Bijna de helft van de ouderen bij SeniorWeb gebruikt inmiddels een AI-chatbot. Dat blijkt uit onderzoek dat de vereniging op 13 oktober publiceerde: 48 procent van de ondervraagden gebruikt tools als ChatGPT, Copilot of Gemini (Bron: SeniorWeb). Tegelijk groeit de onrust. Vier op de vijf maken zich zorgen over het herkennen van beelden en berichten die door AI zijn gemaakt.
Dat is een opvallende combinatie. Steeds meer ouderen praten met een chatbot, en steeds meer van hen weten niet zeker of de foto of video die ze daarna in de familie-app krijgen wel echt is.
Wat het onderzoek laat zien
SeniorWeb hield twee online vragenlijsten onder zijn leden, in maart/april en in juli/augustus 2026. In totaal vulden 756 mensen de lijst volledig in, voornamelijk 65-plussers (Bron: persbericht SeniorWeb via Emerce). De belangrijkste cijfers:
| Uitspraak | Aandeel |
|---|---|
| Gebruikt een AI-chatbot (ChatGPT, Copilot, Gemini) | 48% |
| Wil weten wat AI ons gaat brengen | 67% |
| Weet niet goed hoe je veilig met AI omgaat | 64% |
| Maakt zich zorgen over de ontwikkelingen rond AI | 62% |
| Verwacht minder contact tussen mensen door AI | 55% |
| Maakt zich zorgen over het herkennen van AI-content | 80% (2024: 75%) |
Het percentage van 80 procent is het cijfer dat blijft hangen. Twee jaar geleden lag het op 75 procent, dus de zorg is gegroeid terwijl het gebruik ook groeide (Bron: SeniorWeb). Bij persoonlijke, medische en privacygevoelige vragen wil een zeer grote meerderheid liever een mens spreken dan een chatbot, al noemt SeniorWeb daar geen percentage bij (Bron: Emerce).
Wat de cijfers niet zeggen
Dit is een ledenpeiling, geen representatieve steekproef. SeniorWeb schrijft zelf dat niet alle 65-plussers in Nederland zijn vertegenwoordigd (Bron: Emerce). Wie lid is van een vereniging die computerles geeft, is gemiddeld digitaal actiever dan de gemiddelde oudere. Het zijn bovendien zelfrapportages: “ik maak me zorgen” meet een gevoel, niet hoe goed iemand nepbeelden echt herkent.
Ter vergelijking: het CBS vond over 2025 dat 20,6 procent van de 65-plussers ooit een chatbot had gebruikt, en dat 29,7 procent zegt te weten wat AI is (Bron: CBS). Dat is een andere vraag, een ander jaar en een bredere groep, dus de cijfers zijn niet één op één te vergelijken. Samen geven ze wel richting: het gebruik stijgt snel, ook bij ouderen. Meer landelijke cijfers vind je in ons overzicht AI-statistieken Nederland 2026.
Beginner-tip Een deepfake is een foto, video of geluidsfragment dat met AI is gemaakt of bewerkt, zo dat het lijkt alsof iemand iets zei of deed wat nooit gebeurde. Een nagemaakte stem van een kleinkind dat om geld vraagt, is daar een bekend voorbeeld van.
Echt van nep: het is niet alleen een ouderenprobleem
De zorg is terecht, en ze is breder dan deze leeftijdsgroep. Onderzoeksbureau Norstat liet in oktober 2025 1.020 Nederlanders acht afbeeldingen zien, vier echt en vier door AI gemaakt. 71 procent vond het moeilijk om ze uit elkaar te houden, en 81 procent hield één van de AI-beelden voor een echte foto (Bron: Norstat via Emerce). Ook in die test werden echte foto’s vaak voor nep aangezien.
Het verschil bij ouderen zit vooral in wie er op ze jaagt. Oplichters gebruiken nagemaakte stemmen en video’s van familieleden of bekende Nederlanders om haast te creëren. Daar helpt beter kijken maar beperkt; een vaste afspraak helpt meer.
Sinds 2 augustus 2026 moet wie in de EU een deepfake publiceert dat duidelijk zichtbaar melden (Bron: Europese Commissie). Wat er precies veranderde, lees je in EU AI Act 2 augustus 2026: wat er sindsdien voor jou geldt. Een oplichter houdt zich alleen niet aan die regel, dus een ontbrekend label bewijst niets. Zelfs een eerlijk gelabeld AI-beeld raakt dat label snel kwijt, zo bleek uit een test met vier AI-diensten.
Gevorderden Een AI-watermerk in de bestandsgegevens is voor een gewone gebruiker onzichtbaar, en het verdwijnt vaak als iemand een screenshot maakt of de video opnieuw opslaat. Reken er bij een doorgestuurd WhatsApp-filmpje dus niet op.
Zo help je je (groot)ouders
SeniorWeb geeft zelf een handvol praktische checks (Bron: SeniorWeb). De drie die het meeste opleveren:
- Terugbellen op een bekend nummer. Vraagt een familielid via een bericht, spraakbericht of video om geld of een code, bel dan terug op het nummer dat je al had. Spreek dat vooraf af als vaste regel in de familie.
- Laat je niet opjagen. Haast is het belangrijkste wapen van een oplichter. Een echte noodsituatie overleeft vijf minuten controle.
- Kijk twee keer, en samen. Speel een video vertraagd af, let op wazige randen of vreemde handen, en check of het nieuws ook bij een bekende nieuwssite staat. Twijfel je, vraag iemand mee te kijken.
Voor de video’s zelf hebben we vijf checks voor een nep-video op een rij gezet. En wie wil zien hoe AI ook de andere kant op kan werken: in Singapore wordt een model getest dat oplichting in chats herkent op de telefoon zelf.
Misschien is de nuttigste tip wel de simpelste. Laat je ouders zelf eens een chatbot iets vragen, over een recept of de geschiedenis van hun woonplaats. Wie weet hoe zo’n systeem klinkt, herkent sneller wanneer een “kleinkind” ineens net iets te glad praat.