Even een lastige klachtenmail laten herschrijven door ChatGPT. Een cv samenvatten voor een sollicitatiegesprek. Een lijstje klanten in een nette tabel laten zetten. Het is zo gedaan, en juist daar zit het risico: op het moment dat je die gegevens plakt, verlaten ze jouw computer en belanden ze bij de AI-aanbieder. En als het om persoonsgegevens van anderen gaat, kan dat volgens de privacywaakhond een datalek zijn.
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft daar een duidelijke waarschuwing over uitgebracht. Wie persoonsgegevens invoert in een AI-chatbot, kan de aanbieder van die chatbot ongeautoriseerde toegang tot die gegevens geven. Juridisch telt dat als een datalek, met alle meldplicht en mogelijke boetes van dien.
Wat er in Eindhoven misging
Dat dit geen theoretisch risico is, bleek eind 2025 in Eindhoven. Uit een interne analyse ontdekte de gemeente dat medewerkers maandenlang bestanden met persoonsgegevens naar openbare AI-websites hadden geüpload. Het ging niet om onschuldige teksten: in de steekproef zaten jeugdzorgdocumenten, interne rapporten en cv’s, vooral van afdelingen die inwoners begeleiden.
De gemeente meldde het datalek op 23 oktober 2025 bij de AP en blokkeerde per direct ChatGPT en vergelijkbare openbare tools. Sindsdien mogen medewerkers alleen nog een AI-assistent gebruiken binnen de beveiligde gemeentelijke omgeving. Aan OpenAI werd gevraagd de geüploade bestanden te verwijderen. Op 18 november volgde een AI-gedragscode. Pijnlijk detail: de volledige omvang van het lek is niet te bepalen, omdat de gegevens maar dertig dagen bewaard bleven. De gemeente kan de betrokken inwoners daardoor niet allemaal informeren.
De AP zag het niet als een uitschieter. De waakhond meldt dat het aantal datalekken door AI-gebruik toeneemt, en heeft AI aangewezen als een van de handhavingsprioriteiten voor 2026 tot 2028. Vertaald: de controles staan gepland.
Waar het bij jou fout kan gaan
Je hoeft geen gemeente te zijn om hiertegenaan te lopen. Werk je met klantgegevens, patiëntinformatie, personeelsdossiers of financiële data, dan is de vraag niet óf maar hoe je AI veilig inzet. Een bekend voorbeeld van buiten Nederland: bij Samsung lekte vertrouwelijke broncode nadat medewerkers die in ChatGPT hadden geplakt om een fout op te sporen.
Beginner-tip:Een persoonsgegeven is alles waarmee je iemand kunt herleiden. Niet alleen een naam of adres, ook een dossiernummer, een e-mailadres of een combinatie van details die samen naar één persoon wijzen. Bij twijfel: behandel het als gevoelig.
Het goede nieuws is dat veilig AI-gebruik heel goed kan, mits je een paar gewoontes aanleert. De belangrijkste is anonimiseren vóórdat je iets invoert. Haal echte namen, adressen en klantnummers eruit en vervang ze door labels als “Klant A” of “medewerker 1”. Het model kan een tekst prima herschrijven of samenvatten zonder te weten om wie het gaat. Precies die techniek — persoonsgegevens uit een AI-verwerking strippen — is wat privacy-experts pseudonimiseren noemen.
Wil je toch met echte data werken, gebruik dan een zakelijke versie. De betaalde Business-, Enterprise- en API-varianten van de grote aanbieders komen met een verwerkersovereenkomst en trainen standaard niet op jouw invoer. Dat is een wezenlijk andere situatie dan de gratis consumentenversie, waar je gesprekken standaard wél kunnen worden gebruikt om het model te verbeteren. Zet die optie in de instellingen uit als je twijfelt.
De onderliggende regel is simpel. Een AI-chatbot is een externe partij, geen kladblok. Alles wat je erin typt, geef je uit handen. Zolang je dat in je achterhoofd houdt en gevoelige gegevens vooraf onherkenbaar maakt, kun je de tijdwinst pakken zonder de waakhond op je dak te krijgen.