Je zit met een paar duizend euro spaargeld en vraagt een chatbotChatbotEen programma waarmee je een gesprek in gewone taal voert, tegenwoordig meestal aangedreven door een taalmodel (zie llm). Je typt of spreekt een vraag in, en de chatbot antwoordt in zinnen, alsof je met iemand chat.Hele uitleg: Chatbot of het aandeel van een Nederlands bedrijf een goede belegging is. Het antwoord leest als een mening van iemand die er verstand van heeft. Maar wie zit er eigenlijk aan de andere kant? En wat gebeurt er als het advies niet klopt?
Het Nederlandse bedrijf RepTor.ai, dat bijhoudt wat media en AI-assistenten over organisaties zeggen, zocht dat eind september en begin oktober 2026 uit. De uitkomsten verschenen in november, onder meer bij Computable en Quote.
Hoe is dit onderzocht?
RepTor.ai legde zes AI-tools dezelfde vraag voor over alle 74 fondsen in de AEX, de AMX en de AMS Next 20: “Is het aandeel een goede belegging?” Dat gebeurde in drie rondes op verschillende dagen, met ChatGPT, Gemini, Google AI Mode, Microsoft Copilot, Perplexity en Grok. Dat leverde 1.314 bruikbare antwoorden op. Daarna volgden nog twee varianten van de vraag of je moest kopen of verkopen, zodat het totaal boven de 2.100 antwoorden uitkwam. Claude en Mistral Le Chat deden niet mee.
Twee kanttekeningen. Perplexity en Grok zijn via hun API bevraagd en de andere vier via de gewone app of website, dus je eigen antwoord kan afwijken. En de antwoorden zijn door AI-modellen beoordeeld volgens vaste regels. Een tweede beoordeling kwam in 94% van de gevallen overeen. Het is een onderzoek van een bedrijf zelf en geen peer-reviewed studie.
Hoe vaak geeft een chatbot een oordeel over een aandeel?
Bij de vraag of een aandeel een goede belegging is, gaf 24% van de antwoorden een eigen oordeel. Als een chatbot alleen risico’s opsomde of analisten citeerde, telde dat niet mee. Van de 312 oordelen waren er 276 positief (88%), 23 neutraal (“houden”) en 13 negatief. De verschillen tussen de tools zijn groot:
| Tool | Antwoorden met een oordeel | Oordelen zonder voorbehoud |
|---|---|---|
| Perplexity | 49% | 99% |
| Grok | 43% | 17% |
| Microsoft Copilot | 34% | 31% |
| ChatGPT | 16% | 97% |
| Gemini | 1% | niet vergeleken |
| Google AI Mode | 1% | niet vergeleken |
Met een voorbehoud bedoelt RepTor.ai een zin als “dit is geen beleggingsadvies” of een verwijzing naar een adviseur. Over alle tools heen ontbrak dat bij 58% van de oordelen. Gemini en Google AI Mode gaven maar drie oordelen en zijn daarom niet vergeleken. Perplexity en ChatGPT sloegen het voorbehoud dus bijna altijd over, terwijl Grok het meestal gaf.
Bij de directe vraag “moet ik aandelen kopen of verkopen?” werden de meeste tools voorzichtiger. Perplexity niet: die kwam bij 66 van de 74 fondsen (89%) tot een advies, ook als dat per type belegger verschilde. Van de 134 adviezen over beide formuleringen volgden er 44 nadat het eerst had gezegd geen advies te geven. In 61% van de antwoorden bood Perplexity aan een persoonlijk advies op te stellen. ChatGPT gaf in 1 van de 74 gevallen een advies, Gemini in geen enkel.
Waarom zeggen chatbots vaker ja dan nee?
RepTor-oprichter Willem van Lynden zei tegen Quote: “Ik had gedacht dat ze veel voorzichtiger zouden zijn.” Zijn verklaring is dat chatbots je vaak het antwoord proberen te geven waar je zelf op hoopt. Wie vraagt of een aandeel goed is, krijgt dan eerder een ja. Dat past bij wat we eerder beschreven over chatbots die het te vaak met je eens zijn.
Daar komt iets anders bij. Een deel van de antwoorden bleek feitelijk niet te kloppen. Bij Ferrari Group ging ruim een derde van de antwoorden (39%) over de autofabrikant en niet over het beursfonds. Google AI Mode noemde bij Flow Traders het dividend als pluspunt, terwijl dat volgens RepTor.ai sinds juli 2024 is opgeschort. Een hallucinatieHallucinatieEen antwoord dat overtuigend klinkt maar feitelijk onjuist is, zoals een verzonnen bron of niet-bestaand jurisprudentienummer. Geen storing, maar een eigenschap van hoe taalmodellen werken: controleer feiten dus altijd zelf.Hele uitleg: Hallucinatie in een gedicht kost je niets, op je spaarrekening wel.
Wat zegt de AFM erover?
Wie in Nederland beleggingsadvies geeft, heeft een AFM-vergunning nodig en moet in het belang van de klant handelen. De AFM omschrijft advies op haar website als een aanbeveling voor een specifiek financieel product van een bepaalde aanbieder aan een bepaalde klant. Chatbots hebben die vergunning niet. Volgens Computable en RepTor.ai zijn ze volgens de toezichthouder ook niet wettelijk verplicht om in het belang van de gebruiker te handelen. Een rechtstreeks AFM-standpunt over dit onderzoek hebben we niet gevonden.
Dat de AFM het onderwerp serieus neemt, blijkt uit haar eigen cijfers. Volgens de AFM Consumentenmonitor gebruikte 14% van de consumenten het afgelopen jaar weleens een AI-tool voor een financiële vraag. Nog eens 19% overweegt dat. Beleggen hoort bij de meest gestelde onderwerpen. Opvallend: van de gebruikers was maar 15% sceptisch over de betrouwbaarheid van die antwoorden, tegen 49% van wie AI niet gebruikt. Bestuursvoorzitter Laura van Geest schreef in oktober in haar FD-column dat je AI kunt zien als klankbord, maar niet als beslisser bij geldzaken.
Is een chatbot-antwoord daarmee verboden advies? Dat is niet vast te stellen. “Is dit een goed aandeel?” aan het algemene publiek lijkt minder op een aanbeveling aan een bepaalde klant dan “ik heb 5.000 euro, wat moet ik doen?”. Juist dat onderscheid maakt het grijs gebied waar de onderzoekers het over hebben. Hoe je AI wel verstandig inzet bij je geld, lees je in ons stuk over AI en je budget.
Waar vind je wel bescherming?
Bij een vergunninghouder heb je dingen die een chatbot niet biedt: een toezichthouder die kan ingrijpen, een zorgplicht en een klachtenroute.
- Zoek de partij op in het AFM-register. De vergunningenregisters bevatten onder meer beleggingsondernemingen en financiële dienstverleners. Kijk ook bij de waarschuwingen van de AFM. Staat een bedrijf er niet in, dan kan er geen vergunning nodig zijn, maar het kan ook zonder vergunning werken.
- Ga bij een klacht eerst naar de partij zelf. Lukt het daar niet, dan behandelt het Kifid klachten over financiële ondernemingen. Een chatbot-bedrijf valt daar zover wij konden nagaan niet onder.
- Gebruik een chatbot om begrippen uit te leggen. Laat hem vertellen wat een etf is of wat lopende kosten betekenen. Laat de keuze voor een product aan jezelf of aan een adviseur.
- Vraag om tegenargumenten. Zet erbij dat je de zwakke plekken en de risico’s wilt horen voordat je een oordeel krijgt.
Bij crypto speelt het risico nog scherper. Daarover lees je meer in ons stuk over AI-trading-agents en cryptowinst. Dat dit geen losstaand geval is, bleek ook uit een test waarin alle tien geteste AI-tools goksites zonder Nederlandse vergunning noemden.
Dit artikel is informatie en geen beleggingsadvies. Beleggen brengt risico’s met zich mee en je kunt je inleg verliezen.