De schietpartij op de campus van Brown University, 13 december 2025, kostte twee studenten het leven en verwondde er negen. Onder de doden: een studente die dagen eerder nog bij economieprofessor Roberto Serrano op kantoor zat met de vraag of hij haar studieadviseur wilde worden. Twee van zijn eigen studenten vochten wekenlang voor hun leven.
In die rouw nam Serrano een besluit dat hij in 34 jaar aan Brown nooit had genomen: zijn vak ECON 1170 — wiskundige economie voor gevorderden — kreeg een thuistentamen. Geen pedagogische keuze, maar compassie voor studenten die de campus nauwelijks nog op durfden.
Wat hij ervoor terugkreeg, was volgens Fortune het grootste bekende AI-fraudegeval in de geschiedenis van de Ivy League.
Wat de cijfers zeggen
Van de 86 studenten die het thuistentamen van 5 maart maakten, scoorden er 40 een perfecte 100. Het klassegemiddelde: 96 van de 100 punten — in eerdere jaren schommelde dat tussen de 65 en 80, en dit tentamen was bewust móéilijker dan normaal (Bron: Fortune).
Serrano’s nakijkteam deed vervolgens iets simpels: het voerde de tentamenvragen zelf in ChatGPT in. Het model produceerde voor één probleem een omslachtige redenering waar een veel eleganter bewijs bestaat — en precies die omslachtige redenering stond in tientallen ingeleverde tentamens.
Serrano besloot het thuistentamen niet ongeldig te verklaren, maar kondigde aan dat het eindtentamen op locatie zou zijn. Als de verdelingen niet op elkaar leken, zou alleen het eindtentamen tellen. Na zijn confrontatie in de collegezaal — “waarom zit je op een universiteit als je weigert te leren?” — verlieten 27 studenten de cursus. Tweeëntwintig van hen hadden een perfecte score op het thuistentamen.
Bij het eindtentamen kwamen 59 studenten opdagen. Negentien zakten. Het gemiddelde: 48 van de 100 — veruit het laagste in de cursusgeschiedenis. “Het empirische bewijs van fraude is overweldigend,” zei Serrano tegen Fortune.
Beginner-tip:een thuistentamen is niet hetzelfde als een open-boek-tentamen met AI. De afspraak is dat je de stof zelf beheerst — ook zonder begeleider in de buurt. Wie AI laat invullen, ontneemt zichzelf de kans om te leren. En merkt dat pas als het te laat is. Hoe je AI wél goed inzet bij het studeren, lees je inAI als studiehulp: zo leer je mét AI in plaats van te spieken.
De universiteit zweeg
Serrano stuurde zijn bewijsmateriaal naar de decaan en de provost van Brown. Aanvankelijk reageerde geen van beiden. Pas na escalatie naar het Academic Code Committee kwam er een reactie: het comité noemde het geval “een wake-up call”. De provost zwijgt tot op de dag van vandaag, en Brown reageerde niet op vragen van Fortune.
Dat zwijgen steekt bij een man met Serrano’s statuur. Hij bekleedt een van de meest prestigieuze leerstoelen van Brown, is redacteur van het toonaangevende vakblad Games and Economic Behavior en ontving in 2024 de Spaanse Koningsprijs voor de Economie. Zijn vakgebied is nota bene speltheorie — de economie van prikkels en strategisch gedrag, ofwel: precies wat er gebeurt als studenten afwegen of spieken loont. “In mijn bescheiden mening is stilte de slechtste behandeling van dit probleem,” zei hij.
Niet alleen informatica, niet alleen Amerika
De neiging om AI-fraude te zien als een probleem van bèta’s of Amerikanen klopt niet met de cijfers. Serrano’s cursus is economie: statistiek, wiskundige modellen, formeel redeneren. Precies de stof met gesloten vragen en cijfermatige antwoorden — het type opgave dat een taalmodel in seconden oplost.
In Nederland controleerde de Christelijke Hogeschool Ede dit jaar een complete afstudeerlichting na één geval van AI-fraude. Aan UC Berkeley zakte eerder dit voorjaar ruim een derde van de eerstejaars informatica-studenten — ook daar wezen docenten naar AI-spieken. En Princeton stemde in mei voor het afschaffen van zijn 133 jaar oude erecode-traditie van onbewaakte tentamens: vanaf 1 juli zit er in elke tentamenzaal een surveillant (Bron: The Daily Princetonian).
De schaal is inmiddels meetbaar: 57% van de Amerikaanse studenten zegt wekelijks AI te gebruiken bij studiewerk, en van de Harvard-eindejaars bekende vorige week 47% te hebben gespiekt (Bron: Fortune).
Gevorderden:het meetprobleem gaat verder dan fraude. Een tentamen dat als proxy diende voor “begrip van de stof” verliest zijn validiteit zodra een student kan besluiten het model te laten draaien. Serrano’s laagste gemiddelde ooit is deels een fraude-effect, maar ook een meting die blootlegt wat eerder verborgen bleef. En technische detectie lost dit maar half op:AI-detectors zoals Turnitin zijn betrouwbaarder bij tekst dan bij wiskunde of code.
De keuze die universiteiten nu maken
Serrano heeft zijn conclusies voor komend studiejaar al getrokken: wekelijkse huiswerkopdrachten tellen niet meer mee voor het eindcijfer — die zijn met AI te maken — en het thuistentamen is definitief verleden tijd. “Helaas is het idee van een thuistentamen iets van het verleden,” zei hij. “De verleiding is te groot.”
Wat dit betekent als je zelf studeert, of kinderen op een universiteit hebt: het vertrouwen in onbewaakt toetsen brokkelt in hoog tempo af. Mondelinge tentamens, opdrachten die om eigen redenering vragen en werken onder toezicht keren terug. Voor de regels rond AI-gebruik bij scripties en werkstukken in Nederland zetten we eerder de kaders van 2026 op een rij.
Serrano zelf vat de inzet groter samen dan tentamens en cijfers: “Als werknemers straks alleen nog op een knop drukken zodat een AI-agent het werk doet, dan schrijft dat een wereld voor waarin de mensheid ervoor kiest om dom te worden. We stoppen met denken.”