Op 27 augustus 2026 werd bij de federale rechtbank in Noord-Californië een nieuwe, landelijke class action tegen xAI ingediend. De aanklacht gaat een stap verder dan eerdere zaken: niet alleen dat Grok seksueel misbruikmateriaal van kinderen kán genereren, maar dat het bedrijf zijn beeldmodellen op zulk materiaal heeft getraind.
Dat is een zware beschuldiging, en het is belangrijk om te weten wat je precies leest. Een dagvaarding is het verhaal van de eisende partij, opgeschreven door hun advocaten. Geen rechter heeft die feiten vastgesteld, en xAI kan ze in de procedure betwisten; een formele reactie bij de rechtbank was er eind augustus nog niet. Wat de zaak wél betekent, is dat het juridische en toezichtsdossier rond Grok voor de zoveelste keer dikker is geworden.
Update 25 september 2026 Gecorrigeerd: de zaak is op 27 augustus 2026 ingediend als nieuwe class action (Jane Doe v. xAI Corp., zaaknummer 5:26-cv-09016), niet als aangepaste versie van een eerdere zaak, en de eis is een verbod op het maken en bewaren van het materiaal plus vernietiging ervan (Girard Sharp). Een eerder genoemde reactie van xAI konden we niet herleiden en is verwijderd. Een besluit in het EU-onderzoek vonden we tot en met 25 september niet.
Wat er in de zaak staat
De eisers voeren een anonieme hoofdeiser op, Jane Doe. De beelden van het misbruik uit haar kindertijd staan sinds begin jaren 2000 op de hashlijst van het Amerikaanse meldcentrum NCMEC. De kern van hun redenering is technisch: xAI schraapte volgens de aanklacht zo breed van het open internet dat dit soort materiaal door de filters glipte, en het bedrijfsbeleid — waarin alles wat publiek op X staat én alles wat Grok zelf produceert opnieuw als trainingsmateriaal geldt — zorgde ervoor dat door Grok gegenereerde beelden terugvloeiden in het model.
Ze vragen niet alleen schadevergoeding. Ze willen een gerechtelijk bevel dat xAI verplicht te stoppen met het maken, bezitten en verspreiden van dit materiaal, en alles te vernietigen wat Grok al gemaakt heeft, ook wat niet publiek staat.
Het dossier is ouder dan deze zaak
Wat deze rechtszaak in perspectief zet, is dat ze niet uit de lucht komt vallen. Er ligt al een spoor van eerdere stappen.
Begin 2026 kwamen meerdere Amerikaanse overheden in actie. De Californische procureur-generaal Bonta opende op 14 januari 2026 een eigen onderzoek naar xAI en Grok over uitgeklede en geseksualiseerde beelden van vrouwen en kinderen. En in maart spanden tieners uit Tennessee al een zaak aan tegen xAI over door AI gegenereerd misbruikmateriaal.
Die dingen staan los van elkaar. Bij elkaar opgeteld laten ze zien dat dit geen incident van één weekend is.
Wat er in Europa loopt
Voor Nederlandse lezers speelt de belangrijkste zaak in Brussel.
De Europese Commissie opende op 26 januari 2026 een formele procedure tegen X onder de Digital Services Act. De aanleiding: Grok produceerde en verspreidde op grote schaal gemanipuleerde seksuele beelden van mensen die daar geen toestemming voor gaven — vooral vrouwen, maar ook kinderen. De Commissie onderzoekt twee dingen. Of X voldoende doet tegen de verspreiding van illegale content in de EU. En of X de verplichte risicobeoordeling wel heeft uitgevoerd en gedeeld vóórdat Grok werd uitgerold.
Beginner-tip De Digital Services Act is de EU-wet die grote platforms verplicht om illegale content aan te pakken en om vooraf in kaart te brengen welke risico’s hun diensten opleveren. Voor de allergrootste platforms — waar X onder valt — is de Europese Commissie zelf de toezichthouder, niet een nationale instantie.
De Commissie kan boetes opleggen tot zes procent van de wereldwijde jaaromzet. Maar een onderzoek is geen uitspraak: eerst moet vaststaan dát er een overtreding is.
Melden kan hier
Het concreetste stukje van dit verhaal is ook het minst besproken. De ACM heeft expliciet laten weten dat Nederlandse gebruikers van X en Grok die tegen illegale content aanlopen en er bij het platform zelf niet doorheen komen, dat bij de toezichthouder kunnen melden.
Dat is de moeite waard om te weten, want het gaat hier over beelden die op X circuleren. Je hoeft Grok niet zelf te gebruiken om ze tegen te komen. Gaat het om beeldmateriaal van jezelf of van een minderjarige, dan is aangifte bij de politie de route, en kan het Meldpunt Kinderporno verwijdering in gang zetten.
Voor ouders van tieners die op X zitten is dat het bruikbare gesprek: dat dit soort beelden van klasgenoten gemaakt kan worden, dat het in Nederland strafbaar is, en dat melden wel degelijk ergens landt. Dat AI-beelden ook zonder seksuele inhoud hard aankomen, blijkt uit de stijging van cyberpesten met nepbeelden die de hulplijn van Offlimits dit jaar ziet.
Het is niet de enige zaak waarin een AI-bedrijf moet uitleggen wat het deed met signalen die het zelf al had: in Canada spande de provincie British Columbia in september een vergelijkbare rechtszaak aan tegen OpenAI, over gemarkeerde maar nooit doorgegeven dreigingssignalen (OpenAI aangeklaagd).