Een filmpje waarin je dochter een klasgenoot zoent. Een foto van je zoon die overgeeft in de kantine. Geen van beide is ooit gebeurd, en toch gaan ze rond in de klassenapp. Dat soort meldingen krijgt de hulplijn van Offlimits steeds vaker. In de eerste negen maanden van 2026 kwamen er 955 meldingen over cyberpesten binnen, meer dan in heel 2025 (Bron: LINDA.nl).
De cijfers van Offlimits
Offlimits is het Nederlandse expertisecentrum voor online misbruik en draait een gratis, anonieme hulplijn. De cijfers die de organisatie deze week naar buiten bracht, laten een steile lijn zien (Bron: Huis aan Huis Enschede):
| Periode | Meldingen cyberpesten | Aandeel gemanipuleerd beeld |
|---|---|---|
| Heel 2024 | 298 | 2% |
| Heel 2025 | 860 | |
| Jan t/m sep 2026 | 955 | ruim 17% |
Het aandeel gemanipuleerd beeldmateriaal is dus ruim acht keer zo groot als twee jaar geleden (Bron: LINDA.nl). In de voorbeelden die Offlimits noemt, gaat het niet om seksuele beelden, maar om nepbeelden van jongeren die zoenen, dansen of overgeven: situaties die nooit hebben plaatsgevonden (Bron: Huis aan Huis Enschede).
Beginner-tip Een deepfake is beeld of geluid dat met AI is gemaakt of bewerkt zodat het echt lijkt. Daar is geen technische kennis meer voor nodig: een foto van een schoolfeest en een gratis app zijn genoeg.
Een kanttekening hoort erbij. Dit zijn meldingen bij één hulplijn, geen onderzoek onder alle jongeren. Een stijging kan ook betekenen dat meer ouders en scholieren de weg naar Offlimits vinden. Het aantal hulpvragen bij de hulplijn steeg in 2025 over alle onderwerpen samen al met bijna 30 procent, naar ruim 9.200 (Bron: Offlimits). Toch past de verschuiving naar nepbeeld bij wat Offlimits elders ziet: begin dit jaar meldde de organisatie al een stijging van 260 procent in meldingen over met AI gemaakt materiaal (Bron: NOS).
Grap of pesten?
Volgens Offlimits maakt AI de grens tussen een grap en pesten vager. Voor de jongere op de foto maakt het weinig uit of een beeld echt is of gemaakt: het verlies van controle, de schaamte en de angst zijn echt (Bron: Huis aan Huis Enschede). Babette Keuning, coördinator van de hulplijn, wijst erop dat pesten niet meer stopt bij het schoolhek. “Door AI komen daar nieuwe mogelijkheden bij”, zegt ze (Bron: LINDA.nl).
De hulplijn ziet ook vernederende ‘spelletjes’ terug, zoals shipping-accounts die leerlingen en leraren aan elkaar koppelen en een spel als ‘raad de leerling’, met foto’s van scholieren en docenten. De Telegraaf telde vorige maand meer dan 300 actieve shipping-accounts, van wie ongeveer 100 leerlingen beschrijven of afbeelden, vaak beledigend (Bron: Hart van Nederland).
Gevorderden De voorbeelden van Offlimits zijn niet seksueel, en daar zit een gat. De publieke discussie en de rechtszaken gaan vooral over nudify-apps en seksuele deepfakes. Een nepfilmpje van iemand die overgeeft valt daar niet onder en kan voor een buitenstaander op een grap lijken, terwijl het voor de jongere zelf vernederend is.
Wat er al gebeurt tegen AI-nepbeelden
Offlimits voert die strijd ook in de rechtszaal. In maart won de organisatie samen met Fonds Slachtofferhulp een kort geding tegen Grok, de chatbot van X: de functie om mensen digitaal uit te kleden mag niet meer worden aangeboden, op straffe van een dwangsom van 100.000 euro per dag tot maximaal 10 miljoen (Bron: Offlimits). Over die zaak en het Europese onderzoek ernaar lees je meer in ons stuk over de Grok-rechtszaak.
In februari tekende Offlimits samen met de gemeente Amsterdam en ruim honderd andere organisaties een manifest voor een wereldwijd verbod op uitkleedsoftware. “Als je dit alleen in één land verbiedt, maar het blijft elders toegestaan, dan kunnen er nog steeds slachtoffers vallen”, zei bestuurder Robbert Hoving tegen de NOS (Bron: NOS). In Brussel ligt daarnaast de EU KIDS Act op tafel, over kinderen, sociale media en AI.
Gevorderden Sinds 2 augustus moet met AI gemaakt beeld dat op echt lijkt als zodanig herkenbaar zijn, volgens de AI-verordening. Die plicht rust op makers en aanbieders. Een scholier die met een gratis app een klasgenoot bewerkt, zet er geen label op.
Wat jij als ouder kunt doen
Offlimits raadt ouders en scholen aan om vroeg en vaak te praten over wat jongeren online meemaken en hoe ze zich daarbij voelen. Daarvoor hoef je niet elke app of trend te kennen (Bron: LINDA.nl). Gaat het al mis, dan helpen deze stappen:
- Leg vast, deel niet. Maak schermafbeeldingen met accountnaam en datum, maar stuur het beeld zelf niet door, ook niet om te laten zien hoe erg het is.
- Meld bij het platform. Rapporteer het account en het bericht in de app zelf.
- Schakel de hulplijn in. Offlimits is Trusted Flagger: platforms behandelen meldingen van de organisatie met voorrang, waardoor beelden en privégegevens vaak sneller verdwijnen. Bellen kan gratis en anoniem via 0800-0033, chatten via chathulplijn.offlimits.nl (Bron: Offlimits).
- Betrek school. Gaan de beelden rond in een klas, dan is dat ook een zaak voor de mentor of vertrouwenspersoon.
Wil je je kind leren een nepbeeld te herkennen, dan helpen de vijf checks voor deepfakes. Maar het belangrijkste dat je kind moet weten, is dat het bij jou terecht kan zonder dat de telefoon meteen wordt afgepakt.