De beveiliging van ChatGPT lijkt een stevige muur, maar het is eerder een papieren scherm: beveiligingsonderzoekers stappen er keer op keer overheen. Geen paniek: je hoeft ChatGPT niet weg te doen. Maar de vraag die ertoe doet verschuift: van “houdt OpenAI alles dicht?” naar “wat typ ik er zelf in?”
Update 25 september 2026 We hebben de passage over Techzine gecorrigeerd: Techzine beschreef hoe onderzoeker Kevin Zwaan (Q-Cyber) de grenzen van ChatGPT met psychologische manipulatie omzeilde, de typering “drempel, geen muur” is van ons (Techzine). Ook de alinea over de AI Act is bijgewerkt: artikel 4 is per 27 juli 2026 afgezwakt van “waarborgen” naar “ondersteunen” (EUR-Lex).
Waarom “veilig” hier iets anders betekent
Een AI-chatbot heeft ingebouwde grenzen. Die zijn bedoeld om te voorkomen dat hij gevaarlijke of schadelijke antwoorden geeft, denk aan een recept voor een wapen of haatzaaiende tekst. Onderzoekers laten al maanden zien dat je met de juiste trucs over die grenzen heen stapt. Techzine beschreef in juni 2026 hoe onderzoeker Kevin Zwaan van Q-Cyber ChatGPT stap voor stap psychologisch bespeelde, tot de ingebouwde grenzen er nog wel waren maar niets meer tegenhielden (Techzine). Zie die rem daarom als een drempel, geen muur.
Belangrijk voor jou: die grenzen beschermen vooral het publiek tegen misbruik van de chatbot. Ze bewaken níét jouw gegevens nadat je ze hebt ingetypt. Dat is een ander slot, en dat slot zit aan jouw kant.
Beginner-tip Zie ChatGPT als een heel handige stagiair die alles wat je zegt zou kunnen doorvertellen. Voor een boodschappenlijst, een mailtje of een recept uit je koelkast maakt dat niets uit. Voor je wachtwoord of een klantdossier wel.
Het echte gevaar: een verstopte opdracht
De slimste aanvallen van het afgelopen jaar laten de chatbot niet iets verbodens zéggen. Ze verstoppen een opdracht in tekst die jij vertrouwt. Dat is een techniek die prompt-injectie heet. Een voorbeeld dat onderzoekers van Permiso Security in mei 2026 ChatGPhish noemden: in een webpagina staat verstopte tekst. Vraag je ChatGPT om die pagina samen te vatten, dan voert hij stiekem die verborgen opdracht uit en zet hij in zijn nette samenvatting een link naar een nepsite (The Hacker News). Jij ziet een keurig antwoord; de val zit in de link.
Hetzelfde gebeurde met een gedeeld document. Onderzoekers van Zenity stopten in augustus 2025 een verborgen opdracht in een bestand (Zenity Labs). Toen ChatGPT dat bestand mocht inlezen, ging hij zelf op zoek naar gevoelige gegevens, tot digitale sleutels van programma’s aan toe, zonder dat de gebruiker ergens op klikte. De rode draad: het gevaar zit in tekst die jij vertrouwt, en in het koppelen van de chatbot aan jouw bestanden of mailbox. Dat koppelen wordt alleen maar makkelijker nu Anthropic een etalage met ruim 2.000 connectors heeft geopend. Datzelfde mechanisme maakt de nieuwe generatie AI-browsers kwetsbaar, want die mogen namens jou klikken en typen; we vergelijken ze in AI-browsers vergeleken.
Wat je concreet anders doet
Je hoeft hier geen techneut voor te zijn. Vier gewoontes vangen het grootste deel van het risico:
- Typ geen geheimen in. Geen wachtwoorden, bankgegevens, BSN of gegevens van klanten. Moet je iets met zulke gegevens doen, doe het dan buiten de chatbot.
- Wees zuinig met koppelen. Geef je ChatGPT toegang tot je Google Drive, agenda of e-mail, dan geef je ook de verstopte opdrachten daarin een ingang. Koppel alleen wat echt nodig is.
- Vertrouw een AI-samenvatting niet blind. Stuurt een samenvatting van een onbekende pagina je ineens naar een inlogscherm? Niet klikken. Ga zelf naar de officiële site. Datzelfde wantrouwen geldt voor posts die een vast AI-inkomen beloven; dat patroon herken je aan een paar vaste kenmerken.
- Voor je werk: regel het netjes. Werk je met persoonsgegevens, gebruik dan een zakelijk abonnement met duidelijke afspraken over wat er met je data gebeurt. In een sector met beroepsgeheim, zoals een huisartsenpraktijk, is zo’n afspraak harde voorwaarde — daarover schreven we in AI in de huisartsenpraktijk. Ook privé loont voorzichtigheid: gebruik je AI als gezondheidscoach, houd dan je naam, diagnoses en medicijngebruik erbuiten. De EU AI Act vraagt organisaties bovendien sinds februari 2025 om te zorgen dat hun mensen genoeg van AI begrijpen. Sinds 27 juli 2026 luidt die plicht dat je AI-geletterdheid “ondersteunt”, en sinds augustus 2026 kunnen toezichthouders erop handhaven; wat dat voor het MKB inhoudt, lees je in AI-geletterdheid in het MKB: zo voldoe je aan artikel 4. Ook notariskantoren werken eraan: daar volgt het hele kantoor sinds oktober een eigen AI-training.
Welke gegevens horen nu wél en niet in een chatbot? Daar hebben we een simpele indeling voor (groen, grijs en rood) die we eerder uitlegden bij Is Claude Europees? Data-residency, privacy en AVG. Brainstorms en gewone teksten zijn groen en kunnen gerust. Wachtwoorden, klantgegevens en bedrijfsgeheimen horen in de rode zone, hoe goed de beveiliging van de aanbieder ook klinkt. Diezelfde nuchterheid past bij elke app die je iets laat “zien”: ook een onschuldige natuur-app verwerkt je foto’s en locatie, zoals we beschrijven in Natuur herkennen met je telefoon. Laat je je energieverbruik als bestand doorlichten, strip dan eerst je adres en meternummer, zoals we uitleggen in AI en energiebeheer thuis. En upload je een bankafschrift om grip op je geld te krijgen, haal er dan net zo goed eerst je naam en rekeningnummer uit.