Dossier · Energie & milieu

De energievoetafdruk van AI

Elke AI-vraag kost stroom, water en rekenkracht. Per vraag is dat een fractie van een wattuur, maar miljarden vragen per dag tellen op, en de datacenters die ze beantwoorden lopen tegen de grenzen van het stroomnet aan. Dit dossier volgt de fysieke prijs van AI: van de watts achter één prompt tot de datacenters, de miljardencontracten voor compute en de vraag wie de werkelijke kosten uiteindelijk betaalt.

Wat is er nieuw in dit dossier?

Laatste ontwikkeling ·

PwC: 31,6 biljoen dollar naar datacenters tot 2050, Europa 5,6

Een nieuwe PwC-raming zet de AI-bouwgolf op tientallen biljoenen. Stroom bepaalt waar het geld landt, en in Nederland is het net al vol tot in de jaren dertig.

Volg dit dossier via de nieuwsbrief

De rekening, stap voor stap

  1. 2 sep 2026

    31,6 biljoen dollar aan datacenters

    PwC raamt de wereldwijde uitgaven aan datacenters tot 2050 op 31,6 biljoen dollar, waarvan 5,6 biljoen in Europa. Waar dat geld landt, hangt vooral af van beschikbare stroom, en in Nederland zit het net op veel plekken vol.

  2. 18 aug 2026

    Datacenters weren via de stroomkabel

    Ypsilanti Township in Michigan legt nieuwe zware stroominfrastructuur 180 dagen stil om een datacenter van de University of Michigan en kernwapenlab Los Alamos af te remmen. In Nederland gebruikten datacenters in 2024 volgens het CBS 4,6 procent van alle stroom.

  3. 7 jul 2026

    De hardware hapert

    Nvidia's Kyber-racksysteem is volgens SemiAnalysis vertraagd naar 2028 door productieproblemen. Nvidia ontkent en zegt dat de roadmap intact is; tot eind september is de vertraging niet bevestigd. Het toont wel hoe strak de aanvoer van AI-hardware staat.

  4. 21 jun 2026

    Water bijna uit de vergelijking

    Volgens Nvidia draaien zijn nieuwste Rubin-servers volledig op vloeistofkoeling tot 45°C, zonder ventilatoren. In gunstige klimaten kan dat het waterverbruik van circa 2,6 miljoen gallon per megawatt per jaar binnen het datacenter richting nul brengen.

  5. 15 jun 2026

    De schaal van de honger

    Anthropic betaalt SpaceX volgens het beursprospectus van SpaceX zo'n 15 miljard dollar per jaar voor rekenkracht, met meer dan 220.000 Nvidia-GPU's. Eén AI-maker, één huurcontract, en het laat zien hoe schaars compute is geworden.

  6. 6 jun 2026

    VN: de rekening voor 2030

    Een rapport van de VN-universiteit becijfert dat datacenters in 2030 zo'n 945 terawattuur stroom kunnen verbruiken, evenveel water als de basisbehoefte van 1,3 miljard mensen, en ruim 14.500 vierkante kilometer grond: twee keer de metropoolregio Jakarta. Inference slokt volgens het rapport 80 tot 90% van alle AI-energie op.

  7. 25 mrt 2026

    De verborgen inference-subsidie

    Het "2026 State of AI Report" van investeerder Lost Frame Ventures schat een verborgen subsidie van rond de 600 miljard dollar: volgens het rapport ziet de gebruiker 90 tot 98 procent van de werkelijke kosten van AI niet terug in de prijs. Het onderliggende onderzoek is niet openbaar. Intussen botsen datacenters met het stroomnet.

  8. 23 mrt 2026

    Van tokens tot watts

    Elke vraag die je aan AI stelt is inference. Eén gemiddelde tekstvraag kost volgens OpenAI zo'n 0,34 wattuur, volgens Google voor Gemini 0,24 wattuur. Weinig per vraag, maar miljarden vragen per dag tellen op: het dagelijkse gebruik kan op den duur zwaarder wegen dan het eenmalige trainen van een model.

Laatst bijgewerkt: 9 september 2026. De tijdlijn volgt onze berichtgeving en groeit mee; bronnen staan bij de gekoppelde artikelen hieronder.

Al ons nieuws en duiding (8)

Veelgestelde vragen

Hoeveel stroom verbruikt AI?

Per vraag weinig: een gemiddelde tekstvraag kost volgens OpenAI zo'n 0,34 wattuur, volgens Google voor Gemini 0,24 wattuur. Opgeteld is het veel, en het groeit snel. Een rapport van de VN-universiteit becijfert dat datacenters in 2030 zo'n 945 terawattuur stroom kunnen verbruiken. Het dagelijkse gebruik van AI (inference) slokt volgens dat rapport 80 tot 90% van alle AI-energie op, veel meer dan het eenmalig trainen van modellen.

Verbruikt AI ook veel water?

Ja, voor koeling. Traditionele datacenters gebruiken volgens Nvidia circa 2,6 miljoen gallon water per megawatt per jaar. Nvidia's nieuwste Rubin-servers draaien op vloeistofkoeling tot 45°C zonder ventilatoren, wat dat waterverbruik in gunstige klimaten richting nul kan brengen. Dat geldt voor het datacenter zelf; ook de centrales die de stroom leveren gebruiken water.

Betalen we de echte kosten van AI wel?

Volgens een rapport van investeerder Lost Frame Ventures (maart 2026) nog niet: generatieve AI leunt op een verborgen subsidie van rond de 600 miljard dollar, en gebruikers zien 90 tot 98 procent van de werkelijke kosten niet terug in de prijs. Het onderliggende onderzoek is niet openbaar, dus zie het als schatting.

Hoeveel stroom gebruiken datacenters in Nederland?

Volgens het CBS verbruikten datacenters in 2024 zo'n 5.100 gigawattuur, 4,6 procent van alle elektriciteit in Nederland. De Dutch Data Center Association verwacht dat het IT-vermogen van de sector tot 2031 met zo'n 12 procent per jaar groeit. Omdat het stroomnet op veel plekken vol zit, wachten nieuwe aansluitingen vaak lang.