Op LinkedIn en X gaat een kaart rond met de titel “The AI Leaders Map of Europe”: twintig AI-bedrijven die Europa nu zouden vormgeven, met een gekleurd kaartje bij hun stad. Het ziet er overzichtelijk uit en wordt veel gedeeld. Wij liepen alle twintig na op 9 november 2026. Vijf zijn verkocht, één staat op het punt verkocht te worden en drie staan op de verkeerde plek of onder een oude naam. Nederland komt er met één bedrijf op.
Wat de kaart belooft
De kaart deelt de twintig bedrijven in zeven soorten in, van frontier-modellen (de grootste taalmodellen) tot defensie en chips. Londen telt er vijf, Parijs drie. Nederland heeft er één: Cradle in Amsterdam, dat met AI eiwitten ontwerpt voor de farmaceutische industrie.
Bij de kaart staat geen datum en geen bron. Het origineel laten we bewust niet zien, want zo’n plaat verspreidt zich juist doordat hij steeds opnieuw gedeeld wordt. We hebben hem nagemaakt met dezelfde twintig namen en ons oordeel erbij. Wat doorgestreept staat, is verkocht.
Beginner-tip Een overname betekent niet dat de dienst verdwijnt. Wel beslist vanaf dan de nieuwe eigenaar over prijzen, voorwaarden en waar je gegevens staan. Juist dat is de reden waarom veel mensen voor een Europese aanbieder kiezen.
Welke vijf bedrijven zijn al verkocht?
Vijf van de twintig zijn al in buitenlandse handen, de meeste al ruim een jaar:
| Bedrijf op de kaart | Wat er gebeurde |
|---|---|
| Silo AI (Helsinki) | AMD rondde de overname in augustus 2024 af, voor ongeveer 665 miljoen dollar (Bron: AMD) |
| Graphcore (Bristol) | Sinds juli 2024 een dochter van het Japanse SoftBank (Bron: Orrick) |
| Sana (Stockholm) | Workday rondde de koop op 4 november 2025 af, voor ongeveer 1,1 miljard dollar (Bron: Workday) |
| Lakera (Zürich) | Gekocht door het Israëlisch-Amerikaanse beveiligingsbedrijf Check Point, afgerond in het najaar van 2025 (Bron: Check Point) |
| Unbabel (Lissabon) | Het Amerikaanse TransPerfect kocht in augustus 2025 de technologie en het team (Bron: TransPerfect) |
Unbabel is het pijnlijkste geval. Na de verkoop bleef de Portugese vennootschap achter met schulden. Die is op 10 maart 2026 failliet verklaard en de schuldeisers stemden op 2 juli voor vereffening (Bron: ECO).
Silo AI en Graphcore waren al verkocht in de zomer van 2024. De lijst achter de kaart is dus minstens twee jaar oud. Of de maker heeft niet nagekeken wat er sindsdien gebeurde.
Welke vier kloppen maar half?
Aleph Alpha (Heidelberg) is nog zelfstandig, maar niet lang meer. Het Duitse taalmodelbedrijf gaat op in het Canadese Cohere. Ze tekenden op 16 september 2026 de definitieve overeenkomst. De deal wacht nog op toezichthouders in Canada, Duitsland en de EU. Het nieuwe bedrijf heet Cohere en krijgt hoofdkantoren in Toronto en Berlijn (Bron: Cohere).
ElevenLabs staat in Warschau. De oprichters zijn Pools en er zit een kantoor, maar het bedrijf noemt Londen zijn Europese hoofdkantoor (Bron: ElevenLabs). Het is inmiddels een van de waardevolste AI-bedrijven van Europa: bij een verkoop van aandelen door personeel in september 2026 werd het op 22 miljard dollar gewaardeerd (Bron: Tech.eu).
Stability AI, bekend van beeldgenerator Stable Diffusion, staat in Londen. Volgens Tech.eu sloot het bedrijf daar zijn kantoor en verlegde het de focus naar de Verenigde Staten, met een kantoor in Los Angeles (Bron: Tech.eu).
iGenius in Milaan heet sinds 5 juni 2025 Domyn (Bron: Domyn). Het bedrijf zit nog in Milaan en bouwt AI voor banken en verzekeraars.
De elf die wel kloppen
Elf bedrijven zijn zelfstandig en zitten waar de kaart zegt. Een paar haalden in 2026 grote bedragen op. Mistral in Parijs haalde in september 3 miljard euro op bij een waardering van ruim 21 miljard euro, in een ronde onder leiding van Samsung (Bron: Tech.eu). Daarover schreven we in Mistral haalt 3 miljard op. Het Münchense defensiebedrijf Helsing haalde in juli 1,8 miljard dollar op bij een waardering van 18 miljard (Bron: Helsing). Ook Wayve (zelfrijdende auto’s, Londen), Lovable (apps bouwen met AI, Stockholm), Synthesia (video, Londen) en Multiverse Computing (San Sebastián) haalden in 2026 elk minstens 200 miljoen dollar op.
Eén groene stip verdient een kanttekening. LightOn in Parijs is beursgenoteerd, maar zette in de eerste helft van 2026 1,07 miljoen euro om en verloor 4 miljoen. Het geld reikt volgens het bedrijf tot eind 2026 (Bron: LightOn). Dat het bestaat klopt. Of het een van de twintig leiders van Europa is, is een andere vraag.
Gevorderden Waardering en omzet zijn twee verschillende maten. Een waardering is wat investeerders bij de laatste ronde voor het bedrijf betaalden. Bij ElevenLabs ging het om een verkoop van aandelen door personeel; daar kwam geen nieuw geld het bedrijf in. Vergelijk je bedrijven, kijk dan ook naar omzet. Die maken de meeste van deze bedrijven niet bekend.
Welke Nederlandse AI-bedrijven ontbreken?
Nederland staat er met Cradle op. Hanteer je dezelfde maatstaf als de kaart (Europees hoofdkantoor, eigen AI-technologie, flink geld opgehaald of omgezet), dan horen er minstens drie bij:
- Nebius (Amsterdam) verhuurt rekenkracht en datacenters voor AI. Het is het voormalige internationale deel van Yandex en staat aan de Nasdaq. In het tweede kwartaal van 2026 zette Nebius 582 miljoen dollar om, ruim vijf keer zoveel als een jaar eerder. Over heel 2026 verwacht het 3 tot 3,4 miljard dollar (Bron: Nebius via SEC).
- Axelera AI (Eindhoven) maakt chips die AI-modellen draaien. Op 24 februari 2026 haalde het meer dan 250 miljoen dollar op. Volgens de Europese Innovatieraad is dat de grootste ronde ooit voor een Europees AI-chipbedrijf (Bron: European Innovation Council).
- EUCLYD (Eindhoven) bouwt chips en systemen voor zuinige AI in datacenters. Het haalde op 15 september 2026 ruim 200 miljoen euro op, onder meer bij Samsung. Voorzitter is Peter Wennink, de oud-topman van ASML (Bron: EUCLYD).
Twee namen horen er met een voetnoot bij. Weaviate in Amsterdam maakt een database die veel AI-toepassingen gebruiken om eigen documenten doorzoekbaar te maken. Het staat ook in de top 10 van grootste Nederlandse AI-tools, maar haalde zijn laatste bevestigde ronde al in 2023 op. En ASML maakt zelf geen AI, al is het de grootste aandeelhouder van Mistral. In september 2025 stak het 1,3 miljard euro in het Franse bedrijf, voor ongeveer 11 procent (Bron: DutchNews). Via ASML zit Nederland dus in de categorie frontier-modellen, alleen niet met een eigen bedrijf.
Gevorderden Let bij Nederlandse AI-claims op waar het werk gebeurt. General Intuition van de Nederlander Pim de Witte haalde in 2026 320 miljoen dollar op en heeft een vennootschap in Naarden, maar werkt vooral vanuit New York en Genève (Bron: DutchNews). Zo’n bedrijf is maar half Nederlands.
Wat zegt de kaart wel?
De kaart laat onbedoeld iets zien wat klopt. Europese AI-bedrijven worden gebouwd in Helsinki, Bristol en Zürich. Daarna kopen bedrijven uit de VS, Japan en Israël ze op. Een kwart van de twintig is binnen twee jaar verkocht. Dat is ook de zorg achter het Europese streven naar eigen AI, zoals we uitlegden in wat is sovereign AI.
Voor Nederland wijst de kaart naar een blinde vlek. Het land valt op met chips en rekenkracht, de laag onder de chatbots. Dat oogt minder spannend dan een taalmodel en komt daardoor minder snel op zo’n plaat. Het is wel de laag waar de miljarden nu naartoe gaan.
Eerder namen we op dezelfde manier een virale lijst met 100 Claude-commando’s onder de loep. Daarna volgde een uitlegplaat over LLM, RAG, MCP en AI-agents.