Er verdwijnt iets stils van de arbeidsmarkt: de eerste sport van de ladder. Een veelgelezen blog op Hacker News stelde dat AI “de middenmoot van software-engineering wegneemt”. Overdreven? De cijfers uit Nederland en de VS wijzen dezelfde kant op. De klap komt terecht bij de starters die net binnenkomen; ervaren ontwikkelaars merken er veel minder van. Ben je werkgever en twijfel je of je nog junioren aanneemt? Lees dan Juniorvacatures op de tocht door AI op onze zustersite.
Update 25 september 2026Op 24 september 2026 zei Randstad dat het aantal startersvacatures ruim 30 procent onder het piekniveau van 2022 ligt, maar dat die daling volgens arbeidsmarktanalist Bart van Krimpen meer met de afkoelende economie te maken heeft dan met AI (ANP via Wel.nl). Ook hebben we de eerdere Stanford-cijfers gecorrigeerd: het artikel noemde 15 en 16 procent, die cijfers zijn niet te herleiden. De Randstad-cijfers hieronder komen uit september 2025.
Wat gebeurt er met de instapbaan?
De harde cijfers komen uit onderzoek van Randstad uit september 2025. Het aantal startersvacatures in Nederland liep sinds begin 2024 met 29 procent terug, gebaseerd op 126 miljoen vacatures wereldwijd en een enquête onder ruim elfduizend werknemers (Bron: ICTMagazine/Randstad). In de techsector ging het om een krimp van 35 procent in instapfuncties, tegen 24 procent in de financiële dienstverlening. Het gat tussen de vraag naar junior en senior talent in tech is opgelopen tot 37 procentpunten.
In de VS is het patroon nog scherper zichtbaar, en het loopt nog steeds op. Onderzoekers van het Stanford Digital Economy Lab volgden loonstroken van miljoenen werknemers en zagen dat 22- tot 25-jarigen in beroepen die sterk aan AI zijn blootgesteld — softwareontwikkelaars voorop — een relatieve daling van ongeveer 19 procent in werkgelegenheid lieten zien sinds ChatGPT eind 2022 verscheen (Bron: Stanford Digital Economy Lab, herziene versie augustus 2026). Volgens de onderzoekers is dat gat sinds hun eerste publicatie in augustus 2025 gestaag gegroeid. Bij oudere werknemers in dezelfde beroepen bleef het werk stabiel of groeide het zelfs. De onderzoekers noemen de jongeren “kanaries in de kolenmijn”: de eersten die de verstoring voelen.
Beginner-tip“AI-blootgesteld” betekent hier dat een groot deel van je dagelijkse taken door AI kán worden gedaan. Dat een robot je baan overneemt, zegt het nog niet. Bij softwareontwikkelaars is dat aandeel hoog, bij bijvoorbeeld verpleegkundigen laag.
Waarom junioren en niet de senioren?
Het antwoord zit in wat een junior traditioneel dééd. De klussen waarmee je vroeger begon — een simpele bug oplossen, een testscript schrijven, standaardcode voor een formulier of een database-endpoint kloppen — zijn precies de klussen die AI-codeerhulpen als GitHub Copilot, Cursor en Claude goed aankunnen. Een ervaren ontwikkelaar met zo’n tool doet in een middag waar vroeger drie losse tickets voor een junior over een hele week voor stonden.
Zo verdwijnt niet het vak, maar de leerschool. Bedrijven nemen liever iemand aan die vanaf dag één met AI kan werken dan iemand die eerst maanden ingewerkt moet worden. Randstad-topman Sander van ‘t Noordende waarschuwde in september 2025 dat werkgevers hun aanpak moeten herzien: “Werkgevers die jong talent willen behouden, zullen meer moeten investeren in begeleiding en groeikansen.”
GevorderdenDe keerzijde is een schaarste aan het andere uiteinde. Terwijl generalistische instapfuncties krimpen, is er juist een groot tekort aan AI- en ML-specialisten. Wie de senior-vaardigheden (ontwerpen, reviewen, AI-output beoordelen) sneller opbouwt, springt over het krimpende middensegment heen.
Is AI echt de oorzaak?
Hier is voorzichtigheid op zijn plaats. De timing valt samen met de opkomst van generatieve AI, maar samenvallen is geen oorzaak. Nederlandse economen benadrukken dat een causaal verband met AI vooralsnog ontbreekt en dat de dalende starterskansen vooral een vroeg waarschuwingssignaal zijn (Bron: ESB). Dezelfde periode kende ook hogere rente en flinke bezuinigingen bij techbedrijven, en die drukken hiring net zo hard.
Amerikaans onderzoek probeert die twee te scheiden. Onderzoekers Hosseini Maasoum en Lichtinger vergeleken, op basis van cv- en vacaturedata van 62 miljoen Amerikaanse werknemers bij 285.000 bedrijven, bedrijven die generatieve AI actief invoerden met bedrijven die dat niet deden (Bron: SSRN). Bij de AI-invoerders daalde de junior-werkgelegenheid zo’n 9 procent ten opzichte van de rest, terwijl de werkgelegenheid van senioren nauwelijks veranderde — betekenisvol, maar kleiner dan de tientallen procenten die de krantenkoppen halen. Het beeld dat overblijft: AI versnelt een verschuiving die de conjunctuur al in gang had gezet. Randstad ziet dat ook: volgens het uitzendbureau is afkoeling op de arbeidsmarkt altijd het eerst zichtbaar bij jongeren.
Wat betekent dit voor jou?
Ben je student of net afgestudeerd, dan is de boodschap dubbel. De makkelijke opstap is smaller geworden, maar hij is niet weg. Werkgevers vragen om mensen die vanaf dag één zelfstandig zijn én kritisch met AI-tools omgaan: laat de tool het werk doen, maar begrijp en controleer wat eruit rolt — wie dat nalaat, produceert het workslop waar teams nu over klagen. Een zichtbaar portfolio en werkgevers die nog wél in begeleiding investeren maken het verschil.
Voor ouders en carrièreswitchers is dit een reden om de “leer eerst maar coderen”-route te nuanceren. De banen aan de onderkant komen minder vanzelf, en de zorg leeft: in het Randstad-onderzoek van 2025 maakte 47 procent van de Nederlandse jongeren zich zorgen over de impact van AI op hun baan, tegen 43 procent een jaar eerder. Waar die zorg precies vandaan komt, onderzochten we in Bang dat AI je baan overneemt? Dit zegt nieuw onderzoek. Die zorg is reëel, maar geen reden tot paniek. Wat verschuift, is hoe je binnenkomt.
Softwareontwikkelaars zijn de kanarie. Wat zij nu meemaken, kan over een paar jaar ook gelden voor beginnende juristen, marketeers of analisten. Daarmee gaat dit iedereen aan die ooit ergens onderaan is begonnen. Ook de sollicitatie zelf verandert onder AI-druk: een Tilburgs experiment met echte recruiters vond dat AI-brieven beter geschreven zijn, maar niet tot meer uitnodigingen leiden.