Wie de eerste week van september volgde, zag vier nieuwe modellen langskomen in drie dagen: Anthropic op 1 september, Google en Meta op 2 september, OpenAI op 3 september. Dit is wat de grote namen vandaag kunnen en wat ze kosten. Begin met dat laatste, want daar zit het addertje: de prijs die vooraan op de pagina staat, is bij de meeste modellen niet de prijs die je betaalt.
Update 25 september 2026 Na publicatie kwamen er modellen bij: OpenAI bracht op 22 september GPT-6 Sol en GPT-6 Luna uit voor de helft van de GPT-5.6-tarieven, Anthropic lanceerde dezelfde dag Claude Opus 5.5 voor $4 en $20, en xAI verving Grok 4.6 op 21 september door Grok 4.7 tegen dezelfde prijs; prijstabel, FAQ en Stand van zaken zijn bijgewerkt. Ook gecorrigeerd: Meta is niet helemaal gestopt met open modellen, want het bracht op 10 augustus Muse Glimmer uit en beloofde de gewichten van Muse Spark 1.2 vrij te geven (Ars Technica).
Beginner-tip Je hoeft dit niet bij te houden om AI goed te gebruiken. Voor gewoon schrijf- en denkwerk zijn de verschillen tussen de topmodellen klein. Dit stuk is nuttig als je iets bouwt, een abonnement kiest, of wilt snappen waarom de ene tool duurder is dan de andere.
De week waarin ze allemaal tegelijk kwamen
Anthropic bracht op 1 september Claude Fable 5.1 en Mythos 5.1 uit. De basisprijs bleef staan; de opvallendste verandering zit in de cache, waar herhaald invoermateriaal 75 procent goedkoper werd. Fable en Mythos zijn hetzelfde onderliggende model met een andere afstelling: Fable heeft veiligheidsfilters voor cyber en biologie, Mythos heeft ruimere marges en is voorbehouden aan geverifieerde organisaties.
Google maakte op 2 september Gemini 3.8 Flash algemeen beschikbaar, tegen dezelfde prijs als zijn voorganger. Flash is de middenklasse, niet het vlaggenschip, en juist dat is het punt: Google zet zijn scherpste tarieven in de laag waar het meeste werk gebeurt.
Meta bracht diezelfde dag Muse Spark 1.3 uit, het model dat de Llama-lijn opvolgde als vlaggenschip. Closed-weight, alleen via de API, en met 48 punten op de Artificial Analysis Intelligence Index, ruim boven de mediaan, bepaald geen bijrol. Voor een bedrijf dat jarenlang het gezicht van open modellen was, blijft dat opvallend, ook al bracht Meta in augustus met Muse Glimmer weer een open model uit.
OpenAI sloot op 3 september af met GPT-6 Astra: 1,05 miljoen tokens context, gericht op werk dat lang doorloopt, en het eerste model dat onder OpenAI’s eigen risicokader de hoogste klasse haalt voor cybercapaciteiten. Sinds oktober komt Astra ook naar Google Cloud, voorlopig als preview voor grote klanten.
xAI deed eerder mee, op 12 augustus, met Grok 4.6: 500.000 tokens context en scherpe uitvoertarieven.
Wat ze kosten, en waar dat verandert
Prijzen per miljoen tokens, stand 25 september 2026 (bijgewerkt met de modellen die na 9 september verschenen):
| Model | Input | Output | Context | Waar het kantelt |
|---|---|---|---|---|
| GPT-6 Astra | $10 | $50 | 1,05M | boven 272K: $20 / $75 |
| Claude Fable 5.1 | $10 | $50 | 1M | vlak over het hele venster |
| Claude Opus 5.5 | $4 | $20 | 1M | geen drempel vermeld |
| GPT-6 Sol | $2 | $10 | 1,05M | boven 272K: $4 / $15 |
| Gemini 3.1 Pro | $2 | $12 | 1M | boven 200K: $4 / $18 |
| Grok 4.7 | $2 | $6 | 500K | boven 200K: hoger tarief |
| Meta Muse Spark 1.3 | $1,25 | $4,25 | 1M | — |
| Gemini 3.8 Flash | $0,75 | $3,75 | 1M | promo t/m 31 dec 2026, daarna dubbel |
| GPT-6 Luna | $0,10 | $0,50 | 1,05M | boven 272K: $0,20 / $0,75 |
De laatste kolom is de belangrijkste. Bij vijf van deze negen modellen kantelt de hele aanvraag naar een hoger tarief zodra je een drempel passeert, dus niet alleen het deel erboven. Eén token over de grens en ook alles eronder wordt herprijsd. Wie een miljoen-token-venster koopt en het ook gebruikt, betaalt bij Astra dus $20 en $75, niet $10 en $50.
Drie patronen die de tabel niet vanzelf laat zien
De stickerprijs is niet de prijs. Drie lagen bepalen wat je echt betaalt: de drempel hierboven, het promotarief (Gemini 3.8 Flash tot en met 31 december) en de cache. Wie modellen vergelijkt op het getal dat vooraan staat, vergelijkt de verkeerde getallen. Claude Fable 5.1 is in de hoogste prijsklasse het enige model dat één vlak tarief rekent over zijn volledige venster, en dat is bij lange-context-werk een groter voordeel dan welk benchmarkpunt ook.
Er wordt wél degelijk geconcurreerd op prijs. OpenAI verlaagde GPT-5.6 Sol op 21 augustus met 20 procent op invoer en een derde op uitvoer, en halveerde op 22 september de tarieven met de opvolgers GPT-6 Sol en Luna. Anthropic maakte cache-reads 75 procent goedkoper. En Meta zette een frontier-model neer op $1,25 en $4,25 — een achtste van het toptarief, met hetzelfde contextvenster. De concurrentie is niet verdwenen, ze is verschoven naar de assen die minder makkelijk te vergelijken zijn: cache, drempels en tijdelijke tarieven.
Open gewichten zijn niet meer waar het vlaggenschip zit. Meta was jarenlang de partij die zijn beste modellen vrijgaf. Het nieuwste topmodel is closed-weight en API-only, en Llama 4 Behemoth is nooit verschenen. Meta beloofde op 10 augustus wel de gewichten van het oudere Muse Spark 1.2 vrij te geven, maar open gewichten lopen bij Meta nu een generatie achter op het vlaggenschip. Wie open modellen wil draaien kijkt inmiddels naar andere namen; die zetten we op een rij in de staat van open-source AI. Op 15 oktober kwam Meta wel met Muse Spark Open, zijn sterkste open model tot nu toe.
Gevorderden De cache-voorwaarden lopen tussen de twee duurste modellen precies tegengesteld. Anthropic bracht cache-reads bij Fable 5.1 van $1,00 naar $0,25; OpenAI rekent bij Astra $12,50 voor een cache-write, meer dan de $10 voor gewone invoer. Bij een systeem dat dezelfde lange system-prompt duizenden keren hergebruikt, kantelt dat detail de maandrekening harder dan het verschil in basistarief.
Wat je hiermee doet
De praktische vraag is welke laag bij je taak past. Drie vuistregels.
Voor schrijven, samenvatten en meedenken is elk topmodel goed genoeg en is de middenklasse dat meestal ook. Kies op gewenning en op integratie met wat je verder gebruikt, niet op benchmarks.
Voor werk op schaal — duizenden documenten classificeren, gegevens uitlezen, berichten routeren — is het lichtste model bijna altijd het juiste. Het verschil tussen $0,10 en $10 per miljoen invoertokens is een factor honderd, en de taak is meestal simpel genoeg.
Voor agents en lange redeneerketens zijn de topmodellen hun geld waard, maar let op twee dingen: knip je invoer op zodat je onder de drempel blijft, en splits je werk. Laat een goedkoop model de tussenstappen doen en roep het vlaggenschip alleen aan voor de zware beslissing. In veel opzetten levert dat meer op dan overstappen naar een goedkopere aanbieder.
Stand van zaken — bijgewerkt 25 september 2026
- Vlaggenschepen: GPT-6 Astra (OpenAI, 3 sept), Claude Fable 5.1 (Anthropic, 1 sept), Gemini 3.1 Pro (Google, nog als preview in de API), Grok 4.7 (xAI, 21 sept), Muse Spark 1.3 (Meta, 2 sept).
- Nieuw sinds 9 september: GPT-6 Sol ($2/$10) en GPT-6 Luna ($0,10/$0,50) van OpenAI en Claude Opus 5.5 ($4/$20) van Anthropic, alle drie op 22 september.
- Toptarief: $10 / $50 per miljoen tokens bij OpenAI en Anthropic, bij OpenAI alleen onder 272.000 tokens.
- Klok die afloopt: Gemini 3.8 Flash staat op $0,75/$3,75 tot en met 31 december 2026 en verdubbelt op 1 januari 2027. Het tijdelijke GPT-5.6 Sol-tarief van $4/$20 is achterhaald door de vaste prijs van GPT-6 Sol.
- Gratis: voor GPT-6 Astra is geen gratis toegang aangekondigd.
En welk model je ook kiest: controleer wat eruit komt. Een advocaat die dat naliet, kreeg een boete van 5.000 dollar voor verzonnen getuigen.
Prijzen, versienummers en beschikbaarheid veranderen in deze markt per maand. Controleer voor een beslissing altijd de prijspagina van de aanbieder zelf; de tabel hierboven is een momentopname, geen belofte.
Een voorbeeld van hoe snel dat gaat: Gemini 3.8 Flash rekent tot 31 december 2026 een introprijs die daarna verdubbelt.