Er verdwijnt iets stils van de arbeidsmarkt: de eerste sport van de ladder. Een blog dat onlangs hoog op Hacker News stond, stelde dat AI “de middenmoot van software-engineering wegneemt”. Overdreven? De cijfers uit Nederland en de VS wijzen dezelfde kant op. Het zijn niet de ervaren ontwikkelaars die de klap voelen, maar de starters die net binnenkomen.
Wat gebeurt er met de instapbaan?
De harde cijfers komen uit onderzoek van Randstad. Het aantal startersvacatures in Nederland liep sinds begin 2024 met 29 procent terug, gebaseerd op 126 miljoen vacatures wereldwijd en een enquête onder ruim elfduizend werknemers (Bron: ICTMagazine/Randstad). In de techsector ging het om een krimp van 35 procent in instapfuncties, tegen 24 procent in de financiële dienstverlening. Het gat tussen de vraag naar junior en senior talent in tech is opgelopen tot 37 procentpunten.
In de VS is het patroon nog scherper zichtbaar, en het loopt nog steeds op. Onderzoekers van het Stanford Digital Economy Lab volgden loonstroken van miljoenen werknemers en zagen dat 22- tot 25-jarigen in beroepen die sterk aan AI zijn blootgesteld — softwareontwikkelaars voorop — een relatieve daling van ongeveer 19 procent in werkgelegenheid lieten zien sinds ChatGPT eind 2022 verscheen (Bron: Stanford Digital Economy Lab, herziene versie augustus 2026). Dat gat groeit gestaag: bij de eerste meting in juli 2025 was het nog 15 procent. Bij oudere werknemers in dezelfde beroepen bleef het werk stabiel of groeide het zelfs. De onderzoekers noemen de jongeren “kanaries in de kolenmijn”: de eersten die de verstoring voelen.
Beginner-tip:“AI-blootgesteld” betekent hier niet dat een robot je baan overneemt, maar dat een groot deel van je dagelijkse taken door AI kán worden gedaan. Bij softwareontwikkelaars is dat aandeel hoog, bij bijvoorbeeld verpleegkundigen laag.
Waarom junioren en niet de senioren?
Het antwoord zit in wat een junior traditioneel dééd. De klussen waarmee je vroeger begon — een simpele bug oplossen, een testscript schrijven, standaardcode voor een formulier of een database-endpoint kloppen — zijn precies de klussen die AI-codeerhulpen als GitHub Copilot, Cursor en Claude goed aankunnen. Een ervaren ontwikkelaar met zo’n tool doet in een middag waar vroeger drie losse tickets voor een junior over een hele week voor stonden.
Zo verdwijnt niet het vak, maar de leerschool. Bedrijven nemen liever iemand aan die vanaf dag één met AI kan werken dan iemand die eerst maanden ingewerkt moet worden. Randstad-topman Sander van ‘t Noordende waarschuwt dan ook dat werkgevers hun aanpak moeten herzien: jong talent botst op “technologische disruptie en economische onzekerheid” en haakt af als er geen begeleiding en groeikansen zijn.
Gevorderden:De keerzijde is een schaarste aan het andere uiteinde. Terwijl generalistische instapfuncties krimpen, is er juist een groot tekort aan AI- en ML-specialisten. Wie de senior-vaardigheden (ontwerpen, reviewen, AI-output beoordelen) sneller opbouwt, springt over het krimpende middensegment heen.
Is AI echt de oorzaak?
Hier is voorzichtigheid op zijn plaats. De timing valt samen met de opkomst van generatieve AI, maar samenvallen is geen oorzaak. Nederlandse economen benadrukken dat een causaal verband met AI vooralsnog ontbreekt en dat de dalende starterskansen vooral een vroeg waarschuwingssignaal zijn (Bron: ESB). Dezelfde periode kende ook hogere rente en flinke bezuinigingen bij techbedrijven, en die drukken hiring net zo hard.
Amerikaans onderzoek probeert die twee te scheiden. Onderzoekers Hosseini Maasoum en Lichtinger vergeleken, op basis van cv- en vacaturedata van 62 miljoen Amerikaanse werknemers bij 285.000 bedrijven, bedrijven die generatieve AI actief invoerden met bedrijven die dat niet deden (Bron: SSRN). Bij de AI-invoerders daalde de junior-werkgelegenheid zo’n 9 procent ten opzichte van de rest, terwijl de werkgelegenheid van senioren nauwelijks veranderde — betekenisvol, maar kleiner dan de tientallen procenten die de krantenkoppen halen. Het beeld dat overblijft: AI versnelt een verschuiving die de conjunctuur al in gang had gezet.
Wat betekent dit voor jou?
Ben je student of net afgestudeerd, dan is de boodschap dubbel. De makkelijke opstap is smaller geworden, maar hij is niet weg. Werkgevers vragen om mensen die vanaf dag één zelfstandig zijn én kritisch met AI-tools omgaan: laat de tool het werk doen, maar begrijp en controleer wat eruit rolt. Een zichtbaar portfolio en werkgevers die nog wél in begeleiding investeren maken het verschil.
Voor ouders en carrièreswitchers is dit een reden om de “leer eerst maar coderen”-route te nuanceren. De banen aan de onderkant komen minder vanzelf, en de zorg leeft: 47 procent van de Nederlandse jongeren maakt zich zorgen over de impact van AI op hun baan, tegen 43 procent een jaar eerder. Die zorg is reëel, maar geen reden tot paniek. Wat verschuift is niet óf er werk is, maar hoe je binnenkomt.
Softwareontwikkelaars zijn de kanarie. Wat zij nu meemaken, kan over een paar jaar ook gelden voor beginnende juristen, marketeers of analisten. Daarom is dit geen tech-verhaaltje, maar een vraag die iedereen aangaat die ooit ergens onderaan is begonnen.