Een gemeenteraad kan een datacenter zelden weigeren zodra het bestemmingsplan het toelaat. Ypsilanti Township in Michigan vond een omweg: op 18 augustus stemde het bestuur unaniem voor een verbod van 180 dagen op nieuwe elektriciteitsinfrastructuur. Geen gebouw geblokkeerd, wel de stekker.
Wat er in Michigan is besloten
De resolutie legt de aanleg van nieuwe zware stroomvoorzieningen een half jaar stil. In die periode onderzoekt de township welke omvang en aard van elektriciteitsvoorziening passend is voor grootverbruikers: hyperscale datacenters, middelgrote datacenters, AI-rekenfaciliteiten en andere industriële energieslurpers (Bron: Tom’s Hardware).
Het doelwit is niet geheim. De University of Michigan wil aan Textile Road een datacenter van ruwweg 20.400 vierkante meter neerzetten op een terrein van zo’n 58 hectare, met een prijskaartje van 1,25 miljard dollar. Het project hangt samen met samenwerking tussen de universiteit en Los Alamos National Laboratory, het lab dat onder meer aan kernwapens werkt.
Dit was al de tweede omweg. In april 2026 nam dezelfde township een moratorium van een jaar aan op waterlevering aan hyperscale datacenters (Bron: 404 Media). Eerst het water, nu de stroom. En Ypsilanti staat niet alleen: Bridge Michigan telde minstens negentien gemeenten in de staat die datacenterprojecten hebben gepauzeerd.
Beginner-tip“Hyperscale” is geen marketingterm maar een grootteklasse. Het gaat om datacenters die tientallen tot honderden megawatts vragen, vergelijkbaar met het verbruik van een middelgrote stad. Een gewoon bedrijfsdatacenter zit daar factoren onder.
Waarom juist de stroomaansluiting
De keuze voor elektriciteit als rem is niet toevallig. Zodra een bestemmingsplan datacenters toestaat, wordt weigeren van een bouwvergunning juridisch glad ijs. De aansluiting op het net is een aparte beslissing, en daar houdt een gemeente vaker zeggenschap.
Het effect is bovendien absoluut. Een datacenter zonder zware aansluiting is een leeg gebouw met dure koeling. Waar een bezwaarprocedure jaren kan slepen zonder iets tegen te houden, is een half jaar stilstand op de kabel meteen voelbaar in de planning van een bouwer.
Of het standhoudt, is een andere vraag. Bridge Michigan noteert dat niemand precies weet of deze moratoria juridisch overeind blijven zodra een ontwikkelaar naar de rechter stapt. Ze kopen vooral tijd.
In Nederland loopt hetzelfde gevecht
Hier gaat het via andere instrumenten, met een vergelijkbare uitkomst. Amsterdam en Haarlemmermeer stelden eerder moratoria in na publieke discussie over grote campussen, en het landelijke hyperscale-beleid concentreert de grootste projecten op Eemshaven en Middenmeer.
Tegelijk is het rem-instrument dat in de praktijk het hardst werkt niemands beleidskeuze: het volle stroomnet. Datacenters nemen volgens de Dutch Data Center Association ongeveer 5 procent van het Nederlandse elektriciteitsverbruik voor hun rekening, en netbeheerders verwachten dat dit aandeel de komende jaren verdubbelt. De vergunningverlening liep intussen op van tien weken in 2016 naar gemiddeld ruim vier jaar, met wachttijden voor een netaansluiting die op sommige plekken tot tien jaar oplopen (Bron: Dutch Data Center Association).
Ondertussen gaat er ook gewoon veel door. Nieuwsuur telde minstens zeven megadatacentra waarvan de bouw doorgaat ondanks politiek verzet, omdat de vergunningen al rond waren (Bron: NOS Nieuwsuur). Verzet dat te laat komt, komt niet.
GevorderdenDe discussie gaat vaak over megawatts, terwijl de netbeheerder rekent in gecontracteerd vermogen op een specifiek station. Twee projecten van gelijke omvang kunnen daardoor totaal verschillende doorlooptijden krijgen, puur op basis van waar het koppelpunt zit. Wie de kaart van de netcongestie leest, voorspelt beter dan wie de persberichten leest.
Wat jij hiervan merkt
De rekening van AI-infrastructuur komt niet alleen bij techbedrijven terecht. Netverzwaring wordt betaald uit tarieven die alle aangeslotenen delen, en capaciteit die naar een datacenter gaat, gaat niet naar een woonwijk, een schoolgebouw of een bedrijventerrein dat wil uitbreiden.
Daar komt een tweede punt bij dat in de Michigan-discussie meespeelt en in Nederland te weinig: wie het datacenter draait, bepaalt onder welk recht de data valt. Bij Amerikaanse aanbieders vallen gegevens via de CLOUD Act en FISA Section 702 binnen bereik van de Amerikaanse overheid, ongeacht of de servers in Middenmeer of in Michigan staan. Grond, stroom en water leveren is één beslissing; juridische zeggenschap over wat erop draait, is een tweede.
Waar dit heen gaat
Ypsilanti heeft 180 dagen gekocht. Dat is genoeg voor onderzoek en een raadsdebat, niet genoeg om een project van 1,25 miljard dollar definitief te stoppen. De uitkomst hangt af van wat de township daarna in haar regels vastlegt, en of dat de rechter overleeft.
Voor Nederland zit de les in de timing. De gemeenten die nu nog kunnen kiezen, zijn de gemeenten waar nog geen vergunning is afgegeven. Wie wil weten of dat in de eigen omgeving speelt, kan het beste kijken naar de aanvragen voor grootverbruikaansluitingen bij de regionale netbeheerder. Daar wordt het zichtbaar, ruim voordat er een schep de grond in gaat.