Een open brief met een simpele boodschap, ondertekend door zowat de hele Amerikaanse AI-industrie: leg open modellen geen strengere regels op. Op 24 juli 2026 zetten 25 bedrijven en organisaties hun naam onder Open Weights and American AI Leadership. Op 3 augustus stonden er volgens Microsoft meer dan 270 namen onder. De lijst leest als een who’s who: Nvidia, Microsoft, Meta, het Franse Mistral, IBM, Palantir, durfinvesteerder Andreessen Horowitz, modelplatform Hugging Face, Mozilla en de Linux Foundation.
De kern van hun betoog: Amerikaans leiderschap in AI wordt niet bepaald door één supermodel, maar door de vraag of het land een breed, open ecosysteem bouwt dat in elke sector doordringt. Volgens de ondertekenaars vraagt dat om meer toegang tot rekenkracht voor start-ups en onderzoekers, gedeelde trainingsdata en evaluatietools, en vooral: geen voorbarige beperkingen op open modellen die de concurrentie smoren of de ontwikkeling naar het buitenland duwen.
Update 25 september 2026In een eerdere versie stond dat OpenAI de brief niet tekende. OpenAI en Google ontbraken alleen bij de start op 24 juli; volgens deondertekenaarslijst van Microsoftstaan ze er inmiddels op, net als Amazon, en telde de brief op 3 augustus 2026 meer dan 270 namen. We hebben het stuk daarop aangepast. Lees ook:Anthropic over open-weight AI: ‘wij willen geen verbod’enVS wil Chinese open AI-modellen blokkeren.
Wat “open weights” eigenlijk betekent
Een open-weights model is een model waarvan je de getrainde parameters kunt downloaden. Je draait het op je eigen hardware, kijkt eronder, past het aan en stelt het bij op je eigen data. Dat is de tegenpool van gesloten modellen zoals die achter ChatGPT of Claude, waar je via een dichte API een antwoord krijgt en de motor zelf nooit ziet. De open route staat centraal op platforms als Hugging Face, waar inmiddels miljoenen open modellen staan.
De grens is niet zwart-wit. Open weights betekent niet automatisch dat ook de volledige trainingsdata of broncode vrij zijn; vaak deelt een maker alleen de gewichten en een gebruikslicentie. Maar het verschil met een gesloten model is voor gebruikers wél groot: je bent niet gebonden aan de prijs, de voorwaarden of de beschikbaarheid van één aanbieder.
De naam die ontbreekt
Bij de start op 24 juli ontbraken OpenAI, Google en Anthropic, de drie labs die hun sterkste modellen via een API verkopen. OpenAI en Google tekenden in de dagen daarna alsnog. Anthropic bleef weg en is daarmee het enige grote AI-lab dat niet op de lijst staat. Topman Dario Amodei legde op 27 juli uit dat hij geen verbod op open modellen wil, maar wel voorwaarden voor de sterkste modellen (CNBC). Voor Nvidia, dat chips verkoopt aan iedereen die een model wil draaien, is een bloeiend open ecosysteem simpelweg goed voor de omzet. Voor Meta en Mistral, die hun reputatie op open modellen bouwden, bevestigt de brief hun eigen strategie. De oproep is dus deels principe, deels eigenbelang — zoals bij vrijwel elke industriebrief. Mistral heeft sinds september 2026 ook het kapitaal om die lijn vol te houden: drie miljard euro, in een ronde geleid door Samsung.
Europa speelt een ander spel
De brief richt zich op Washington, maar de discussie raakt Europa direct. Hier geldt namelijk een eigen kader: de EU AI Act. Die geeft aanbieders van modellen onder een vrije, open-source licentie een streepje voor. Zo hoeven zij minder documentatie aan afnemers te verstrekken. Maar helemaal vrijuit gaan ze niet: een samenvatting van de trainingsdata en een auteursrechtbeleid blijven verplicht.
En er zit een harde grens aan die soepelheid. Zodra een model als “systeemrisico” wordt aangemerkt — de Europese drempel ligt bij een trainingsrekenkracht boven 10^25 flops — vervallen de uitzonderingen. Dan gelden alsnog de zwaarste verplichtingen: modelevaluaties en red-teaming, het beoordelen en beperken van risico’s, incidentrapportage aan het EU AI Office en cyberbeveiliging. Open of dicht maakt op dat niveau niet uit; de gedachte is dat de krachtigste modellen hun risico’s niet verliezen door hun licentie.
De timing telt mee. Sinds 2 augustus 2026 heeft de Europese Commissie, via het AI Office, haar volledige handhavingsbevoegdheden voor deze modellen: informatie opvragen, maatregelen afdwingen, een model laten terugroepen en boetes opleggen. De Amerikaanse brief bepleit ruimte; Europa handhaaft inmiddels. Voor Nederlandse organisaties die met open modellen werken, lopen die twee bewegingen door elkaar heen.
Waar dit heen gaat
De open-brief is geen wet en verandert op zichzelf niets aan de regels. Maar ruim 270 handtekeningen in tien dagen laten zien hoe breed het front is dat open modellen als strategisch belang ziet — commercieel én geopolitiek. Hetzelfde strategische belang speelt in China, waar makers als DeepSeek en Alibaba hun topmodellen met open gewichten uitbrengen (zie waarom Chinese open AI-modellen winnen). Voor wie in Nederland AI inzet, is de praktische vraag welk model past bij deze taak, deze data en deze regels, en wie de verantwoordelijkheid draagt als het misgaat.