AI Ethiek7 minGevorderd

Toen onze eigen AI feiten verzon: wat een hallucinatie in profielen ons leerde

Een AI-hallucinatie zette onjuiste feiten in profielen op ons platform. Wat er misging, hoe we het rechtzetten en wat jij eraan hebt.

Miniatuur diorama-illustratie bij artikel 'Toen onze eigen AI feiten verzon: wat een hallucinatie in profielen ons leerde'

Vorig jaar koos Van Dale hallucineren tot Woord van het Jaar — in de nieuwe betekenis van een chatbot die iets verzint dat níet op betrouwbare data berust. Wij schrijven al maanden over dat fenomeen. En toen overkwam het ons zelf, op ons eigen platform, in profielen van echte mensen. Dit is wat er misging, en wat jij eraan hebt.

Wat er gebeurde

Een ondernemer die zich bezighoudt met AI-educatie stuurde ons een vriendelijk maar duidelijk bericht. Ze had haar eigen profiel op ons platform gelezen en zag meerdere feitelijke onjuistheden — beweringen die een verkeerd beeld gaven van haar werk.

Twee dingen sprongen eruit. De tekst suggereerde dat haar tool-aanbevelingen niet altijd te onderscheiden waren van betaalde samenwerkingen. Ze doet die samenwerkingen helemaal niet; neutraliteit is juist de kern van hoe ze haar vak invult. En de tekst stelde dat haar content geen afwegingen leert maken, en dat wie een gestructureerd leerpad zoekt beter iemand anders kon volgen. Terwijl haar hele aanbod is opgebouwd rond precies dát: kritisch leren beoordelen, afwegingen maken, een doordacht curriculum.

Geen van beide klopte. En allebei waren het geen kleine slordigheden — het waren beweringen die iemands professionele reputatie raken.

Beginner-tip:Een hallucinatie is niet hetzelfde als een typefout. Het gaat om verzonneninhouddie geloofwaardig klinkt. Juist omdat de zin vloeiend loopt, controleer je hem minder snel. Dat is precies waar het misgaat.

Waarom een AI dit doet

Het ongemakkelijke antwoord: dit is geen bug, maar een eigenschap. Een taalmodel voorspelt welk woord logisch volgt op het vorige. Het heeft geen besef van waarheid, het kan geen bron raadplegen, en het voelt geen aarzeling waar een mens die wél zou voelen. OpenAI publiceerde er in september 2025 een onderzoekspaper over met een nuchtere conclusie: hallucinaties volgen logisch uit de manier waarop modellen worden getraind en beoordeeld (Bron: OpenAI).

Dat het geen incident is, lieten we eerder zien in onze analyse van AI-hallucinaties in wetenschappelijke literatuur — zelfs in gecontroleerde, formele teksten duiken verzonnen bronnen op. Waar een menselijke schrijver bij twijfel nuanceert of een slag om de arm houdt, vult een model het gat gewoon op — met iets dat plausibel klinkt. Bij een profiel over een echt persoon betekent dat: als het model niet zeker weet hoe iemand met samenwerkingen omgaat, dan verzint het een aannemelijk verhaal. En een aannemelijk verhaal over een echt mens dat niet klopt, is precies het probleem.

Gevorderden:De grootste risicozone zit niet in feiten die het model níet weet, maar in feiten die hetbijnaweet. Een half-passend patroon — “veel AI-influencers doen betaalde samenwerkingen” — wordt dan ingevuld als individuele waarheid. Generalisatie die zich vermomt als specifieke bewering. Daar moet je controle het scherpst zijn.

Wat wij hebben gedaan

We hebben niet gewacht. Meteen na het bericht zijn de betrokken profielen offline gehaald, niet alleen dat ene. Als één profiel dit soort verzonnen details bevat, moet je aannemen dat er meer zijn — en dan is stuk voor stuk nalopen de enige eerlijke route.

We hebben excuses aangeboden, oprecht en zonder het weg te wuiven. Dit had niet mogen gebeuren, en “de AI deed het” is geen verweer. En we hebben afgesproken dat we de correcties eerst laten nalezen door de persoon zelf voordat er iets terugkomt op de site. Zij weet immers als geen ander wat wél klopt.

Dat laatste is misschien wel de belangrijkste verandering: de betrokkene wordt geen onderwerp meer waar overheen wordt geschreven, maar iemand die meeleest voordat het live gaat.

Waarom dit juridisch óók telt

Even los van fatsoen: hier zit ook een wettelijke kant aan. Onder de AVG heeft iedereen op grond van artikel 16 recht op rectificatie van onjuiste persoonsgegevens (Bron: Autoriteit Persoonsgegevens). Dat recht verandert niet omdat een tekst toevallig door een model is geschreven. Wie publiceert, is verantwoordelijk voor wat er staat — punt.

Concreet betekent dat: een organisatie moet in principe binnen een maand reageren op zo’n verzoek, en de onjuistheid rechtzetten. Voor iedereen die AI inzet om over echte mensen te schrijven is dat een nuchtere waarschuwing. De verantwoordelijkheid ligt bij jou, niet bij het model.

Dat je rechten hebt zodra een systeem iets over je vastlegt, speelt trouwens veel breder dan alleen profielteksten. We schreven eerder over je rechten als AI je kredietscore bepaalt en over de vraag of iemand achteraf kan bewijzen wat een AI over jou besloot.

Wat jij hieruit kunt meenemen

De belangrijkste les is bijna saai in zijn eenvoud: laat een mens de feiten controleren voordat er iets naar buiten gaat. Niet steekproefsgewijs, maar op elke verifieerbare bewering — functies, samenwerkingen, prijzen, citaten. En bij content over een echt persoon: laat die persoon zelf meelezen. Niemand kan een verzonnen detail sneller aanwijzen dan degene over wie het gaat.

Als je zelf met AI werkt, kun je het risico bovendien aan de voorkant verkleinen. Geef het model duidelijke kaders. Geef het expliciet toestemming om “ik weet het niet” te zeggen in plaats van een gat op te vullen. Vraag geen bronnen die het niet echt kan ophalen. En blijf kritisch bij alles wat nét iets te rond klinkt.

Wij schrijven over AI omdat we geloven dat de technologie waardevol is als je haar met open ogen gebruikt. Deze week werden we daar zelf aan herinnerd — door een lezer die de moeite nam ons erop te wijzen. Daar zijn we haar dankbaar voor. Fouten toegeven is ongemakkelijk, maar het alternatief — doen alsof het niet gebeurde — is precies het soort onbetrouwbaarheid waar we tegen zijn. Dit sluit aan op wat we eerder schreven in AI-ethiek in 2026: hoe blijft technologie menselijk?.

Samenvatting — de 5-minuten-versie

  • Een AI-hallucinatie zette onjuiste, geloofwaardig klinkende beweringen in profielen van echte mensen op ons platform, waaronder een verzonnen suggestie over betaalde samenwerkingen.
  • Hallucinaties zijn geen zeldzaam ongeluk maar een logisch gevolg van hoe taalmodellen werken: ze voorspellen woorden, ze controleren geen feiten.
  • We haalden de betrokken profielen offline, boden excuses aan en laten correcties eerst nalezen door de persoon in kwestie.
  • Onder de AVG (artikel 16) heeft iedereen recht op rectificatie van onjuiste persoonsgegevens — een AI-fout verschuift die verantwoordelijkheid niet.
  • De praktische les: bouw een menselijke verificatiestap in vóór publicatie, en laat mensen over wie je schrijft meelezen.

Bronnen

Veelgestelde vragen

Wat is een AI-hallucinatie precies?

Een AI-hallucinatie is informatie die een taalmodel presenteert als feit, maar die niet klopt. Het model voorspelt het meest waarschijnlijke volgende woord; het controleert niet of die zin waar is. Daardoor ontstaan geloofwaardig klinkende maar verzonnen details: een functie die iemand nooit had, een citaat dat nooit is uitgesproken, een samenwerking die niet bestaat. Het verraderlijke is de stelligheid: juist omdat het vloeiend en overtuigend klinkt, geloof je het bijna.

Hoe herken je of AI feiten over een persoon heeft verzonnen?

Let op specifieke, verifieerbare beweringen: functies, werkgevers, prijzen, samenwerkingen, citaten. Zoek voor elke bewering een primaire bron — de eigen website, LinkedIn of een publicatie van de persoon zelf. Klinkt iets net iets te rond, te definitief of te goed passend? Dan is dat een reden om te twijfelen, niet om te vertrouwen. Bij twijfel: niet publiceren tot een mens het heeft geverifieerd.

Wat moet je doen als er onjuiste informatie over je op een website staat?

Je kunt de beheerder van de site vragen om rectificatie. Onder de AVG (artikel 16) heb je recht om onjuiste persoonsgegevens te laten corrigeren, en de organisatie moet daar in principe binnen een maand op reageren. Een vriendelijk, concreet bericht waarin je precies aangeeft wat niet klopt, werkt vaak het snelst. Lukt dat niet, dan kun je een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Is een bedrijf verantwoordelijk voor fouten die de AI maakt?

Ja. Dat een tekst door AI is gegenereerd, verschuift de verantwoordelijkheid niet naar het model. Wie publiceert, is verantwoordelijk voor wat er staat. Onder de AVG geldt dat net zo goed voor onjuiste persoonsgegevens die door een AI zijn geproduceerd. De praktische conclusie: bouw een menselijke controle in vóór publicatie, niet erna.

Hoe voorkom je AI-hallucinaties in je eigen werk?

Volledig uitsluiten kan niet, maar je kunt het risico fors verkleinen. Geef het model duidelijke kaders en context, geef expliciet toestemming om 'ik weet het niet' te antwoorden, vraag geen bronnen die het niet echt kan ophalen, en controleer verifieerbare beweringen altijd zelf tegen een primaire bron. Voor content over echte mensen geldt bovendien: laat de betrokkene meelezen voordat je publiceert.