Een tentamen op de campus waarbij je geen chatbot kunt raadplegen, een presentatie in plaats van een thuis geschreven essay, een docent die je cijfer bepaalt zonder AI: die toetsvormen zet Wageningen University & Research (WUR) met nieuwe richtlijnen voorop. De universiteit heeft haar toetsbeleid aangevuld met regels voor generatieve AI, die gelden vanaf september 2026, meldt universiteitsblad Resource op 18 september (Bron: Resource online).
Wat er concreet verandert
De richtlijnen moeten vakcoördinatoren, opleidingsdirecteuren en examinatoren helpen om de toetsing zo in te richten dat studenten laten zien dat ze de leeruitkomsten zélf beheersen. Elk toetsmoment volledig AI-vrij maken hoeft niet, zegt beleidsmedewerker Nelleke Lafeber van Education & Student Affairs, zolang een opleiding de beoogde leeruitkomsten één of meer keren goed geborgd toetst. Haar voorbeeld: toets je een leeruitkomst op vijf momenten, dan kunnen er drie zo worden ingericht dat AI-gebruik redelijkerwijs is uitgesloten, met een mondeling, een presentatie of een tentamen op locatie. Bij de andere twee mag de borging dan beperkter zijn (Bron: Resource online).
Daarnaast trekt WUR een streep bij het beoordelen: docenten mogen generatieve AI niet gebruiken voor eindbeoordelingen of het geven van cijfers. Feedback geven met AI mag wel. “AI is te veel een black box om het ook te gebruiken voor eindbeoordelingen of het geven van cijfers”, zegt Lafeber. “De eindbeoordeling en het toekennen van cijfers blijven de verantwoordelijkheid van de docent.” Verantwoord AI-gebruik kan bovendien zelf onderdeel worden van de leeruitkomsten van een opleiding, omdat die vaardigheid in sommige vakgebieden steeds belangrijker wordt (Bron: Resource online).
Beginner-tip“AI-bestendige toetsing” betekent niet dat AI verboden wordt op de campus. Het betekent dat een opleiding haar toetsen zo inricht dat een chatbot de uitkomst niet kan bepalen, bijvoorbeeld door je mondeling te bevragen over een verslag dat je thuis schreef.
De richtlijnen komen boven op regels die de examencommissie al eerder vaststelde. Daarin staat bijvoorbeeld dat studenten AI niet mogen gebruiken om kant-en-klare inhoud te genereren en die zonder verantwoording als eigen werk in te leveren (Bron: Resource online).
Wat merk je er als student van?
Minder dan je misschien verwacht. Sylvia Brugman, opleidingsdirecteur Animal Sciences, scande samen met de opleidingscommissies haar bachelor- en masterprogramma op AI-bestendigheid. Bij een deel van de toetsmomenten bleek het risico op AI-gebruik hoog, maar de meeste vakken kennen meerdere toetsvormen, zoals een essay, een presentatie en een tentamen. Een opleiding kan een thuis-essay dan vervangen door een essay op locatie of een presentatie, of de AI-bestendige onderdelen zwaarder laten meewegen voor het eindcijfer. Bij veel vakken maak je bovendien al een tentamen in Ans, een gesloten systeem op de campus. “We hoeven dus niet al onze toetsing opeens helemaal om te gooien”, aldus Brugman (Bron: Resource online).
GevorderdenDe regel dat AI wel mag bij feedback en niet bij de eindbeoordeling legt de verantwoordelijkheid volledig bij de docent. In de praktijk vraagt dat om heldere afspraken per vak: waar houdt een AI-suggestie in een feedbackronde op en begint het oordeel dat in je cijfer terechtkomt?
Waarom nu
Generatieve AI kwam rond 2022 op. Docenten en coördinatoren reageerden daar volgens Lafeber adequaat op, alleen deed iedereen dat op een eigen manier. Over de overkoepelende vraag hoe je de toetsing van alle opleidingen AI-bestendig maakt, zegt ze: “dat stond nog nergens” (Bron: Resource online). De algemene pagina van WUR over generatieve AI moedigt verantwoord gebruik door studenten en medewerkers aan, maar vermeldt ook dat de universiteit nog geen definitieve visie heeft op wat AI betekent voor onderwijs en onderzoek (Bron: WUR).
Dat past in een breder beeld. Volgens een analyse van TheAIDaily van maart 2026 hadden slechts vijf van de dertien Nederlandse universiteiten volledig AI-beleid. Waar dat ontbreekt, ontstaat “schaduw-AI-gebruik”: studenten en docenten die tools inzetten die hun instelling niet formeel heeft goedgekeurd (Bron: TheAIDaily).
Wat dit niet is
Het is geen AI-verbod op de Wageningse campus, en WUR is ook niet de enige instelling met eigen kaders. Universiteit Twente heeft volgens dezelfde analyse het meest uitgewerkte portaal met AI-hulpmiddelen, en Utrecht University hanteert als enige expliciet een categorie voor hoog-risico-AI (Bron: TheAIDaily). WUR kiest met de nieuwe richtlijnen voor een middenweg: AI toestaan waar het leren ondersteunt en uitsluiten op de momenten die bepalen of je een leeruitkomst beheerst.
Studeer je ergens anders, dan gelden de regels van je eigen instelling. Die staan in de OER en de regels van de examencommissie. Wat dat betekent voor je afstudeerwerk, lees je in ons overzicht van de regels voor AI bij je scriptie.