Ga je binnenkort langs de notaris voor een huis, een testament of een samenlevingscontract, dan is de kans groot dat er op dat kantoor AI meedraait. Sinds maandag 12 oktober kan het hele notariaat een gratis AI-basistraining volgen van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) (Bron: KNB). Wat leren notarissen daar, en wat merk jij ervan aan tafel?
Wat er precies start
De training is ontwikkeld met ICTRecht en draait in de online leeromgeving van ICTRecht Academy. Hij bestaat uit twee delen: Fundamenten AI en Notariële verdieping, elk goed voor ongeveer twee uur studie. Je volgt hem in eigen tempo en hebt twaalf maanden toegang (Bron: KNB).
Notarissen, kandidaat-notarissen en toegevoegd notarissen volgen beide delen, leggen een eindtoets af en krijgen vier PE-punten, punten voor hun verplichte bijscholing. Medewerkers, juridisch en niet-juridisch, volgen in elk geval deel 1; deel 2 raadt de KNB hen aan (Bron: KNB).
Opvallend is wat er níet in zit: geen cursus Copilot of ChatGPT. De training gaat over verantwoord gebruik, niet over specifieke tools (Bron: Mr. Online). Op het programma staan onder meer de AI-verordening, aansprakelijkheid, de voorlichtingsplicht van de notaris, afspraken over AI-gebruik op kantoor, een AI-register en de omgang met cliënten die zelf AI gebruiken (Bron: KNB).
Waarom nu: AI is er al, de regels nog niet
De KNB vroeg in juni 2026 haar leden naar hun digitale werkwijze. Van de 316 (kandidaat-)notarissen die reageerden, zei twee derde AI te gebruiken in het werk, en 82 procent van die groep doet dat regelmatig. Copilot en ChatGPT werden het vaakst genoemd (Bron: Mr. Online). Het gaat om conceptteksten, samenvattingen van documenten en administratief werk.
Een derde van de respondenten zei dat er op hun kantoor geen regels voor AI-gebruik gelden (Bron: KNB). Lees die cijfers wel als wat ze zijn: zelfrapportage van notarissen die de enquête invulden. Ze zeggen niets over hoe vaak AI meeschrijft aan een specifieke akte, en niets over de kwaliteit van dat werk. Over het aandeel kantoren zonder formele regels lopen de berichten bovendien uiteen; Mr. Online schreef in juli dat het om ongeveer twee op de drie ging.
Er speelt ook een wettelijke prikkel. De Europese AI-verordening vraagt organisaties die AI inzetten om de AI-geletterdheid van hun mensen te ondersteunen. Sinds de Digital Omnibus op 27 juli 2026 in werking trad, is dat een inspanningsplicht: ondersteunen is genoeg, een bepaald niveau garanderen hoeft niet meer (Bron: EUR-Lex). Wat dat artikel precies vraagt, lees je in AI-geletterdheid en artikel 4.
Beginner-tip AI-geletterdheid betekent niet dat iedereen kan programmeren. Het gaat om weten wat een tool als ChatGPT goed kan, waar hij fouten maakt en welke gegevens je er beter niet in stopt.
Wat jij ervan merkt als cliënt
Voorlopig weinig, en dat is ook de bedoeling. De akte blijft het werk van de notaris, die er zijn handtekening onder zet. Maar er zijn drie momenten waarop het wel gaat spelen.
Je mag ernaar vragen. Wil je weten of het kantoor AI-tools gebruikt en of jouw stukken daarin terechtkomen, vraag het gewoon. Een kantoor dat een AI-register bijhoudt, een van de onderwerpen in de training, kan dat snel vertellen. Wat je zelf beter niet in een chatbot plakt, lees je in ons stuk over wat je in ChatGPT zet.
Je AI-notulist laat je niet ongevraagd meedraaien. Steeds meer mensen nemen een app mee die het gesprek opneemt en samenvat. De KNB noemt cliënten die AI gebruiken bij het notuleren van gesprekken uitdrukkelijk als trainingsonderwerp (Bron: Mr. Online). Bij de notaris komen inkomens, schulden en familieverhoudingen op tafel, vaak ook van mensen die naast je zitten. Vraag vooraf of opnemen mag, en in welke app de opname terechtkomt.
Een samenvatting is geen advies. Laat je een AI-tool achteraf de akte uitleggen, check dan de punten die ertoe doen bij de notaris zelf. Dat taalmodellen overtuigend fouten kunnen maken, liet een advocaat die met ChatGPT getuigenverklaringen opstelde pijnlijk zien.
Gevorderden In de training zit ook de belehrungsplicht, de plicht van de notaris om alle partijen onpartijdig voor te lichten over de gevolgen van een akte. Gebruikt een kantoor AI voor die voorlichting, dan blijft de notaris verantwoordelijk voor wat jij te horen krijgt.
Een breder patroon
Het notariaat is niet het eerste beroep met hoge eisen aan geheimhouding dat zijn AI-gebruik probeert te ordenen. Wat andere adviseurs van de KNB-cijfers kunnen leren, beschreef zustersite AI Platform MKB eerder in Notarissen gebruiken AI: wat mkb-adviseurs daarvan leren. Voor jou als cliënt is de les eenvoudig: de notaris aan tafel is nog steeds degene die tekent, en jij mag vragen welke hulpmiddelen er achter de schermen meedraaien.