WhatsApp is voor bijna heel Nederland dé app om te appen, en wie daarin met een AI-chatbot praat, krijgt z’n keuze terug. De Europese Commissie heeft Meta op 9 juni 2026 verplicht om WhatsApp weer open te stellen voor AI-chatbots van andere aanbieders. Meta had die concurrenten sinds januari geweerd en moest dat binnen enkele werkdagen terugdraaien, op straffe van een boete die in de miljarden kon lopen.
Update 18 september 2026We schreven eerder dat dit een ingreep onder de Digital Markets Act was. Dat klopt niet: de Commissie legde de voorlopige maatregel op 9 juni 2026 op onder het mededingingsrecht, artikel 102 VWEU (Bron: Europese Commissie). Meta gaf gehoor; sinds 13 juli 2026 is ChatGPT in de EER weer via WhatsApp te gebruiken (Bron: Tech Times). Het onderzoek (zaak AT.41034) loopt nog.
Wat er speelde
Sinds 15 januari 2026 verbood Meta externe AI-chatbots op de WhatsApp Business API, de zakelijke koppeling waarmee bedrijven geautomatiseerde gesprekken voeren. Chatbots gebouwd op modellen van OpenAI of Anthropic vlogen eruit; alleen Meta’s eigen AI op basis van Llama bleef over (Bron: ICT Magazine).
De Europese Commissie ziet daarin een bedrijf met een machtspositie dat z’n platform afsluit voor concurrenten, en dat mag onder het Europese mededingingsrecht niet. De Commissie legde daarom op 9 juni 2026 een voorlopige maatregel op, op basis van het mededingingsrecht (artikel 102 VWEU) en niet de DMA: WhatsApp weer open, in elk geval tot het onderzoek is afgerond (Bron: The Washington Times).
Beginner-tipMededingingsrecht is niet hetzelfde als deAI-verordening, oftewel de EU AI Act. Het mededingingsrecht gaat over marktmacht en eerlijke concurrentie; de AI Act over hoe AI veilig en eerlijk gebruikt moet worden. Meta botst hier op het eerste.
Wat het kost als Meta weigert
De Commissie gaf Meta enkele werkdagen om de blokkade op te heffen. Doet het bedrijf dat niet, dan kan de boete oplopen tot 10% van de wereldwijde jaaromzet: volgens Nederlandse media zo’n 17 miljard euro, gerekend over Meta’s omzet van 2025 (Bron: ICT Magazine). Meta heeft inmiddels weer externe chatbots toegelaten, maar noemt het bevel “overdreven regelgeving” en kondigt hoger beroep aan.
Eurocommissaris Teresa Ribera verdedigt de snelheid van het ingrijpen: AI-markten ontwikkelen zich uitzonderlijk snel, en schade kan dan net zo hard gaan (Bron: The Washington Times).
Wat dit voor jou betekent
Voor de gewone WhatsApp-gebruiker komt het neer op keuze. Je zit niet langer vast aan Meta’s eigen AI als je in de app met een assistent wilt praten; je kunt weer kiezen uit chatbots die op andere modellen draaien. Gebruik je WhatsApp zakelijk — voor klantcontact via de Business API — dan geldt hetzelfde, maar dan kun je kiezen op kwaliteit, prijs of taalvaardigheid in plaats van op wie het platform bezit.
Het past in een patroon waarin Brussel steviger ingrijpt rond AI. Eerder zagen we dat bij de handhaving van de EU AI Act en bij de zaak rond ChatGPT, Claude en Gemini die de EU-wet zouden overtreden. Voor de Nederlandse uitvoering van die regels: governance onder de AI Act vanaf mei 2026.
De nuchtere les geldt voor iedereen: hoe handiger één app alles regelt, hoe afhankelijker je wordt van wie ‘m bezit. Dat een toezichthouder die deur weer openduwt, is precies waarom die Europese concurrentieregels bestaan — ze bepalen mee welke AI je straks wél en niet kunt kiezen in de apps die je elke dag gebruikt.