Dossier · Onderwijs

AI in het onderwijs

Generatieve AI zit inmiddels in elke klas en collegezaal. Negen op de tien middelbare scholieren gebruikt het voor huiswerk, terwijl minder dan een op de twintig scholen er concrete regels voor heeft. Dit dossier houdt op één plek bij hoe scholen en hogescholen ermee omgaan: waar het misgaat, hoe er wordt gecontroleerd en wat een diploma nog waard is.

In het kort

AI mag in het Nederlandse onderwijs meestal wél gebruikt worden, maar alleen mét verantwoording: je geeft aan welk hulpmiddel je inzette, waarvoor en in welke mate. Zonder die verantwoording geldt AI-gebruik als plagiaat of datavervalsing. Detectietools zoals Turnitin zijn een hulpmiddel, geen sluitend bewijs — daarom leunen opleidingen steeds meer op ruwe data, aantekeningen en mondelinge verdediging.

De verhaallijn: wat speelt er

  1. 3 jun 2026

    AI-hallucinaties in de wetenschap

    Een analyse van 2,5 miljoen papers schat dat er in 2025 bijna 147.000 verzonnen citaties in de wetenschappelijke literatuur belandden. Academische integriteit staat dus ook in het onderzoek zelf onder druk, niet alleen bij studenten.

  2. 8 jun 2026

    Berkeley: 35% zakt voor instapvak informatica

    In het instapvak CS 10 kreeg in het voorjaar van 2026 35,3% van de studenten een F; de docent wijst spieken met AI aan als belangrijkste oorzaak. Toegang tot AI maakt je niet automatisch beter. Zonder de onderliggende vaardigheden valt het resultaat tegen.

  3. 19 jun 2026

    Hogeschool controleert hele lichting na AI-fraude

    De Christelijke Hogeschool Ede betrapte een pabo-student op ongeoorloofd AI-gebruik en controleerde daarna het afstudeerwerk van de hele lichting. Er kwamen geen nieuwe gevallen boven water; de uitslagen liepen hooguit twee dagen vertraging op.

  4. 22 jun 2026

    Noorwegen houdt AI uit de basisschool

    De Noorse regering maakte op 19 juni 2026 bekend dat generatieve AI in klas 1 tot en met 7 in hoofdzaak niet gebruikt moet worden. De onderwijsdirectie werkt de adviezen per leerjaar uiterlijk 1 oktober 2026 verder uit.

  5. 2 jul 2026

    AI-spieken in de Ivy League

    Bij een economievak van Brown University scoorden 40 van de 86 studenten 100 op een thuistentamen; op het eindtentamen was het gemiddelde 48. Het grootste bekende AI-fraudegeval in de Ivy League laat zien waarom universiteiten terugkeren naar toetsen in de zaal.

  6. 24 aug 2026

    Huiswerk sneller af, toetsen slechter

    Onder 26.811 Chinese leerlingen ging AI-gebruik samen met 18% hogere huiswerkcijfers in 30% minder tijd, maar binnen zes maanden zakten ze 20% op toetsen zonder hulpmiddelen. Het verlies zit vooral bij leerlingen die het denkwerk uitbesteden.

  7. 4 sep 2026

    New York zet AI op school een jaar in de ban

    New York City kondigde op 2 september 2026 een moratorium van één schooljaar aan op generatieve AI voor ongeveer 600.000 leerlingen tot en met klas 8. Chatbots als ChatGPT en Claude blijven ook voor oudere leerlingen geblokkeerd.

  8. 17 sep 2026

    Negen op de tien scholieren gebruikt AI

    Volgens scholierenorganisatie LAKS gebruikt zo'n 90% van de middelbare scholieren AI voor huiswerk, 35% zelfs dagelijks (augustus 2026). Tegelijk heeft minder dan een op de twintig basis- en middelbare scholen concrete AI-richtlijnen.

  9. 18 sep 2026

    WUR scherpt toetsbeleid aan

    Wageningen University & Research toetst sinds september 2026 elke leeruitkomst minstens één keer op een manier die AI-gebruik redelijkerwijs uitsluit, zoals een mondeling. Docenten mogen AI niet gebruiken voor de eindbeoordeling.

Laatst bijgewerkt: 1 oktober 2026. De verhaallijn volgt onze berichtgeving; bronnen staan bij de gekoppelde artikelen hieronder. Ben je ondernemer en wil je weten hoe je AI verantwoord inzet voor opleiding en personeel? Kijk op ons zusterplatform:AI voor het MKB.

Al ons nieuws en duiding (20)

Veelgestelde vragen over AI in het onderwijs

Mag je AI gebruiken voor je scriptie of afstudeeronderzoek?

Meestal wel, maar alleen met verantwoording. De onderwijs- en examenregeling (OER) van de meeste hogescholen en universiteiten staat AI-gebruik toe als je aangeeft welk hulpmiddel je gebruikte, waarvoor en in welke mate. Doe je dat niet, dan kan het als plagiaat of datavervalsing worden gezien.

Hoe controleren scholen op ongeoorloofd AI-gebruik?

Met een combinatie van middelen: detectietools zoals Turnitin als signaal, plus het opvragen van ruwe data, aantekeningen en interview-opnames, en een mondelinge toelichting of verdediging waarin je je keuzes uitlegt. Detectiesoftware geldt nadrukkelijk als hulpmiddel, niet als sluitend bewijs.

Werkt AI-detectie zoals Turnitin betrouwbaar?

Niet volledig. AI-detectie produceert zowel valse positieven als gemiste gevallen, en kan op zichzelf geen fraude bewijzen. Daarom gebruiken opleidingen het alleen als een van meerdere signalen en niet als doorslaggevend bewijs.

Maakt AI studenten beter of juist niet?

Toegang tot AI maakt je niet automatisch beter. Onderzoek onder studenten liet zien dat resultaten tegenvielen wanneer de onderliggende vaardigheden ontbraken. Dat verschuift de vraag van "mag AI" naar "welke vaardigheden moet een opleiding nog toetsen".

Hoeveel scholieren gebruiken AI?

Veel. Volgens scholierenorganisatie LAKS gebruikte in augustus 2026 zo'n 90% van de middelbare scholieren AI voor huiswerk, en 35% deed dat dagelijks. Scholen lopen achter: volgens de Monitor Digitalisering Onderwijs 2025 heeft minder dan 5% van de basis- en middelbare scholen concrete richtlijnen voor AI.

Mogen jonge kinderen AI gebruiken op school?

Daarover lopen de keuzes uiteen. Noorwegen adviseert sinds juni 2026 om generatieve AI in klas 1 tot en met 7 in hoofdzaak niet te gebruiken, en New York City schrapte het in september 2026 voor een schooljaar voor leerlingen tot en met klas 8. In Nederland beslist de school zelf; landelijke kerndoelen voor digitale geletterdheid treden naar verwachting op 1 augustus 2027 in werking.