Deze terugblik gaat over vier maanden in plaats van één. Dat heeft een reden: tussen 13 februari en 27 mei verschenen hier 26 stukken. Een maandeditie per maand zou vier keer een half verhaal opleveren.
Interessanter is wat die 26 stukken samen laten zien. Het was geen nieuwssite die langzaam op gang kwam. Het was iets anders.
We begonnen met uitleggen
Van de eerste zestien stukken was het overgrote deel uitleg, geen nieuws. Wat kunstmatige intelligentie wel en niet is. Wat er gebeurt als je ChatGPT iets vraagt, en waarom die ene fase de kosten van alle AI-diensten bepaalt. Wat een NPU is en of je hem echt nodig hebt. Wat AI-agents zijn, welke vier soorten er bestaan en wanneer ze de moeite waard zijn.
Dat was een keuze, en achteraf de juiste. Een nieuwsbericht over een modelrelease is drie dagen later oud. Een uitleg van inferentie is dat pas als de techniek verandert. Die stukken dragen nu, maanden later, nog steeds verkeer — en ze zijn het fundament waar de nieuwsartikelen naartoe linken als een term uitleg nodig heeft.
Twee stukken uit deze reeks vallen op omdat ze bewust tijdloos zijn geschreven. Is Claude Europees? gaat over de CLOUD Act en de AVG, expliciet los van versienummers. Dat leek in februari overdreven voorzichtig. In juni, toen de VS het krachtigste Claude-model voor niet-Amerikanen blokkeerde, bleek het precies het goede kader.
Het regelgevingsspoor lag er vanaf dag één
Op 6 maart verscheen de complete uitleg van de EU AI Act: risicoklassen, verboden toepassingen, boetes, deadlines. Dat stuk is sindsdien meermaals bijgewerkt en hoort nog steeds bij de best gelezen pagina’s van de site.
Waarom dat spoor er zo vroeg lag, is geen toeval. AI-regelgeving is het zeldzame onderwerp waarbij een Nederlandse lezer een concrete, praktische vraag heeft (“mag dit?”) en het antwoord niet in het Engels te vinden is. Datzelfde spoor liep in mei door met wat er precies op 2 augustus verandert — de datum die maanden later nog steeds de agenda bepaalt — en met de test van het Amsterdamse instituut Aithos, waaruit bleek dat het best scorende model in 46% van de gevallen de regels overtrad en het slechtste in 93%.
Beginner-tipWeet je niet waar je moet beginnen met de AI Act? Lees eerstde hoofduitlegen pas daarna het stuk over 2 augustus. In omgekeerde volgorde mis je de risicoklassen, en dan valt de rest niet op zijn plek.
Prijs en macht bewogen al, alleen zag bijna niemand het
Drie stukken uit deze periode gingen eigenlijk over hetzelfde: wie de rekening betaalt.
In februari kwam GPT-5 uit. In maart legden we uit hoe AI-prijzen leunen op miljardensteun, terwijl het stroomnet en de chipketen onder druk komen. En in mei maakte DeepSeek zijn korting van 75% permanent — V4-Pro draaide toen al op Chinese Huawei-chips en was twintig keer goedkoper dan GPT-5.5.
Die laatste twee horen bij elkaar, al stonden ze los. Goedkope AI bestaat omdat iemand anders het verschil bijlegt. Wie dat begreep in maart, was niet verbaasd toen in juli bleek dat vijf techreuzen 1,65 biljoen dollar aan datacenterschuld buiten hun balans houden.
Ondertussen ging het niet alleen over geld. OpenAI’s Pentagon-deal beschreef de weg van “wij bouwen geen wapens” naar defensiepartner, en in april lanceerde Anthropic Mythos: een AI die zelf softwarekwetsbaarheden zoekt én misbruikt, waarna de ECB en Nederlandse banken alarm sloegen.
Eind mei ging de knop om
Tien van de 26 stukken verschenen tussen 28 en 31 mei. Dat is geen toeval maar het moment waarop de nieuwspijplijn aanging.
Wat er in die vier dagen langskwam, leest achteraf als een programma voor de rest van het jaar: Claude Opus 4.8 met dynamic workflows (tot duizend subagents tegelijk), Google’s Gemini Spark die doorwerkt als je laptop dichtklapt, Notion-agents die twintig minuten zelfstandig doorwerken, en 754 cybersecurity-skills voor AI-agents als open standaard. Agents overal, in vier dagen tijd.
En meteen ook het tegengeluid. AI-moeheid: een week van groeiend tegengeluid bundelde vier signalen die in dezelfde week vielen — een virale Hacker News-post, Harvard-cijfers over “brain fry”, Sam Altman over AI-psychose, en een label van DHS en FBI. Dat stuk staat er nog steeds, en het is opvallend hoe weinig eraan gedateerd is.
Het meest concrete Nederlandse verhaal uit die dagen was Helloprint, dat zijn bedrijf van 80 miljoen omzet opnieuw ontwierp rond een AI-brein. De klantenservice ging van honderd naar achttien mensen. Dat cijfer bleef hangen — en het is precies het soort verhaal waar we sindsdien kritischer op zijn geworden, want “AI deed het” is bij zulke reorganisaties zelden het hele verhaal.
Wat we toen misten
Deze rubriek eindigt altijd met wat we zelf verkeerd hadden. Voor deze periode zijn dat er drie.
Onze stand van open-source AI was binnen twee maanden achterhaald. De staat van open-source AI in 2026 beschreef in mei een veld van Llama, Mistral en DeepSeek. Dat er in juli een Chinees open model zou staan dat de Amerikaanse top evenaart, stond er niet in — en de snelheid waarmee dat ging, hadden we niet aan zien komen.
We schreven over Mythos als bug-jager, niet als geopolitiek. Het aprilstuk ging over banken en kwetsbaarheden. Dat de Amerikaanse overheid twee maanden later toegang tot Anthropics krachtigste model langs een landsgrens zou trekken, zat niet in ons beeld.
En we hadden geen meetlat. In deze periode publiceerden we voorspellingen en duidingen zonder een manier om achteraf te controleren of ze klopten. Die kwam pas in juni, met de eerste editie van Wat we voorzagen — en het eerlijke antwoord daar was genuanceerder dan we hadden gehoopt.
Wat je hiervan overhoudt
Als je één stuk uit deze periode leest, maak er dan de EU AI Act-uitleg van als je met AI werkt binnen een organisatie, of wat er gebeurt als je ChatGPT iets vraagt als je wilt begrijpen waarom AI kost wat het kost. Die twee dragen de meeste van de artikelen die erna kwamen.
De maandterugblik verschijnt aan het begin van elke maand. Deze editie beslaat vier maanden omdat het platform toen nog niet dagelijks publiceerde.