“Ik dacht: fuck it, ik ga het gewoon doen.” Met die kop zette Flair deze week Jantine Doornbos (34) in de schijnwerpers (Bron: Flair). De Groningse softwareontwikkelaar bouwde haar eigen Nederlandse AI-chatbot en gaf hem een vrouwennaam: Loes. Inmiddels heeft Loes een app, een investeerder en een team van zeven mensen. Wat kan Loes, wat kost ze en waar zit de grens nog?
Wie is Jantine en wat is Loes?
Loes is een chatbot zoals ChatGPT, gebouwd in Groningen en afgestemd op de Nederlandse taal. Je kunt ermee chatten, dingen laten opzoeken met bronnen erbij en een lastige brief laten uitleggen in gewoon Nederlands (Bron: HostYourAI via Emerce). Achter Loes zit HostYourAI, het bedrijf van Doornbos dat ook de servers bouwt waarop Loes draait (Bron: Loes).
De naam is meer dan een knipoog. Loes staat voor Lokale Open Europese Soevereine AI, vertelde Doornbos in De Grote Tech Show van BNR (Bron: BNR). Ze stoort zich aan hoe afhankelijk we zijn van Amerikaanse en Chinese AI. De overheid gaat haar te traag, dus besloot ze het zelf te doen in plaats van er alleen over te praten (Bron: AG Connect). In het FD noemt ze Loes zelfs “een vriendin” (Bron: FD).
Het ging daarna snel. Loes verscheen deze zomer, kwam bij RTL Nieuws, BNR en het FD voorbij en is sinds 15 oktober ook als app te downloaden voor iPhone en Android (Bron: HostYourAI via Emerce). In september haalde HostYourAI geld op bij het Benelux-fonds Volta Ventures; het bedrag is niet bekendgemaakt. Doornbos deed tot voor kort alles in haar eentje, inmiddels werken er zeven mensen (Bron: Groninger Ondernemers Courant). Het past in een bredere Groningse ambitie, al is de stad nog geen AI-hoofdstad van Europa.
Waarom een vrouwennaam?
De vrouwennaam is een statement en dat bleek technisch lastiger dan je zou denken. In Flair vertelt Doornbos dat vrouwen ook gehoord moeten worden in AI. Als vrouw in de techwereld weet ze hoe het voelt om je steeds te moeten bewijzen (Bron: Flair).
Dat bewijs moest ze ook aan haar eigen chatbot leveren. Het model wilde zichzelf namelijk geen “zij” noemen. Doornbos was er een paar dagen mee bezig en voerde duizenden vraag-antwoordparen in om het model te leren dat vrouwelijke identiteiten bestaan. Die voorbeelden liet ze maken door Mistral, een ander AI-model (Bron: AG Connect).
“Loes is een vrouw, maar het viel niet mee om de chat zichzelf een zij te laten noemen. Dat geeft aan: die bias zit er heel sterk in.” (bron: Jantine Doornbos, oprichter van Loes, via AG Connect)
Eerlijk is eerlijk: dit is één voorbeeld. Het laat zien hoe diep zo’n scheefgroei zit, maar niet hoe goed Loes het verder doet op andere vormen van bias.
Beginner-tip Met bias bedoelen we een scheefgroei in wat een AI-model “normaal” vindt (meer over biasBias (vertekening)Een systematische scheefheid in de uitkomsten van een AI-systeem, waardoor bepaalde groepen structureel anders behandeld worden.Hele uitleg: Bias (vertekening)). Een taalmodel leert van enorme hoeveelheden tekst van internet. Staan daarin vooral mannelijke assistenten en programmeurs, dan neemt het model dat beeld over. Synthetische data zijn voorbeelden die door een andere AI zijn gemaakt, speciaal om een model iets bij te leren.
Hoe werkt Loes onder de motorkap?
Loes is geen model dat helemaal van nul is gebouwd, maar een bestaand open model dat Doornbos Nederlands heeft bijgeschaafd. Dat bijschaven heet fine-tunen (meer over fine-tuningFine-tuningHet bijtrainen van een bestaand model op eigen materiaal, bijvoorbeeld je klantenservice-gesprekken, zodat het jouw toon en vakgebied beter aanvoelt. Lichter en goedkoper dan een model vanaf nul trainen.Hele uitleg: Fine-tuning). Volgens Loes verandert de fine-tune vooral haar Nederlands, haar toon en hoe ze instructies volgt. Kennis en redeneren komen grotendeels uit het basismodel eronder (Bron: Loes).
| Versie | Waarvoor | Draait op | Status |
|---|---|---|---|
| Loes | De meeste vragen | Qwen3.8-27B (Chinees open model) met Nederlandse fine-tune | Beschikbaar |
| Loes EU | Wie een volledig Europese basis wil | EuroLLM-22B (Europees model) met Nederlandse fine-tune | Beschikbaar |
| Super Loes | Moeilijkere vragen | DeepSeek V4 Pro, Kimi K3 bij afbeeldingen | Beta |
| Baby Loes | Eigen basismodel, vooral op Nederlandse tekst | Eigen model met 1 miljard parameters | In training, niet publiek |
Bron: loes.ai, geraadpleegd op 6 november 2026.
Loes draait in een datacenter in Finland, op stroom uit waterkracht en zon. Tot 90 procent van de restwarmte van de servers gaat naar het lokale warmtenet (Bron: Loes).
Gevorderden De Nederlandse fine-tune is getraind op de dataset loes-xl-52k: zo’n 11.700 gesprekken die HostYourAI met Gemma genereerde, aangevuld met 20.000 voorbeelden uit Aya en 20.000 uit xP3x. Loes kiest het basismodel via een eigen benchmark en fine-tunet opnieuw als er een beter model uitkomt; volgens de site kan het basismodel per week wisselen. Oude versies blijven publiek. De gewichten zijn dus open weights: vrij te downloaden (Bron: Loes).
Wat kost Loes?
Je kunt Loes gratis proberen, op de site en in de app. De gratis versie geeft je 25 berichten per 5 uur plus 3 berichten aan Super Loes. Loes Pro kost 18 euro per maand en geeft onbeperkt chatten, afbeeldingen maken, snellere modellen en voorrang op drukke momenten (Bron: Loes). Voor organisaties is er een eigen Loes met een vaste maandprijs en een verwerkersovereenkomst.
De gratis limiet schuift wel. In juli ging het nog om 50 berichten per dag (Bron: AG Connect). Kijk dus even op de site voor je actuele grens.
Voor je privacy belooft Loes twee dingen: gesprekken verlaten de EU niet en ze worden nooit gebruikt om modellen te trainen, ook niet bij Pro of de API (Bron: Loes). Doornbos spreekt van “zero retention”: gesprekken worden alleen tijdelijk bewaard zodat je ze zelf kunt teruglezen (Bron: Groninger Ondernemers Courant).
Gevorderden Via de API betaal je naar gebruik, zonder minimumbedrag. De volledig Europese variant roep je aan als
hyai/loes-large-eu-eurollm-22b-2512. Omdat het standaard-basismodel kan wisselen, is het verstandig in je eigen toepassing een vaste modelnaam te kiezen en uitkomsten na een wissel opnieuw te testen (Bron: Loes).
Wat nog niet werkt of onzeker is
Loes is een serieus project met een sympathiek verhaal. Er zijn ook kanttekeningen die je moet kennen.
- Geen onafhankelijke tests. Doornbos zegt dat Loes 95 procent van de vragen aankan die je aan ChatGPT zou stellen (Bron: Groninger Ondernemers Courant). Openbare vergelijkingen die dat onderbouwen ontbreken nog (Bron: AG Connect).
- Eigen claims. Gebruikerscijfers en de belofte dat Loes aan de AVG en de AI-verordening voldoet, komen van Loes zelf. In juli meldde Doornbos 12.000 actieve gebruikers per dag; dat cijfer is niet onafhankelijk gecontroleerd (Bron: AG Connect).
- “Europees” met een kanttekening. De servers staan in de EU. De standaardversie en Super Loes draaien wel op Chinese open modellen. Daar is Loes niet uniek in: ook Saoedi-Arabië bouwt zijn nationale AI op een Chinees model. Wil je een volledig Europese basis, kies dan Loes EU (Bron: Loes).
- Concurrentie van eigen bodem. Met GPT-NL van TNO, SURF en NFI en het Franse Mistral zijn er meer Europese spelers, elk met een eigen aanpak.
Voor wie is Loes interessant?
Loes is vooral interessant als je liever niet al je teksten naar Amerikaanse diensten stuurt. Denk aan iemand die een brief van de Belastingdienst wil laten uitleggen, een cv schrijft of klantmails opstelt en wil dat die gegevens in Europa blijven. Ook organisaties die een verwerkersovereenkomst nodig hebben, kunnen er iets mee.
Gebruik je AI vooral voor zware taken zoals programmeren of lange analyses en ben je tevreden met je huidige chatbot? Dan is er nog geen bewijs dat Loes daar beter in is. Probeer het dan vooral uit nieuwsgierigheid.
Zo probeer je Loes zelf
Proberen kost je tien minuten en geen geld.
- Ga naar loes.ai of download de app en maak een gratis account aan.
- Stel een vraag over iets typisch Nederlands, bijvoorbeeld hoe je bezwaar maakt tegen een aanslag van de gemeente.
- Laat een tekst van jezelf verbeteren en let op de toon: klinkt het als gewoon Nederlands of als vertaald Engels?
- Stel dezelfde vragen aan de chatbot die je nu gebruikt en vergelijk de antwoorden.
- Zet ook in Loes geen wachtwoorden, BSN of medische gegevens van anderen. Een privacybelofte is geen reden om onvoorzichtig te worden.
Loes laat zien dat een ontwikkelaar uit Groningen met open modellen een bruikbaar Nederlands alternatief kan neerzetten. Of ze kan meekomen met de grote namen, moet blijken uit echte tests. HLN houdt het in de gaten.