ChatGPT is een programma waarmee je in gewone taal een gesprek voert. Je typt een vraag, in het Nederlands mag gewoon. Binnen een paar seconden staat er een antwoord. Dat voelt als praten met iemand die alles weet. Zo werkt het niet. Wie dat snapt, haalt er meer uit en trapt minder snel in een fout antwoord. Hieronder lees je wat ChatGPT is, wat de gratis versie je in Nederland kost aan reclame en gegevens en welke instelling je het best meteen aanpast.
Wat is ChatGPT?
ChatGPT is een chatbotChatbotEen programma waarmee je een gesprek in gewone taal voert, tegenwoordig meestal aangedreven door een taalmodel (zie llm). Je typt of spreekt een vraag in, en de chatbot antwoordt in zinnen, alsof je met iemand chat.Hele uitleg: Chatbot, een programma dat via tekst met je praat, van het Amerikaanse bedrijf OpenAI. Sinds eind 2022 kan iedereen het gebruiken, op chatgpt.com of in de app voor iPhone, Android, Mac en Windows.
Wat je intypt heet een promptPromptDe opdracht of vraag die je aan een AI-model geeft. Hoe concreter de prompt (doel, doelgroep, voorbeeld erbij), hoe bruikbaarder het antwoord. ChatGPT alleen al verwerkt er zo'n 2,5 miljard per dag.Hele uitleg: Prompt: je vraag of opdracht. Dat kan van alles zijn. Een brief van de Belastingdienst in gewone woorden laten uitleggen, een recept bedenken met wat er nog in de koelkast ligt, een verjaardagsvers voor je schoonmoeder of een mail aan de huurbaas in beter Engels. Je hoeft er geen speciale taal voor te leren. Wat wel helpt: vertellen wat je wilt en voor wie het is.
Achter ChatGPT zit een LLMLLM (groot taalmodel)Large Language Model: het type AI-model achter ChatGPT, Claude en Gemini.Hele uitleg: LLM (groot taalmodel), een groot taalmodel. Dat is software die heeft geleerd hoe taal in elkaar zit door enorme hoeveelheden tekst te verwerken. In de gratis versie heet dat model in november 2026 GPT-6 Luna, betaalde abonnementen krijgen zwaardere varianten (Bron: OpenAI).
Hoe maakt ChatGPT een antwoord?
ChatGPT zoekt het antwoord niet op: het voorspelt het. Het taalmodel bouwt de tekst stukje voor stukje op en kiest telkens het meest waarschijnlijke volgende woord (Bron: OpenAI Help). Die kansen heeft het geleerd uit openbare teksten van internet, data via partners en teksten van gebruikers en trainers. Volgens OpenAI bewaart het model geen kopie van al die teksten, alleen de patronen erin (Bron: OpenAI Help).
Twee dingen volgen daaruit die je in de praktijk merkt. Stel je twee keer dezelfde vraag, dan krijg je vaak twee iets andere antwoorden. En ChatGPT kan zich vergissen zonder dat je het aan de toon hoort. Zo’n verzonnen antwoord dat toch overtuigend klinkt heet een hallucinatieHallucinatieEen antwoord dat overtuigend klinkt maar feitelijk onjuist is, zoals een verzonnen bron of niet-bestaand jurisprudentienummer. Geen storing, maar een eigenschap van hoe taalmodellen werken: controleer feiten dus altijd zelf.Hele uitleg: Hallucinatie. OpenAI schrijft zelf dat ChatGPT zeker kan klinken terwijl het fout zit en soms citaten of bronnen verzint die niet bestaan (Bron: OpenAI Help).
Voor actuele vragen, zoals een treinstoring of de openingstijden van de bibliotheek, kan ChatGPT eerst op het web zoeken. Onder het antwoord staan dan links naar de bronnen (Bron: OpenAI Help).
Beginner-tip Zie ChatGPT als een behulpzame buurman die veel weet en soms iets verzint. Vraag bij een belangrijk antwoord “Waar haal je dat vandaan?” en klik de bronlinks aan. Klopt iets niet, zeg het dan in je volgende bericht: ChatGPT neemt mee wat eerder in hetzelfde gesprek staat.
Wat kost ChatGPT?
De gratis versie volstaat om ChatGPT te leren kennen. Gewone tekstgesprekken zijn daarin onbeperkt, alleen met een rem tegen misbruik (Bron: OpenAI Help). Op het web zoeken, foto’s en bestanden uploaden, afbeeldingen maken en hardop praten kan ook, met aparte limieten voor elk van die extra’s. Zit je aan zo’n limiet, dan wacht je tot hij weer vrijkomt (Bron: OpenAI Help).
Gratis betekent in Nederland wel: met reclame. Sinds eind augustus 2026 toont ChatGPT hier advertenties aan gebruikers van de gratis versie en van Go, het goedkoopste betaalde abonnement (Bron: OpenAI). Volgens OpenAI hebben die advertenties geen invloed op het antwoord. Waarom personalisatie uitzetten de reclame niet weghaalt, lees je in ChatGPT-advertenties in Nederland.
Betalen kan in drie stappen: Go, Plus en Pro. Wat elk abonnement in november 2026 kost en voor wie het de moeite waard is, zetten we op een rij in ChatGPT Go of Plus.
Wat gebeurt er met wat je intypt?
OpenAI kan je gesprekken gebruiken om zijn modellen te verbeteren, tenzij je dat uitzet (Bron: OpenAI Help). Op de website klik je linksonder op je profiel, dan op Instellingen (Settings) en Data Controls. Daar zet je “Improve the model for everyone” uit. In de iPhone-app vind je dezelfde instelling via de drie puntjes rechtsboven, op Android via de drie streepjes linksboven (Bron: OpenAI Help). De keuze hoort bij je account, dus je stelt hem één keer in voor web en telefoon samen.
Wil je één gesprek apart houden, kies dan een tijdelijke chat. Die wordt niet gebruikt voor training en binnen 30 dagen van de systemen van OpenAI gewist (Bron: OpenAI Help).
Training uitzetten maakt je gesprekken niet geheim. Typ daarom nooit wachtwoorden, je BSN, bankgegevens, medische gegevens of vertrouwelijke stukken van je werk in. Waarom de beveiliging van ChatGPT dunner is dan je denkt, lees je in wat deel je beter niet.
Kun je op de antwoorden vertrouwen?
Voor een eerste versie wel, voor de eindversie niet zonder controle. OpenAI raadt zelf aan citaten, cijfers en technische informatie altijd na te lopen en ChatGPT te gebruiken als startpunt (Bron: OpenAI Help). Gaat het om je gezondheid, je geld of een juridische kwestie, leg het antwoord dan voor aan je huisarts, je bank of een jurist.
Voor kinderen gelden aparte regels. Je moet minstens 13 jaar zijn en onder de 18 heb je toestemming nodig van een ouder of voogd (Bron: OpenAI).
Wat ChatGPT (nog) niet goed doet
ChatGPT blijft een tekstvoorspeller. OpenAI noemt zelf citaten, cijfers en technische details als de plekken waar je moet opletten (Bron: OpenAI Help). Het antwoord klinkt daar net zo stellig als bij een makkelijke vraag. Of een antwoord met een webzoekopdracht tot stand kwam, zie je aan de bronlinks: staan die er niet, dan komt het antwoord uit het geheugen van het model en kan het verouderd zijn. Ook goed om te weten: de gratis versie geeft je een lichter model dan Plus, dus bij een moeilijke vraag merk je soms verschil in kwaliteit.
Zo begin je
Ga naar chatgpt.com of installeer de officiële app van OpenAI (let in de appwinkel op de maker, er staan veel namaakapps tussen). Hoe je een account aanmaakt en je eerste gesprek voert, staat stap voor stap in ChatGPT voor beginners op aiplatformmkb.nl. Daarna loop je drie dingen langs:
- Zet training uit als je niet wilt dat je gesprekken het model verbeteren (Instellingen, Data Controls).
- Vertel wat je wilt en voor wie. “Schrijf een korte, vrolijke uitnodiging voor het zeventigste verjaardagsfeest van mijn vader” werkt beter dan “schrijf een uitnodiging”.
- Controleer wat ertoe doet. Namen, datums, bedragen en adviezen check je in een tweede bron.