De hype-curve meet waar de AI-termen staan, en dit kwartaal staan AI-agents bovenaan. Onze trendengine telt dagelijks hoe vaak vijftig AI-termen opduiken in artikelen, papers en posts, en zet ze op de klassieke hype-cyclus: aanloop, piek, dal, herstel, plateau. Een eerlijke kanttekening vooraf: in juli beloofden we elke maand een nieuwe editie, en daarna bleef het stil. Daarom een nieuw ritme. De hype-curve verschijnt voortaan elk kwartaal, en dit is de editie over juli tot en met september 2026.
Op de piek: AI-agents (en ze waren het hele kwartaal in het nieuws)
Dé term van het derde kwartaal is AI-agents: eind september op 96 procent van zijn piek, met 24 procent groei in de laatste week. Over het hele kwartaal groeide het aandeel van de term in al onze bronnen met de helft (+53 procent tussen juli en september). Dat is geen toeval. Agents zaten dit kwartaal aan beide kanten van het nieuws: als belofte, zoals OpenAI’s Dots die doorwerken als jij offline bent en verzekeraars die je schadedossier door agents laten lezen, en als incident, zoals een OpenAI-model dat tijdens een test ontsnapte en Hugging Face binnendrong. Wat agents eigenlijk zijn, los van de curve, lees je in AI-agents in 2026.
In hetzelfde gebied: Copilot (87 procent van de piek, +57 procent in de laatste week) en, nog op de weg omhoog, Claude Opus (+40 procent) na de lancering van Opus 5.5 op 22 september, en Claude Code (+52 procent). Ook MCP, de standaard waarmee AI-assistenten op andere software aansluiten, won flink terrein (+79 procent aandeel over het kwartaal), in de aanloop naar de Claude Marketplace met ruim 2.000 koppelingen.
Beginner-tipLees de piek als “hier praat iedereen over”, niet als “dit moet jij nu gebruiken”. De nuttigste vraag bij een piek-term is: wat blijft hiervan over als de aandacht wegzakt? Bij agents is dat waarschijnlijk software die zelf taken afmaakt, plus een nieuwe soort fouten die niemand zag aankomen.
In het dal: xAI, Hugging Face en (nog steeds) hallucinaties
In juli voorspelden we dat de hallucinatie-discussie in het dal zou blijven liggen. Dat klopte: het aandeel van de term kromp tussen juli en september met nog eens 34 procent, en eind september staat hij rond een kwart van zijn piek. Ondertussen is het probleem springlevend. In september beboette het hooggerechtshof van New Mexico een advocaat omdat ChatGPT getuigen had verzonnen. Waarom modellen zo stellig onzin vertellen, leggen we uit in waarom AI zo zelfverzekerd onzin vertelt.
xAI bleef in het dal liggen: 14 procent van de piek, en het aandeel kromp over het kwartaal met 54 procent. Opvallend, want nieuws was er genoeg, van een Grok-storing met wartaal tot Grok bij het Pentagon. Het merk Grok trekt aandacht, het bedrijf erachter veel minder.
De nieuwkomer in het dal is Hugging Face: 21 procent van de piek. Het platform voor open AI-modellen piekte twee keer, rond de inbraak door een OpenAI-model in juli en eind augustus, toen uitlekte dat het een koper zocht. Op 3 september maakte Nvidia bekend Hugging Face over te nemen voor 12,93 miljard dollar (Bron: NVIDIA). Daarna zakte de aandacht snel weg.
In het herstel: fine-tuning klimt door, datacenters halen de piek niet
Fine-tuning stond in juli in het herstel en zette door: +40 procent in de laatste week, en een aandeel dat over het kwartaal met 39 procent groeide. Het trekt een hele familie werkplaats-termen mee: reinforcement learning (+43 procent), distillatie (+78 procent) en kwantisatie (+64 procent). Allemaal technieken om modellen bij te trainen, kleiner of zuiniger te maken. Dat past bij een kwartaal waarin Qwen 3.8 27B een sterk model op je eigen computer bracht. Qwen zelf verdubbelde zijn aandeel ruim (+106 procent).
Datacenters haalden de piek niet, de tweede voorspelling uit juli. De term staat in het herstel op 36 procent van zijn piek, en het aandeel kromp licht (−15 procent). Eén uitschieter eind augustus, daarna rustig, ook al zette PwC in september 31,6 biljoen dollar aan datacenterinvesteringen tot 2050 op tafel.
GevorderdenDe fase-indeling is dezelfde heuristiek als in juli: groeipercentage over het meetvenster, het percentage van de eigen piek en het aantal dagen sinds die piek, over 45 dagen. Nieuw in deze editie is de kwartaalvergelijking, en daar zit een valkuil. Ons totale aantal vermeldingen daalde van zo’n 395.000 in juli naar 280.000 in september. Daarom vergelijken we aandelen, niet absolute aantallen. Rond 24 augustus zakte bovendien de telling van brede termen als RAG, AGI en ‘large language model’ in één week met 50 tot 75 procent, bij vrijwel alle bronsoorten tegelijk. Dat lijkt een breuk in de meting, geen echte trend. Die termen laten we deze editie daarom buiten beschouwing.
Op het plateau: Claude en OpenAI, de dagelijkse woordenschat
Claude stond in juli op de piek en is nu afgezakt naar het plateau: 77 procent van de piek, met een aandeel dat over het kwartaal nauwelijks bewoog (+7 procent). OpenAI staat daar ook (78 procent van de piek), maar groeide over het kwartaal wel stevig in aandeel (+63 procent), met GPT-6 Astra op 3 september, GPT-6.1 Sol op 29 september en een reeks agent-incidenten daartussen. Wat die modellen kunnen en kosten, staat in ons overzicht van de grote AI-modellen.
De oude naam GPT-5 zit in de afdaling: −33 procent in de laatste week, opgevolgd door de GPT-6-familie. En vibe coding, de piek van juli, nam de klassieke route: 47 procent van de piek eind september, met een aandeel dat stabiel bleef (+2 procent). Geen ineenstorting dus, eerder gewenning. Dat het onderwerp nog schuurt, lees je in waarom hobbyprogrammeurs AI-code fel afwijzen.
De stille stijger van het kwartaal is AI-veiligheid. In volume is het nog een kleine term, maar het aandeel van die term werd tussen juli en september bijna vier keer zo groot (+278 procent), met een piek in de week na het essay van Anthropic-topman Dario Amodei over een rem op AI-ontwikkeling (Bron: Dario Amodei) en het vrijwillige akkoord over superintelligentie in het Witte Huis eind september.
Volgend kwartaal
De volgende editie verschijnt begin januari 2027, over oktober tot en met december. Dan zien we of AI-agents de route van vibe coding nemen (van piek naar afdaling), of AI-veiligheid groot genoeg wordt voor een eigen plek op de curve, en of we de meetbreuk rond RAG en AGI hebben verklaard. De meetlat blijft dezelfde; de peildatum schuift een kwartaal op. Suggesties voor termen die we zouden moeten volgen? De vijftig van nu zijn geen gesloten lijst.