Een paar dagen nadat OpenAI in Washington beloofde zich door onafhankelijke buitenstaanders te laten controleren, zette het drie eigen veiligheidsonderzoekers op straat. Tomek Korbak, Jasmine Wang en Mikita Balesni werden ontslagen, meldde Bloomberg op 1 oktober (Bron: Fortune). Korbak was het technische aanspreekpunt voor METR, de externe organisatie die de Hugging Face-inbraak door OpenAI-agents mocht onderzoeken (Bron: Fortune).
Wat OpenAI de drie verwijt
Volgens OpenAI hebben ze het beleid geschonden voor het ‘accessing and handling sensitive company information’. De Wall Street Journal meldde dat het zou gaan om vertrouwelijke informatie die met een externe AI-veiligheidsorganisatie werd gedeeld; welke organisatie, zegt OpenAI niet (Bron: TechCrunch). Volgens Bloomberg ging het om informatie over de architectuur van OpenAI’s infrastructuur (Bron: Fortune).
Intern liet een onderzoeksleider weten dat het ontslag ‘not about raising safety concerns or speaking out’ ging: ‘We do not terminate employees for raising concerns’ (Bron: TechCrunch). Op 9 oktober voegde het bedrijf op X toe dat het om ‘a significant breach of trust beyond what’s outlined in the letter they published’ ging (Bron: CBS News). Bewijs daarvoor heeft OpenAI niet openbaar gemaakt.
Wat de onderzoekers zeggen
Op 8 oktober publiceerden de drie een open brief aan de veiligheidscommissies van OpenAI. Ze ontkennen dat ze buiten de procedures informatie hebben gedeeld en schrijven dat ze ook niets te maken hadden met een eerder lek naar The Information (Bron: TechCrunch). Korbak werkte volgens de brief juist nauw met de externe controleurs in de overtuiging dat dat binnen het beleid viel, in een onderzoek waarvoor ‘internal policies were being developed in real time’.
Wang geeft een eigen verklaring. Ze had voor werving toegang gekregen tot de mailbox van een leidinggevende, IT vergat die toegang in te trekken, en toen ze per ongeluk een gevoelige mail opende, meldde ze dat direct (Bron: TechCrunch). De drie vrezen vooral het effect op wie achterblijft: collega’s zouden nu ‘afraid to speak’ zijn (Bron: CBS News).
Beginner-tip METR en vergelijkbare organisaties zijn onafhankelijke testbureaus voor AI. Ze krijgen vóór of na een incident toegang tot modellen en systemen, en kijken of die zich onveilig kunnen gedragen. Hun waarde hangt af van hoeveel ze te zien krijgen.
Waarom de timing schuurt
Eind september tekende OpenAI-president Greg Brockman in het Witte Huis een vrijwillig akkoord met onder meer een belofte om samen te werken met een onafhankelijke externe controleur (Bron: Fortune). Lees wat er in dat akkoord staat en wat niet. Juist de mensen die dat contact met buitenstaanders onderhielden, moesten kort daarna vertrekken.
Het Amerikaanse Congreslid Greg Casar was er snel bij: ‘This looks like they’re firing whistleblowers’ (Bron: Fortune). Charlie Bullock van de denktank LawAI houdt zijn oordeel nog aan, omdat niet bekend is wat er met wie gedeeld is (Bron: Fortune).
Scherper is een opiniestuk van 12 oktober in Fortune van Alex Turner, die zelf bij Google DeepMind opstapte, met Amber Scorah en Karl Koch. Hun stelling: als een bedrijf mag bepalen wat zijn eigen controleurs te zien krijgen, is zelfregulering gevaarlijk. Ze pleiten voor wettelijk verplichte onafhankelijke audits en voor de AI Whistleblower Protection Act van senator Chuck Grassley (Bron: Fortune). Dat is een opinie, geen vastgesteld feit; OpenAI’s kant bestaat tot nu toe alleen uit korte verklaringen.
Gevorderden Let op wie de grens trekt. Bij een externe audit in de financiële sector bepaalt de wet wat de accountant mag inzien. In het Witte Huis-akkoord bepaalt het bedrijf dat zelf. Deze zaak laat zien wat er gebeurt als een medewerker die grens anders leest dan zijn werkgever.
Wat jij ervan merkt
Op korte termijn niets: ChatGPT werkt hetzelfde, en er is geen lek bekend dat jou als gebruiker raakt. Het speelt tien dagen na het vertrek van OpenAI-veiligheidsonderzoeker David Robinson, die de cultuur bij het bedrijf ‘kapot’ noemde.
In Europa ligt de lat anders. Wie een overtreding van de AI Act meldt, valt sinds 2 augustus 2026 volgens artikel 87 van die wet onder de Europese klokkenluidersrichtlijn (Bron: AI Act, artikel 87). In Nederland is die richtlijn uitgewerkt in de Wet bescherming klokkenluiders. Voor de makers van de grootste AI-modellen gelden hier bovendien wettelijke plichten, waarover je meer leest in ons stuk over de handhaving van de AI Act.