Een streamer uit Connecticut is deze week naar de rechter gestapt, en de meest verhelderende zin in het hele verhaal komt niet uit zijn aanklacht. Hij komt van de productbaas van Twitch zelf, die eerder uitlegde waarom de knop voor AI-training standaard aanstaat: als het opt-in was, zou niemand het aanzetten.
Waar de zaak over gaat
Warren Pandiscia diende een class action in tegen Twitch en moederbedrijf Amazon. Zijn verwijt is contractbreuk. Volgens de aanklacht zette Amazon uitzendingen van makers in als, letterlijk vertaald, gratis trainingsvoorraad voor afzonderlijke commerciële AI-producten, zonder dat daar ooit toestemming voor is gevraagd.
Het scherpst is de timing. Pandiscia stelt dat het binnenhalen van streams al ruim twee jaar aan de gang was, dus ruim voordat Twitch zijn voorwaarden aanpaste om AI-training te regelen. De voorgestelde groep bestaat uit alle makers op twitch.tv van wie het materiaal zo gebruikt is. Hoe groot die groep is, moet de rechter nog vaststellen.
De knop die op 12 augustus verscheen
Twee weken geleden kregen makers er een schakelaar bij: Training for Generative AI. Daarmee bepaal je of je uitzendingen mogen dienen als leermateriaal. De schakelaar staat bij iedereen standaard aan.
Twitch is daar niet geheimzinnig over geweest, en dat siert het bedrijf meer dan het misschien lijkt. Chief product officer Mike Minton verklaarde de keuze met de opmerking dat niemand het zou aanzetten als het opt-in was. Dat is een eerlijke beschrijving van hoe dit werkt, en tegelijk het bewijs dat de knop niet is bedoeld om je een keuze te geven maar om er een te kunnen aanwijzen.
Beginner-tipHet verschil tussen opt-in en opt-out lijkt klein en is het niet. Bij opt-in gebeurt er niets tot jij ja zegt. Bij opt-out gebeurt alles tot jij nee zegt — en dat vereist dat je weet dat de knop bestaat, hem kunt vinden, en eraan denkt na elke wijziging van de voorwaarden.
Wat de Nederlandse lezer hieraan heeft
Dit is een Amerikaanse zaak over een Amerikaans contract, dus zeg niet te snel dat het hier ook zo zou gaan. Op één punt is de Europese lijn wel steviger: een vooraf aangevinkt vakje geldt onder de AVG niet als geldige toestemming. Dat besliste het Europees Hof van Justitie in 2019 in de Planet49-zaak, en die uitspraak wordt sindsdien breed toegepast.
Daarmee is de kous niet af, want een platform hoeft zich niet op toestemming te beroepen. Een bedrijf kan ook stellen dat het een gerechtvaardigd belang heeft, en dan verschuift de discussie naar de vraag of jouw belangen daar redelijkerwijs voor moeten wijken. Dat is een andere toets, met een andere uitkomst.
Wat in beide rechtsstelsels overeind blijft: er zit licht tussen “je hebt ermee ingestemd” en “je hebt het niet uitgezet”.
Voor wie dieper wil: de aanklacht mikt bewust op contractbreuk en niet op auteursrecht. Dat is slim gekozen. Bij auteursrecht loop je in de Verenigde Staten meteen tegen de discussie over fair use aan, waar de rechtspraak alle kanten op beweegt. Bij contractbreuk gaat het over wat er in de voorwaarden stond op het moment dat het materiaal werd opgehaald, en dat is een feitelijke vraag met een datum eraan.
Wat je zelf kunt doen
Concreet, en het geldt breder dan Twitch:
- Loop de instellingen langs bij elk platform waar je iets publiceert, en zoek op woorden als AI, training of gegevensgebruik. De knoppen staan zelden op de plek waar je ze verwacht.
- Ga ervan uit dat uitzetten vooruit werkt. Wat al is opgehaald, haal je er niet mee terug. Dat is precies waar deze zaak over gaat.
- Controleer opnieuw na een wijziging van de voorwaarden. Nieuwe knoppen verschijnen doorgaans in de stand die de aanbieder het beste uitkomt.
Deze rechtszaak duurt jaren, en de kans is groot dat er een schikking komt waar niemand veel wijzer van wordt. De zin van Minton blijft ondertussen gewoon staan, en die is bruikbaarder dan welk vonnis ook: als een bedrijf de standaardinstelling zo kiest omdat het weet dat je anders nee zou zeggen, dan is die keuze eigenlijk al voor je gemaakt.