Even een lastige klachtenmail laten herschrijven door ChatGPT. Een cv samenvatten voor een sollicitatiegesprek. Een lijstje klanten in een nette tabel laten zetten. Het is zo gedaan, en juist daar zit het risico: op het moment dat je die gegevens plakt, verlaten ze jouw computer en belanden ze bij de AI-aanbieder. En als het om persoonsgegevens van anderen gaat, kan dat volgens de privacywaakhond een datalek zijn.
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) waarschuwde daar in augustus 2024 al nadrukkelijk voor. Wie persoonsgegevens invoert in een AI-chatbot, kan de aanbieder van die chatbot ongeoorloofd toegang tot die gegevens geven. Gebeurt dat tegen de afspraken met de werkgever in, dan telt het als een datalek, met alle meldplicht en mogelijke boetes van dien. Staat de organisatie het gebruik toe, dan is het volgens de AP geen datalek, maar vaak nog steeds niet wettelijk toegestaan.
Update 25 september 2026We hebben gecorrigeerd dat Eindhoven-medewerkers ‘maandenlang’ bestanden uploadden: de steekproef besloeg één maand (23 september tot 23 oktober 2025) en de werkelijke omvang is onbekend (Omroep Brabant). De AP-waarschuwing dateert van6 augustus 2024, en AI is een van de drietoezichtprioriteiten van de AP voor 2026-2028; ‘handhavingsprioriteit’ en ‘de controles staan gepland’ waren te stellig.
Wat er in Eindhoven misging
Dat dit geen theoretisch risico is, bleek eind 2025 in Eindhoven. Uit een steekproef over de periode van 23 september tot 23 oktober 2025 ontdekte de gemeente dat medewerkers bestanden met persoonsgegevens naar openbare AI-websites zoals ChatGPT hadden geüpload. Het ging niet om onschuldige teksten: in de steekproef zaten Jeugdwetdocumenten, interne verslagen en cv’s, vooral van afdelingen voor zorg en ondersteuning aan inwoners.
De gemeente meldde het datalek op 23 oktober 2025 bij de AP en blokkeerde per direct ChatGPT en vergelijkbare openbare tools. Sindsdien mogen medewerkers alleen nog een AI-assistent gebruiken binnen de beveiligde gemeentelijke omgeving. Aan OpenAI werd gevraagd de geüploade bestanden te verwijderen. Op 18 november volgde een AI-gedragscode. Pijnlijk detail: de volledige omvang van het lek is niet te bepalen, omdat de gegevens maar dertig dagen bewaard bleven. De gemeente kan de betrokken inwoners daardoor niet allemaal informeren.
Eindhoven staat niet alleen. De AP kreeg al in 2024 meerdere meldingen van zulke datalekken, onder meer van een huisartsenpraktijk en een telecombedrijf. De waakhond heeft AI aangewezen als een van zijn drie prioriteiten voor 2026 tot 2028 en zet meer toezichtscapaciteit in op AI en algoritmes.
Waar het bij jou fout kan gaan
Je hoeft geen gemeente te zijn om hiertegenaan te lopen. Werk je met klantgegevens, patiëntinformatie, personeelsdossiers of financiële data, dan is de vraag niet óf maar hoe je AI veilig inzet. Een bekend voorbeeld van buiten Nederland: bij Samsung lekte in 2023 vertrouwelijke broncode nadat medewerkers die in ChatGPT hadden geplakt om een fout op te sporen.
Beginner-tipEen persoonsgegeven is alles waarmee je iemand kunt herleiden. Niet alleen een naam of adres, ook een dossiernummer, een e-mailadres of een combinatie van details die samen naar één persoon wijzen. Bij twijfel: behandel het als gevoelig.
Het goede nieuws is dat veilig AI-gebruik heel goed kan, mits je een paar gewoontes aanleert. De belangrijkste is anonimiseren vóórdat je iets invoert. Haal echte namen, adressen en klantnummers eruit en vervang ze door labels als “Klant A” of “medewerker 1”. Het model kan een tekst prima herschrijven of samenvatten zonder te weten om wie het gaat. Precies die techniek — persoonsgegevens uit een AI-verwerking strippen — is wat privacy-experts pseudonimiseren noemen.
Wil je toch met echte data werken, gebruik dan een zakelijke versie. De betaalde Business-, Enterprise- en API-varianten van de grote aanbieders komen met een verwerkersovereenkomst en trainen standaard niet op jouw invoer. Dat is een wezenlijk andere situatie dan de gratis consumentenversie, waar je gesprekken standaard wél kunnen worden gebruikt om het model te verbeteren. Zet die optie in de instellingen uit als je twijfelt.
De onderliggende regel is simpel. Een AI-chatbot is een externe partij, geen kladblok. Alles wat je erin typt, geef je uit handen. Zolang je dat in je achterhoofd houdt en gevoelige gegevens vooraf onherkenbaar maakt, kun je de tijdwinst pakken zonder de waakhond op je dak te krijgen.
Stand van zaken — bijgewerkt 2026-09-25
De regels hierboven gelden los van welke chatbot je gebruikt. Wat hieronder staat, verandert sneller en wordt hier bijgewerkt.
| Onderwerp | Stand |
|---|---|
| Waarschuwing AP over chatbots en datalekken | 6 augustus 2024, nog steeds de geldende waarschuwing |
| Toezichtprioriteiten AP | Massasurveillance, AI en digitale weerbaarheid (strategische focus 2026-2028) |
| Handreiking AP voor generatieve AI | 13 juli 2026: AVG-handreiking voor ontwikkelaars plus een hulpmiddel voor organisaties die generatieve AI inzetten |
| Datalek gemeente Eindhoven | Gemeld op 23 oktober 2025; openbare AI-websites geblokkeerd, omvang niet vast te stellen |
| Training op je invoer | Gratis consumentenversies kunnen gesprekken standaard gebruiken voor training (uit te zetten in de instellingen); zakelijke versies en API’s trainen standaard niet |