Je krijgt in de familie-app een foto doorgestuurd van een overstroomde straat. Volgens de afzender is hij echt. Zat er ooit een AI-label aan, dan is de kans groot dat het onderweg is verdwenen. Dat bleek op 19 oktober uit een test van de Nederlandse nieuwssite AI Insider, die met ChatGPT, Gemini, Grok en Meta AI hetzelfde beeld liet maken: een fietser langs een Amsterdamse gracht in de motregen (Bron: AI Insider). Na bijsnijden, verkleinen en opnieuw opslaan was het label bij alle vier weg. Bij twee van de vier bleef wel een onzichtbaar spoor over.
Label en watermerk zijn twee verschillende dingen
Om te snappen wat er gebeurt, moet je twee lagen uit elkaar houden. De eerste is het herkomstlabel volgens de C2PA-standaard, ook bekend als Content Credentials. Dat is een ondertekende bijlage in het bestand die vertelt met welke tool het beeld is gemaakt. De tweede is een onzichtbaar AI-watermerk dat in de pixels zelf zit, zoals SynthID van Google of Content Seal van Meta.
OpenAI, dat beide lagen in zijn beelden stopt, is daar zelf eerlijk over. Metadata “can be stripped, lost through uploads and downloads”, schrijft het bedrijf, terwijl een watermerk “more durable through transformations like screenshots” kan zijn (Bron: OpenAI). Een screenshot maakt een nieuw bestand, en de bijlage gaat niet mee.
Beginner-tip Metadata is de informatie die achter een foto meereist, zoals de datum en het cameramerk. Je ziet het niet als je het beeld bekijkt. Veel apps en sociale netwerken halen die gegevens er bij het uploaden zelf af.
Wat de test liet zien
AI Insider controleerde de originele beelden eerst met de openbare Content Credentials-checker, bewerkte ze daarna zoals een doorgestuurde foto of screenshot, en haalde de bewerkte versie door de checker van elke maker (Bron: AI Insider). Let wel: het ging om één beeld per dienst. Dat zegt iets over hoe de systemen werken, niet hoe vaak ze falen. Hoe snel zo’n label in de praktijk tekortschiet, zie je in de Israëlische verkiezingscampagne, waar AI-filmpjes al rondgaan voordat de kiescommissie ingrijpt. In Spanje ging een AI-montage van premier Sánchez via het X-account van de PP miljoenen keren rond, met als enige tekst “La foto de la campaña”.
| Dienst | Label op origineel | Label na bewerking | Onzichtbaar watermerk na bewerking |
|---|---|---|---|
| ChatGPT (OpenAI) | Ja, ondertekend | Weg | Niet gevonden door OpenAI’s eigen checker |
| Gemini (Google) | Ja, ondertekend | Weg | SynthID nog gevonden |
| Grok (xAI) | Ja, met tijdelijk certificaat | Weg | Geen openbare checker |
| Meta AI | Alleen een bewerkbaar metadataveld | Weg | Content Seal nog gevonden |
Bij Grok waarschuwde de checker al bij het origineel dat de afzender van het label niet werd herkend. Meta zette geen ondertekend label in het bestand, alleen een veld dat iedereen kan aanpassen (Bron: AI Insider).
Waarom de maker zijn eigen beeld niet altijd terugvindt
Het opvallendste resultaat zit bij ChatGPT. OpenAI zet sinds mei 2026 een SynthID-watermerk in beelden uit ChatGPT, Codex en de API, naast het C2PA-label (Bron: OpenAI). Toch vond de eigen checker van OpenAI in de bewerkte versie niets terug. In de kleine lettertjes staat waarom dat kan: een SynthID-watermerk kan volgens OpenAI verzwakken door compressie, bijsnijden, ruis of formaatconversie, en als er geen signaal wordt gevonden “betekent dat niet dat OpenAI het beeld niet heeft gemaakt” (Bron: OpenAI Help Center).
Meta belooft meer. Volgens het bedrijf blijft Content Seal intact “even when cropped, compressed, resized, or screenshotted” (Bron: Meta). In de test van AI Insider klopte dat. Maar Reuters liet in juli zien dat de grens dichtbij ligt: van 40 beelden uit Meta’s Muse Image herkende de detector alle originelen, maar na bijsnijden tot een derde à de helft van het formaat kon hij 55 procent niet meer verifiëren (Bron: Reuters via The Spokesman-Review). Meta wees erop dat de tool nog een preview is en dat het signaal bij zwaar bijsnijden verloren kan gaan.
Gevorderden Een onzichtbaar watermerk is een afweging tussen robuustheid en beeldkwaliteit. Hoe sterker het signaal in de pixels, hoe beter het een bewerking overleeft, maar hoe groter de kans op zichtbare artefacten. Elke maker kiest daar zijn eigen punt op die schaal, en dat verklaart waarom dezelfde bewerking bij de ene dienst wel en bij de andere niet door het watermerk heen breekt.
Wat de wet vraagt
Dat de grote makers dit allemaal doen, is geen toeval. Artikel 50 van de AI-verordening verplicht aanbieders van generatieve AI om hun beeld, video, audio en tekst machineleesbaar als AI te markeren (Bron: EUR-Lex). Die regel geldt sinds 2 augustus 2026; voor systemen die al eerder op de markt waren loopt een overgangstermijn tot 2 december 2026. Hoe die deadlines in elkaar zitten, lees je in onze analyse van 2 augustus.
De wet zegt alleen dat er een markering moet zijn, niet dat die een screenshot moet overleven. Voor tekst koos OpenAI vorige maand een ander spoor, met een statistisch watermerk in de woordkeuze; daarover schreven we in ons stuk over het ChatGPT-watermerk.
Wat jij ermee doet
Twijfel je over een foto, dan heb je een paar gratis hulpmiddelen. Google SynthID Detector herkent sinds 7 oktober watermerken van Google en partners als OpenAI (Bron: Google). OpenAI heeft een eigen verificatiepagina voor beelden uit ChatGPT (Bron: OpenAI), en Meta test een checker voor Content Seal (Bron: Meta). Een eventueel herkomstlabel lees je uit op de site van Content Credentials.
Onthoud vooral wat deze tools níet kunnen. Ze vinden alleen signalen van makers die meedoen, en alleen als het bestand redelijk heel is gebleven. Een beeld uit een open model zonder watermerk, of een flink bijgesneden screenshot, komt er schoon doorheen. “Niets gevonden” betekent dus “onbekend”, niet “echt”. Bij die foto van de overstroomde straat helpt het daarom meer om te kijken wie hem als eerste plaatste en of een nieuwsdienst hem ook heeft, zoals we uitlegden in onze gids om deepfakes te herkennen.