Bij elk gesprek over AI duikt vroeg of laat de vraag op: doet iedereen dit nou al, of zit jij toevallig in een bubbel? Het eerlijke antwoord staat in de cijfers van het CBS en Eurostat — en die zijn nuchterder dan de hype. Dit is de actuele stand van AI-gebruik in Nederland: bedrijven, sectoren, mensen, en hoe we ons tot de rest van Europa verhouden. Alle grafieken mag je overnemen, met bronvermelding.
Het hoofdcijfer: 22,7% van de bedrijven
In 2024 gebruikte 22,7 procent van de Nederlandse bedrijven met tien of meer werknemers minstens één AI-technologie. Dat klinkt bescheiden, maar de sprong erheen is dat niet: een jaar eerder was het nog 14,0 procent. Bijna negen procentpunt erbij in twaalf maanden, na drie jaar van relatieve stilstand (Bron: CBS, AI-monitor 2024).
Die knik in de curve is het hele verhaal van 2024. De jaren 2021 tot en met 2023 schommelden rond de 13 à 16 procent; toen kwam de generatieve-AI-golf. Twee technologieën trokken de groei: text mining (de analyse van geschreven tekst, 13,5%) en natural language generation (het genereren van tekst, 12,3%). Dat laatste werd in 2024 drie keer zo vaak gebruikt als het jaar ervoor — precies het type taak waar ChatGPT en consorten in uitblinken.
Beginner-tip:“AI-technologie” is bij het CBS een brede paraplu van zeven categorieën, van spraakherkenning tot machine learning. Eén ervan gebruiken telt al mee. Het zegt dus iets overaanrakingmet AI, niet over hoe diep het in de organisatie zit. Wil je weten wat dat praktisch betekent voor kleinere bedrijven, lees danAI in het Nederlandse MKB: de stand van zaken.
De grootte-kloof: 59% versus 18%
Het gemiddelde verbergt een flinke tweedeling. Hoe groter het bedrijf, hoe waarschijnlijker dat er AI wordt gebruikt. Onder bedrijven met 500 of meer werknemers lag het op 59,2 procent; onder de kleinste bedrijven (10 tot 19 werknemers) op 17,8 procent. Grote organisaties hebben de budgetten, de data en de specialisten — kleine bedrijven moeten het hebben van kant-en-klare tools.
Dat is geen reden tot moedeloosheid voor het MKB, eerder het tegendeel: de goedkope, laagdrempelige tools zijn juist het terrein waar een klein bedrijf snel kan inlopen. We schreven eerder over vijf AI-kansen die je deze week als MKB’er oppakt, precies om die reden.
En de allerkleinste bedrijven?
Tot hier ging het over bedrijven met tien of meer werknemers. Maar het overgrote deel van Nederland is kleiner dan dat — en sinds maart 2026 meet het CBS ook de microbedrijven (2 tot 9 werkzame personen). In 2025 gebruikte 13,8 procent van die microbedrijven minstens één AI-technologie. Dat klinkt bescheiden, maar het is een verdubbeling sinds 2023 (6,8%) (Bron: CBS, AI-technologie bij microbedrijven).
Twee dingen vallen op. Eén: ook bínnen de microbedrijven geldt “hoe kleiner, hoe lager” — een bedrijf met twee werkzame personen zit op 11,6 procent, de wat grotere micro’s (5 tot 9 personen) op 19,0 procent. Twee: de grootte-trap loopt door over de hele linie. In diezelfde meting (2025) gebruikte 29,8 procent van het MKB (10-249 werknemers) AI, en 66,2 procent van het grootbedrijf (250+). Van zzp-plus tot multinational is dat bijna een factor vijf.
De sectorlijn is dezelfde als bij de grotere bedrijven, alleen scherper: microbedrijven in informatie en communicatie zitten op 50,4 procent, terwijl de bouw (4,6%), het vervoer (3,6%) en de horeca (4,2%) nauwelijks van de grond komen. En net als elders trekt het tekstwerk de groei — text mining (9,8%) en het genereren van tekst (6,5%) zijn ook hier de meest gebruikte technologieën.
Gevorderden:deze microbedrijven-cijfers komen uit een aparte CBS-rapportage met eigen grootteklassen (microbedrijf 2-9, MKB 10-249, grootbedrijf 250+) en betreffen 2025. Ze sluiten dus niet naadloos aan op het hoofdcijfer van 22,7% — dat ging over bedrijven met 10+ werknemers in 2024. Vergelijk binnen dezelfde meting, niet tussen de twee.
Per sector: tech voorop, de bouw achteraan
De verschillen tussen bedrijfstakken zijn nog scherper dan die tussen groottes.
Informatie en communicatie torent boven de rest uit met 58,0 procent — en groeide hard, want een jaar eerder was dat nog 37,0 procent. Daarna volgen de specialistische zakelijke dienstverlening (39,8%) en de financiële dienstverlening (37,4%): sectoren die draaien op tekst, analyse en documenten, precies waar generatieve AI nu sterk in is. Aan de onderkant staan de bouwnijverheid (8,9%) en de horeca (9,0%), waar het werk fysiek is en de directe toepassing minder voor de hand ligt.
Gevorderden:let op het verschil tussengebruikenwaarde. Een sector met laag adoptiepercentage is niet per se een achterblijver — soms is de toepasbaarheid simpelweg kleiner, of zit de winst in een handvol gespecialiseerde processen in plaats van brede inzet. Adoptiecijfers meten verspreiding, niet rendement. Voor de ROI-kant:wat een AI-licentie écht kost versus oplevert.
Waarvoor bedrijven AI inzetten
Adoptie zegt óf een bedrijf AI gebruikt; dit zegt waarvóór. Onder bedrijven die AI gebruiken, was marketing en verkoop in 2024 het populairste doel (36,4%), gevolgd door administratieve processen en bestuurstaken (30,3%). Onderzoek en innovatie (25,6%), boekhouding en financieel beheer (22,9%) en ICT-beveiliging (21,0%) zitten in de middenmoot. Logistiek bungelt onderaan met 6,5% — fysieke stromen laten zich nog lastig met de huidige generatie tools optimaliseren (Bron: CBS, AI-monitor 2024).
Het zwaartepunt ligt dus bij commerciële en administratieve taken, niet bij productie: precies het tekst- en datawerk waar generatieve AI in uitblinkt. Dat rijmt met de twee snelst groeiende technologieën uit het hoofdstuk hierboven — text mining en natural language generation. Per sector verschuift het accent wel: in de handel draait AI vooral om marketing (54,1%), terwijl informatie & communicatie en de financiële sector het juist het vaakst voor onderzoek en innovatie inzetten (46,4% en 46,8%).
Gevorderden:deze percentages tellen niet op tot 100. Een bedrijf kan AI voor meerdere doelen tegelijk inzetten, en de basis is “bedrijven die AI gebruiken” — niet alle bedrijven. Het zegt dus iets overwaar binnen een AI-gebruikend bedrijfde inzet zit, niet over de hele markt.
Nederland in Europa: net buiten de kopgroep
Doen we het goed, internationaal gezien? Boven het gemiddelde, maar niet in de top.
Nederland staat zesde van de EU-27. Vijf landen scoren hoger: Denemarken (27,6%), Zweden (25,1%), België (24,7%), Finland (24,4%) en Luxemburg (23,7%). Het EU-gemiddelde ligt op 13,5 procent, dus Nederland zit daar ruim boven — we lopen voorop, maar net niet in de kopgroep (Bron: CBS/Eurostat). De Scandinavische landen en België laten zien dat er nog ruimte naar boven is.
En de mensen? 23% gebruikt al een AI-tool
Bedrijven zijn één kant; burgers de andere. In 2024 maakte 23 procent van de Nederlanders van 12 jaar en ouder weleens teksten, video’s of afbeeldingen met een AI-programma zoals ChatGPT (Bron: CBS). Bijna een kwart, dus — maar het gemiddelde verhult een generatiekloof:
- 18 tot 25 jaar: 48,7% — bijna de helft
- 25 tot 35 jaar: 41,5%
- 75-plussers: 1%
Mannen gebruikten AI iets vaker dan vrouwen (27% tegen 20%), en hoogopgeleiden het meest (hbo/wo: 34%). En het staat niet stil: onderzoeksbureau Newcom schatte dat het aantal Nederlanders dat regelmatig een AI-tool gebruikt in 2025 doorgroeide naar bijna zes miljoen, ongeveer een verdubbeling ten opzichte van een jaar eerder.
Waarvóór mensen AI inzetten, tekent zich ook af. Het CBS meet vooral het maken van teksten, afbeeldingen en video’s — en in de praktijk komt dat neer op drie soorten gebruik: schrijfwerk (samenvatten, herschrijven, e-mails opstellen), hulp bij leren en uitzoeken (iets laten uitleggen, oefenvragen), en creatie (ideeën, beelden, social posts). Het zwaartepunt ligt voorlopig bij tekst. De stap van “wel eens geprobeerd” naar “vast onderdeel van je dagelijkse routine” is voor de meeste mensen nog volop gaande — en dat verschil verklaart waarom een hoog percentage “heeft AI gebruikt” niet hetzelfde is als een hoog percentage dagelijkse gebruikers.
Beginner-tip:hoor je bij de 77% die nog niet met een AI-tool werkte? Geen schande — maar de drempel is lager dan je denkt. Onzegids voor je eerste gesprek met Claudelaat je in tien minuten kennismaken, zonder technische voorkennis.
Waarom bedrijven (nog) niet meedoen
Het CBS vroeg ook aan bedrijven die AI overwogen maar afzagen, waarom. Eén reden sprong eruit: gebrek aan ervaring (74,6%). Dat is geen prijskwestie en geen techniek-kwestie, maar een kennis-kwestie — en dus precies het soort drempel dat met goede uitleg en begeleiding wegvalt. Privacy speelde ook mee: meer dan de helft van de bedrijven met 100 of meer werknemers noemde het als reden om af te zien van AI.
Die privacyzorg is terecht en groeit in gewicht naarmate de regels strenger worden. De EU AI Act schuift in 2026 van bewustwording naar handhaving, en Nederland bouwt met initiatieven als GPT-NL aan een eigen, privacy-bewuste AI-infrastructuur. Voor wie twijfelt over de stap is de combinatie van die twee — duidelijke regels én vertrouwde tools — vaak de doorslag.
Wat deze cijfers je vertellen
Drie dingen, als je ze op een rij zet. Eén: de adoptie is in 2024 echt versneld, gedreven door generatieve AI, en die versnelling zet door. Twee: de kloof tussen groot en klein, en tussen tech en niet-tech, is nog fors — daar zit de inhaalslag van de komende jaren. Drie: Nederland doet het bovengemiddeld maar niet uitzonderlijk, en kan van de koplopers leren. Wil je weten hoe een concreet bedrijf de sprong maakte, lees dan hoe Helloprint AI-first werd en wat NL-founders daarvan leren.
Eén praktische vertaalslag, als je dit leest als ondernemer of zzp’er: zit je in een sector waar het percentage nu laag is — bouw, horeca, lokale dienstverlening — dan is dat geen teken dat AI er niet werkt, maar dat het veld nog open ligt. De eerste bedrijven die AI in een handvol cruciale processen goed krijgen, lopen daar relatief snel uit op de rest. In een sector waar bijna iedereen het al doet, is de winst vooral bijblijven; in een lage-adoptiesector kan het een echt voorsprongetje zijn.
We houden deze pagina actueel zodra het CBS en Eurostat nieuwe cijfers publiceren. Gebruik je een grafiek of cijfer? Een bronvermelding naar deze pagina stellen we op prijs — en je mag de tools die we testen en vergelijken op debesteaitools.nl er gerust bij pakken om zelf aan de slag te gaan.
Samenvatting — de 5-minuten-versie
- 22,7% van de Nederlandse bedrijven (10+ werknemers) gebruikte in 2024 minstens één AI-technologie — bijna 9 procentpunt meer dan in 2023 (CBS, AI-monitor 2024).
- De grootte-kloof is groot: 59,2% bij bedrijven met 500+ werknemers, 17,8% bij de kleinste bedrijven.
- Informatie en communicatie is koploper (58,0%); bouw (8,9%) en horeca (9,0%) achteraan.
- Nederland staat zesde in de EU-27; Denemarken leidt met 27,6%, het EU-gemiddelde is 13,5%.
- Onder burgers gebruikte 23% in 2024 een AI-tool zoals ChatGPT — bij 18-25-jarigen 48,7%, bij 75-plussers 1%.
Bronnen
- CBS — Gebruik kunstmatige intelligentie (AI) door bedrijven neemt toe (AI-monitor 2024) — 27 februari 2025
- CBS — Bijna kwart Nederlanders gebruikt kunstmatige intelligentie zoals ChatGPT
- Eurostat — Use of artificial intelligence in enterprises (2025)
- CBS — Gebruik van AI-technologie door Nederlandse microbedrijven — 16 maart 2026