobank, tegen de NOS. “Het gaat om veelbelovende technologie die nu nog geen winst maakt.”
Anthropic heeft een ongebruikelijke bestuursstructuur opgezet. Die moet de invloed van aandeelhouders beperken. Een onafhankelijke trust, een soort stichting die los van het bedrijf staat, kiest vier van de zeven bestuursleden. De oprichters houden 50,1 procent van de stemrechten. In theorie kan Anthropic zo veiligheid laten voorgaan op winst. Of dat ook standhoudt zodra beleggers op resultaten gaan aandringen, moet nog blijken.
Nederlandse overheid wil 25.000 ambtenaren vervangen door AI
Het wordt de grootste test ter wereld of kunstmatige intelligentie de publieke sector echt kan verkleinen.
Het kabinet wil 25.000 banen bij de ministeries schrappen. AI-systemen moeten het werk van deze ambtenaren overnemen. Volgens Bloomberg is dit “wellicht het meest ambitieuze overheidsplan ter wereld” om met kunstmatige intelligentie personeel te verminderen.
Het doel is een efficiëntere overheid. Experts zijn kritisch. Vergelijkbare plannen in andere landen mislukten vaak, omdat overheidsprocessen complex zijn.
Andere westerse landen volgen het plan nauwlettend. Als het in Nederland werkt, nemen waarschijnlijk meer regeringen het over. De risico’s zijn wel groot. Veel overheidswerk vraagt om menselijk oordeel. Fouten in automatische beslissingen kunnen burgers zwaar treffen. Ook is nog onduidelijk waar de duizenden ambtenaren die hun baan verliezen, ander werk kunnen vinden.
via Bloomberg
Proton kan medewerkers ontslaan die geen AI gebruiken
Het Zwitserse techbedrijf maakt AI-gebruik een voorwaarde om in dienst te blijven.
Proton, bekend van de versleutelde e-maildienst ProtonMail, bevestigt dat medewerkers die geen AI gebruiken een ontslaggesprek kunnen krijgen. Het bedrijf vraagt elke werknemer hoe hij of zij AI inzet in het werk. Wie daar geen overtuigend antwoord op heeft, wordt opnieuw beoordeeld. Dat kan uiteindelijk tot ontslag leiden.
Proton noemt de maatregel noodzakelijk voor de productiviteit. Critici zijn minder overtuigd. Zij wijzen erop dat AI niet bij elke functie past. Verplicht gebruik kan het werk volgens hen zelfs minder efficiënt maken. Daarnaast zien zij een tegenstrijdigheid. Proton profileert zich als voorvechter van privacy, maar vraagt medewerkers tegelijk om persoonsgegevens en bedrijfsinformatie met AI-diensten te delen.
Microsoft biedt bijna een derde van zijn werknemers een vertrekregeling aan
Het softwarebedrijf wil kosten besparen, zodat het miljarden kan blijven investeren in AI-datacenters.
Microsoft biedt 60.000 medewerkers een vrijwillige vertrekregeling aan. Dat is 27 procent van het totale personeel. Wie ingaat op het aanbod, krijgt een ontslagvergoeding die afhangt van het aantal dienstjaren. In de Verenigde Staten gaat het om minimaal acht weken salaris. De regeling geldt voor werknemers in de VS, het Verenigd Koninkrijk, Canada en India en loopt tot eind december.
De achtergrond is financieel. Microsoft gaf vorig kwartaal 41 miljard dollar uit aan datacenters, de grote computercentra waarop AI-diensten draaien. Dit jaar verwacht het bedrijf in totaal 145,3 miljard dollar te besteden aan AI-infrastructuur. Die uitgaven drukken zwaar op de winst. Met minder personeel wil Microsoft financiële ruimte vrijmaken.
De werkelijke impact valt naar verwachting kleiner uit dan het aantal aangeschreven medewerkers doet vermoeden. Analisten schatten dat 3 tot 5 procent van hen het aanbod accepteert. Dat komt neer op ongeveer 1.800 tot 3.000 vertrekkende werknemers.
via Fortune
Britse overheid gebruikt ChatGPT voor asielbesluiten, rechter noemt resultaat ‘gehallucineerd’
Een AI-tool van OpenAI vat gesprekken met asielzoekers samen, maar maakt regelmatig fouten en verzint soms informatie.
Het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken zet sinds eind 2024 twee AI-tools in bij asielaanvragen. Beide zijn gebouwd op GPT-4, de technologie achter ChatGPT van OpenAI. De ene tool vat interviews met asielzoekers samen. De andere zoekt beleidsinformatie op over hun land van herkomst.
Die samenvattingen blijken niet altijd betrouwbaar. Digitale rechtenorganisatie Open Rights Group kreeg interne documenten in handen. Daaruit blijkt dat meer dan 9 procent van de samenvattingen onbruikbaar is. Ze bevatten feitelijke fouten of geven verkeerd weer wat iemand heeft gezegd.
In juli wees een rechter de asielaanvraag van een Marokkaanse vrouw af. Dat gebeurde op basis van een document dat volgens de rechter door AI was “gehallucineerd”. Daarmee bedoelde hij dat het systeem het document had verzonnen: het bestond niet echt.
Asielzoekers horen niet wanneer AI aan hun zaak heeft meegewerkt. Ze kunnen een foute samenvatting ook niet aanvechten. Open Rights Group heeft daarom de toezichthouder voor gegevensbescherming ingeschakeld.
Het ministerie benadrukt dat “getrainde medewerkers” uiteindelijk beslissen. AI helpt volgens het ministerie alleen bij het doorzoeken van informatie. Onderzoekers maken zich toch zorgen. Ze wijzen erop dat AI-systemen culturele vooroordelen kunnen bevatten. Daardoor kunnen belangrijke details in iemands verhaal verloren gaan. Voor asielzoekers kan dat betekenen dat ze worden teruggestuurd naar een land waar ze vervolging vrezen.
via Wired
Belastingstelsel kraakt als AI massaal werk overneemt
Minder loonbelasting, zelfde overheidsuitgaven: het IMF waarschuwt voor een “orkaan” op de schatkist.
Als kunstmatige intelligentie veel banen overneemt zonder dat er voldoende nieuw werk voor terugkomt, loopt de Nederlandse schatkist miljarden mis. Heffingen op arbeid leveren ruim een derde van de belastinginkomsten op; tel je sociale premies mee, dan is het meer dan de helft. Bedrijfswinsten daarentegen leveren slechts 11 procent op. Het Internationaal Monetair Fonds sprak half oktober op zijn jaarvergadering in Bangkok over een “orkaan” die het belastingstelsel bedreigt.
Voormalig staatssecretaris van Financiën Marnix van Rij vindt dat het kabinet er “topprioriteit” van moet maken. Het IMF raadt aan de opbrengsten van AI zwaarder te belasten (via winstbelasting en heffingen op dividend) in plaats van AI-gebruik zelf te beprijzen. Dat laatste is lastig uit te voeren en remt innovatie, concludeerde het fonds vorig jaar.
Hoogleraar economie Barbara Baarsma verwacht dat de overheid sterk rekening moet houden met lagere belastinginkomsten uit arbeid. “De schatkist wordt minder goed gevuld ten opzichte van de omvang van de economie,” zegt ze tegen NRC. “Problematisch, want de uitgaven aan onder meer zorg en sociale zekerheid blijven waarschijnlijk wél groeien.”
via NRC
Ethan Mollick: ‘Als je niet oplet, doet AI al het interessante werk’
De auteur van twee bestsellers over werken met AI waarschuwt dat snelheid ten koste gaat van leren.
Ethan Mollick, hoogleraar managementstudies aan de Wharton School en auteur van bestseller Co-intelligentie, ziet dat AI steeds meer het “voorwerk” van professionals overneemt. Dat kan efficiëntie opleveren, maar gaat ook ten koste van de frictie die nodig is om iets te leren. Een Turkse studie naar het effect van AI op onderwijsprestaties liet zien dat leerlingen die AI gebruikten zich zekerder voelden, maar significant slechter scoorden op de toets.
“Als je niet oplet, doet AI al het interessante werk, en kijk jij zijn huiswerk na,” zegt Mollick tegen NRC. Hij pleit ervoor bewuster te kiezen waarvoor je AI wél en níét inzet. Zijn eigen regel: alle eerste versies schrijft hij zelf, ook als AI het misschien beter zou doen. “Elke taak die je uitbesteedt aan AI, is een uitruil: je ruilt snelheid in voor oefening, leren, traag denken.”
Zijn grootste zorg zit onderaan de carrièreladder, waar junioren nog geen vak hebben kunnen leren. Als AI nu al veel taken overneemt, hoe bouw je dan ervaring op? Mollick ziet ook kansen: verpleegkundigen die door AI-ondersteuning werk kunnen doen dat voorheen alleen een arts kon doen. Maar dat vereist dat organisaties AI inzetten om mensen te versterken, niet om ze te vervangen.
via NRC
Elon Musks AI-versie van de Odyssee is zo slecht als verwacht
Negen minuten fotorealisme, geen persoonlijkheid en nul historische accuratesse, ondanks alle beloften.
Elon Musk kondigde eerder dit jaar een “historisch accurate” verfilming van Homerus’ Odyssee aan, gemaakt met zijn AI-software Grok. Hij beschuldigde regisseur Christopher Nolan van “anti-witte racisme” omdat diens Hollywood-versie een zwarte actrice castte als Helena van Troje. Nu is de eerste aflevering van Musks versie verschenen: geen tien minuten fotorealistisch heldendom.
Het resultaat is onooglijk. Personages hebben geen persoonlijkheid, het kleurenpalet is grauw, Penelope lijkt in elk shot een ander gezicht te hebben. En de film is in niets historischer dan die van Nolan: iedereen spreekt Engels in plaats van Oudgrieks, Odysseus draagt gewoon een broekriem en de bombastische muziek is volkomen Amerikaans. Wat wél gelukt is: iedereen is wit.
De film illustreert twee problemen van AI-gegenereerde beelden. Ten eerste heeft AI een onmiskenbare stijl: een frictieloosheid die je meteen herkent. Ten tweede levert meer realisme niet automatisch meer immersie op. Hoe dichter AI een perfecte nabootsing nadert, hoe onprettiger het wordt om naar te kijken. Elk foutje valt op en er blijft een gevoel van onbehagen over: de zogenoemde uncanny valley.
via NRC
Voor wie zelf met AI bouwt
OpenAI lanceert GPT-6.1 Terra, 50 procent goedkoper dan Sol
Het nieuwe model is gericht op efficiëntie en moet concurreren met Anthropic’s goedkopere aanbod.
OpenAI komt met GPT-6.1 Terra, een mid-tier model dat de helft goedkoper is dan GPT-6.1 Sol. Volgens het bedrijf presteert Terra “aanzienlijk beter” dan de vorige Terra-versie, maar blijft het achter op het duurdere Astra-model voor de meeste taken. Ted Sanders van OpenAI legt uit dat Terra vooral geschikt is voor teams die prijsgevoelig zijn, terwijl Astra de beste keuze blijft als kwaliteit vooropstaat.
De lancering volgt op druk van Anthropic, dat recent zijn eigen goedkopere modellen op de markt bracht. OpenAI probeert met Terra een middenweg te vinden: goedkoper dan Sol, maar met voldoende capaciteit voor technische communicatie en beeldverwerking. Sanders benadrukt dat modelgrootte niet alles verklaart: nieuwere, kleinere modellen kunnen door betere training oudere, grotere modellen overtreffen.
Aanbeveling: Test Terra als je nu Sol gebruikt voor standaardtaken; de kostenbesparing kan oplopen als je veel tokens verwerkt.
via Tweakers
Opera introduceert WebAI, een standaard voor lokale AI in de browser
Gebruikers kunnen open-weight modellen draaien zonder cloud, wat privacy verbetert maar wel rekenkracht vraagt.
Browserfabrikant Opera heeft WebAI gelanceerd, een nieuwe webstandaard waarmee gebruikers AI-modellen lokaal in de browser kunnen draaien. Het systeem werkt met open-weight modellen zoals Google’s Gemma en ondersteunt op Macs ook Apple’s eigen foundationmodel. Gebruikers hoeven geen cloudabonnement af te sluiten en hun data blijft op het eigen apparaat.
Opera zegt dat WebAI niet gebonden is aan één specifiek model en bedoeld is om een breed scala aan open-weight systemen te ondersteunen. De functie is beschikbaar als vroege preview in Opera One en volgt later in Opera GX en Opera Neon. Gebruikers moeten expliciet kiezen om de functie in te schakelen. Er zijn wel trade-offs: lokaal draaien van AI-modellen belast de hardware van de gebruiker, wat de prestaties kan beïnvloeden.
Aanbeveling: Interessant voor teams die privacygevoelige data verwerken en geen afhankelijkheid van cloud-providers willen; test de impact op je hardware eerst.
via TechCrunch
NOS · Bloomberg · Tweakers · Fortune · Wired · NRC · TechCrunch
Transparantie: het maken van deze editie kostte ±€0,15 aan AI-modelgebruik (7-daags gemiddelde per editie; selectie, schrijven, verrijking en eindredactie meegeteld).