Leesroute · 10 dagen · 50 stukken

AI begrijpen in tien dagen

Je hoeft niet alles te lezen om AI te snappen. Dit zijn de stukken die het fundament leggen, in een volgorde die opbouwt: eerst hoe AI werkt, dan wat het met jou doet. Vijf per dag, ongeveer 36 minuten.

Ongeveer 6 uur leestijdSamengesteld 3 november 2026Complete gids (PDF)E-reader (EPUB)

Deel 1Hoe AI werkt

Dag 0140 min

Wat AI eigenlijk is

Je kunt in twee zinnen uitleggen wat AI wel en niet is, en waar het vandaan komt.

  1. Kunstmatige intelligentie: wat AI wel en niet is7 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/kunstmatige-intelligentie-wat-is-het-nu-echt-met-mythes
  2. Wie heeft AI bedacht en wanneer is het ontstaan? De tijdlijn8 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/geschiedenis-van-ai-internationaal-en-nederland
  3. Geschiedenis van AI-chatbots: van ELIZA (1966) tot ChatGPT11 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/geschiedenis-ai-chatbot-eliza-tot-agents
  4. Hoe werkt AI? Wat er écht gebeurt als een taalmodel 'nadenkt'8 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/geen-geest-in-de-machine-hoe-ai-werkt
  5. Is AI nog een 'stochastische papegaai'? Het debat uitgelegd6 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/is-ai-een-stochastische-papegaai

Dag 0233 min

Hoe een taalmodel werkt

Je snapt training, het beantwoorden van een vraag en het "nadenken", en waarom dat stroom kost.

  1. Hoe werkt een taalmodel? De bouwblokken van ChatGPT uitgelegd8 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/hoe-werkt-een-taalmodel-llm-uitleg-pytorch
  2. Hoe train je een AI-model op duizenden GPU's tegelijk?7 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/ai-training-duizenden-gpus-uitleg
  3. Wat gebeurt er als je ChatGPT iets vraagt? Inferentie uitgelegd7 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/ai-inferentie-van-tokens-tot-watts
  4. Redeneermodellen uitgelegd: waarom AI eerst 'nadenkt'6 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/reasoning-llm-inference-time-compute-scaling-uitleg
  5. Zwarte doos van AI toch leesbaar? Wat '90 procent' echt betekent5 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/zwarte-doos-ai-neuronen-leesbaar

Dag 0335 min

De bouwstenen achter de tools

Je weet wat RAG is en wanneer AI op je eigen computer draait in plaats van in de cloud.

  1. Wat is RAG? Retrieval-Augmented Generation in gewone taal7 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/wat-is-rag-uitleg
  2. Wat is Ollama? Lokale AI-modellen op je eigen computer8 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/wat-is-ollama-lokale-llm-uitleg
  3. Wat is een NPU en waarom zit het in elke AI-laptop?7 minhetlaatsteainieuws.nl/nieuws/wat-is-een-npu-en-waarom-in-elke-ai-laptop
  4. AI in je browser zonder server: wat WebGPU nu al kan7 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/ai-in-de-browser-zonder-server
  5. AI-beelden maken op je eigen pc: kan dat en loont het?6 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/ai-beeldgenerator-lokaal-draaien-pc

Dag 0441 min

Agents

Je weet wat een agent is, wat hij zelf mag doen en waar het misgaat.

  1. AI-agents in 2026: wat zijn ze en wat kun je er echt mee?11 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/ai-agents-wat-zijn-ze
  2. Wat is loop engineering? Harness en Hermes in 3 begrippen11 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/loop-engineering-harness-hermes-uitleg
  3. Karpathy stopt met zelf coderen: wat is agentic engineering?6 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/karpathy-agentic-engineering-software-3
  4. AI-skills als beveiligingsrisico: OWASP's nieuwe top 10 uitgelegd7 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/owasp-agentic-skills-top-10-risicos
  5. AI-agents lezen jouw schadedossier: wat verandert er voor jou?6 minhetlaatsteainieuws.nl/nieuws/ai-agents-schadedossier-verzekeraars

Dag 0548 min

Het speelveld

Je kunt de grote modellen plaatsen en kent de prijs die AI vraagt aan stroom, water en zeggenschap.

  1. Welk AI-model kan wat? De grote namen van 2026 op een rij9 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/grote-ai-modellen-overzicht
  2. Waarom Chinese open AI-modellen winnen: 61% van OpenRouter6 minhetlaatsteainieuws.nl/nieuws/chinese-open-ai-modellen-winnen
  3. Sovereign AI: wat het is en wat Europa eraan doet11 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/sovereign-ai-wat-is-het-europa
  4. De verborgen kosten van AI: stroom, water en een VN-rapport9 minhetlaatsteainieuws.nl/regelgeving/verborgen-kosten-ai-milieu-vn-rapport
  5. Wordt AI ons de baas? Wat er klopt van de waarschuwing13 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/ai-dreiging-wat-de-topmannen-zeggen

Deel 2AI en jij

Dag 0632 min

Waarom AI fouten maakt

Je herkent een verzonnen antwoord, een chatbot die je naar de mond praat en een zoekbot die ernaast zit.

  1. Waarom AI zo zelfverzekerd onzin vertelt, en hoe je het herkent5 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/waarom-ai-zelfverzekerd-onzin-vertelt
  2. Je AI-chatbot kan liegen, lekken en gekaapt worden6 minhetlaatsteainieuws.nl/regelgeving/llm-risicos-liegen-lekken-manipulatie
  3. Is je AI het te vaak met je eens? Ja, 49% vaker dan mensen7 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/ai-chatbot-te-vaak-met-je-eens-onderzoek
  4. Waarom geeft een AI-zoekbot het verkeerde antwoord?8 minhetlaatsteainieuws.nl/nieuws/waarom-ai-zoeken-verkeerd-gaat
  5. Door AI zeg je bijna nooit meer 'ik weet het niet'6 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/ai-ik-weet-het-niet-onderzoek

Dag 0730 min

Privacy, deepfakes en je geld

Je weet wat je beter niet in een chatbot zet en hoe je een nepvideo herkent.

  1. Persoonsgegevens in ChatGPT plakken? Dit zegt de privacywaakhond5 minhetlaatsteainieuws.nl/regelgeving/persoonsgegevens-in-chatgpt-avg
  2. ChatGPT-beveiliging is een papieren muur: wat deel je beter niet?5 minhetlaatsteainieuws.nl/nieuws/chatgpt-beveiliging-wat-je-erin-zet
  3. Deepfakes herkennen in 2026: 5 checks voor een nep-video8 minhetlaatsteainieuws.nl/regelgeving/deepfakes-nep-video-herkennen
  4. Deepfakes van overleden mensen: waarom nabestaanden 'stop' zeggen5 minhetlaatsteainieuws.nl/regelgeving/ai-slop-robin-williams-deepfakes
  5. AI voor je geld: grip op budget, sparen en abonnementen7 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/ai-persoonlijke-financien-budget

Dag 0843 min

Je rechten en de regels

Je kent de AI Act in grote lijnen en weet wat je kunt doen als een systeem over jou beslist.

  1. EU AI Act in 2026: risicoklassen, deadlines en boetes uitgelegd15 minhetlaatsteainieuws.nl/regelgeving/eu-ai-act
  2. Afgewezen door AI: mag een algoritme je sollicitatie weigeren?7 minhetlaatsteainieuws.nl/regelgeving/afgewezen-door-ai-sollicitatie-rechten
  3. AI bepaalt steeds vaker je kredietscore: dit zijn je rechten7 minhetlaatsteainieuws.nl/regelgeving/ai-kredietscore-rechten
  4. AI besliste over jou: kan iemand bewijzen wat er gebeurde?8 minhetlaatsteainieuws.nl/regelgeving/ai-beslissing-bewijzen-controleerbaar
  5. AI Act-uitstel: de nieuwe deadlines van 2026 tot 2028 op een rij6 minhetlaatsteainieuws.nl/regelgeving/ai-act-uitstel-hoog-risico-december-2027

Dag 0936 min

AI en je werk

Je kent het onderzoek achter de grote vragen over banen en vaardigheden, en je schrijft een goede prompt.

  1. Verleer je vaardigheden door AI? Wat het onderzoek écht zegt9 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/vaardigheidsverlies-ai-wat-onderzoek-echt-zegt
  2. AI en de instapbaan: starters voelen de eerste klap (−29% in NL)7 minhetlaatsteainieuws.nl/nieuws/ai-instapbanen-onder-druk
  3. AI vervangt je mensen niet: wie dat denkt, stuurt slecht7 minhetlaatsteainieuws.nl/nieuws/ai-vervangt-werknemers-niet-ceo-excuus
  4. TNO: AI maakt werk sneller, maar niet vanzelf productiever5 minhetlaatsteainieuws.nl/nieuws/tno-ai-productiviteit-geen-automatisme
  5. Prompts schrijven voor AI: 5 bouwstenen en 4 technieken8 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/goede-prompts-schrijven-voor-ai

Dag 1035 min

Kinderen, school en ethiek

Je weet wat scholen toestaan, hoe je samen met je kind AI gebruikt en welke keuzes er achter de techniek zitten.

  1. Je kind gebruikt AI voor huiswerk. Mag dat van school?6 minhetlaatsteainieuws.nl/nieuws/kind-ai-huiswerk-school-regels
  2. AI in het onderwijs: 90% van de scholieren gebruikt het7 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/ai-in-het-onderwijs-cijfers
  3. AI samen met je kind: welke tool per leeftijd, en waar je op let7 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/ai-met-kinderen-samen-leren
  4. AI als studiehulp: zo leer je mét AI in plaats van te spieken7 minhetlaatsteainieuws.nl/achtergrond/ai-studiehulp-leren-met-ai
  5. AI-ethiek in 2026: hoe blijft technologie menselijk?8 minhetlaatsteainieuws.nl/regelgeving/ai-ethiek-hoe-houden-we-ai-menselijk

DaarnaBijblijven zonder alles te lezen