Een puistje, een foto, een vragenlijst en een paar minuten later een recept, zonder dat er een arts aan te pas komt. In de Amerikaanse staat Utah kan dat sinds begin oktober. De start-up Nolla Health kreeg als eerste bedrijf in de VS toestemming om een AI zelf een nieuw recept te laten uitschrijven, voorlopig alleen voor acne (Bron: Utah Business). Wat houdt de proef in, en waarom kan dit in Nederland niet?
Wat Utah precies toestaat
De proef duurt een jaar en geldt voor milde tot matige acne. De AI mag alleen middelen voorschrijven die je op de huid smeert; vraagt een patiënt om iets anders, dan gaat de vraag naar een arts (Bron: KSL). Wie meedoet, vult in de app Nolla Derm een vragenlijst van 10 tot 15 minuten in en laat een gezichtsscan maken. Deelname kost $4,99 per maand en staat open voor inwoners van Utah vanaf 18 jaar (Bron: Utah Business).
Waarom acne? Volgens Nolla’s medisch adviseur Zaid Fadul is het een aandoening die je “heel goed met middelen voor op de huid” kunt behandelen (Bron: KSL). Het bedrijf wijst ook op de wachttijd: gemiddeld 61 dagen voor een dermatoloog in Utah, en 11 county’s zonder huidarts (Bron: Utah Business). Dat zijn de cijfers van Nolla zelf.
Het toezicht: eerst streng, dan lichter
Helemaal zonder arts is de proef niet. Het toezicht wordt in stappen afgebouwd (Bron: KSL):
| Fase | Patiënten | Wat de arts doet |
|---|---|---|
| 1 | eerste ~100 | Keurt elk AI-advies goed vóórdat het naar de apotheek gaat |
| 2 | volgende ~500 | Controleert pas nádat de AI het recept heeft uitgeschreven |
| 3 | daarna | Lichter toezicht; hoe precies, is niet openbaar |
Daarnaast is er via telehealth dag en nacht een arts bereikbaar, krijgen patiënten wekelijks een controlevraag en rapporteert Nolla elke maand aan de staat (Bron: KSL). Volgens het bedrijf zijn artsen het in meer dan 96 procent van de praktijkgevallen eens met de keuze van de AI (Bron: Utah Business). Ook dat is een eigen claim, zonder gepubliceerd onderzoek erachter.
Beginner-tip “de AI schrijft het recept” betekent hier dat het systeem zelf beslist welk middel je krijgt en dat naar de apotheek stuurt. Bij de meeste zorg-AI die je nu tegenkomt, doet de software alleen een voorstel en drukt een arts op de knop.
Hoe Utah hier terechtkwam
Utah richtte in juli 2024 een Office of Artificial Intelligence Policy op. Dat kantoor mag bedrijven tijdelijk vrijstellen van regels om een AI-product onder toezicht te testen (Bron: Utah Business). Directeur Zach Boyd zegt dat de staat zo “een bedrijfsmodel dat anders is dan de normale regels” een tijdje kan laten draaien, omdat mensen ontevreden zijn over de zorg en er te weinig personeel is (Bron: KSL).
Nolla is niet de eerste. In januari mocht Doctronic in Utah al met AI routinematig recepten verlengen voor patiënten met een chronische aandoening (Bron: Utah Department of Commerce). Dat ging niet zonder slag of stoot. De medische tuchtraad van Utah schreef in een formele brief dat het verlengen van recepten “voorbehouden is aan bevoegde zorgverleners” en adviseerde de proef stil te leggen; de staat legde dat advies naast zich neer (Bron: Utah Business). Nolla zegt dat het vóór de start met diezelfde raad heeft overlegd en de feedback heeft verwerkt.
Gevorderden Het verschil tussen verlengen en starten is groot. Bij een verlenging heeft een arts de diagnose al gesteld; bij een eerste recept doet de AI de beoordeling zelf. Let bij volgende proeven vooral op welke gegevens Nolla na fase 2 openbaar maakt: zonder cijfers over fouten en doorverwijzingen valt de veiligheid niet van buitenaf te toetsen.
Waarom dit in Nederland niet kan
Hier ligt de lat anders. De Geneesmiddelenwet omschrijft een recept als een document van “een met naam en werkadres aangeduide beroepsbeoefenaar” (Bron: Overheid.nl). Een app kan je huisarts dus wel helpen, bijvoorbeeld met het beoordelen van een foto, maar het recept zelf komt van een mens.
Daar komt de Europese AI Act bij. AI in medische producten valt onder hoog-risico-AI, met eisen voor risicobeheer, menselijk toezicht en documentatie. Na het uitstel van dit jaar gelden die regels voor AI in gereguleerde producten vanaf 2 augustus 2028; de tijdlijn staat in ons overzicht van het AI Act-uitstel.
Wat jij ervan merkt
Voorlopig niets, tenzij je in Utah woont. Maar de proef laat zien waar het debat over AI in de zorg naartoe gaat: niet alleen AI die de arts helpt, maar AI die op een smal terrein zelf beslist. Gebruik je nu een chatbot voor vragen over je huid of je medicijnen, dan blijft het advies van onze gids over AI als gezondheidscoach staan: prima om je vragen voor de huisarts op een rij te zetten, niet om zelf een behandeling te kiezen. Of Utahs proef straks navolging krijgt, hangt af van de cijfers die Nolla over een jaar kan laten zien. Ook achter de schermen schuift AI op: AstraZeneca en Oracle willen met AI in zorgdata sneller patiënten voor medicijnstudies vinden.