Je hebt al drie dagen een zeurende pijn rechtsonder in je buik en het is zondagavond. De drempel om ChatGPT te vragen wat het kan zijn, is laag. Je bent daarin niet de enige: in een peiling van PanelWizard in opdracht van zorgverzekeraar Univé zei 32 procent van de Nederlanders het afgelopen jaar een AI-chatbot te hebben geraadpleegd over gezondheidsklachten (Bron: Univé). Van die gebruikers zei 19 procent dat een deskundige de informatie achteraf onjuist of onvolledig vond. Wat zegt onafhankelijk onderzoek over hoe betrouwbaar zo’n antwoord is?
Weet een chatbot genoeg van geneeskunde?
Op papier wel. Het bekendste vroege onderzoek, uit 2023 in JAMA Internal Medicine, legde 195 vragen van het Reddit-forum r/AskDocs voor aan ChatGPT en vergeleek de antwoorden met die van echte artsen. Drie zorgprofessionals gaven in 78,6 procent van de beoordelingen de voorkeur aan het antwoord van de chatbot, dat ook vaker als empathisch werd gezien (Bron: JAMA Internal Medicine).
Dat cijfer wordt vaak aangehaald, met minder aandacht voor wat het niet meet. De onderzoekers controleerden niet apart of de antwoorden feitelijk klopten. De chatbotantwoorden waren ook vier keer zo lang, wat empathischer kan overkomen. Bovendien ging het om losse forumvragen zonder patiëntgeschiedenis.
Wat gebeurt er als gewone mensen een chatbot gebruiken?
Dit is de vraag die voor jou telt. Hier is het beeld minder rooskleurig. Onderzoekers van de Universiteit van Oxford legden 1.298 Britten medische scenario’s voor. Elke deelnemer kreeg willekeurig één van tien scenario’s en één hulpmiddel: GPT-4o, Llama 3, Command R+ of een eigen keuze, zoals internet. Het onderzoek was vooraf geregistreerd en verscheen op 9 februari 2026 in Nature Medicine (Bron: Nature Medicine).
Kregen de modellen het scenario rechtstreeks voorgelegd, dan noemden ze in 94,9 procent van de gevallen de juiste aandoening. Maar zodra echte mensen met de chatbot in gesprek gingen, kwamen die in minder dan 34,5 procent van de gevallen op een relevante aandoening uit. De juiste vervolgstap kozen ze in minder dan 44,2 procent van de gevallen. Dat was niet beter dan de controlegroep die zelf zocht (Bron: Nature Asia, persbericht).
Het probleem zat in het gesprek. Mensen gaven onvolledige informatie en pikten uit een lang antwoord niet altijd het belangrijkste deel. Twee kanttekeningen: het ging om verzonnen scenario’s, niet om echte eigen klachten. En de geteste modellen zijn inmiddels opgevolgd door nieuwere versies.
Beginner-tip Een chatbot is een groot taalmodelLLM (groot taalmodel)Large Language Model: het type AI-model achter ChatGPT, Claude en Gemini.Hele uitleg: LLM (groot taalmodel): software die voorspelt welke woorden logisch op elkaar volgen. Dat kan heel overtuigend klinken terwijl er iets verzonnen is. Dat heet een hallucinatieHallucinatieEen antwoord dat overtuigend klinkt maar feitelijk onjuist is, zoals een verzonnen bron of niet-bestaand jurisprudentienummer. Geen storing, maar een eigenschap van hoe taalmodellen werken: controleer feiten dus altijd zelf.Hele uitleg: Hallucinatie.
Herkent een chatbot een spoedgeval?
OpenAI bracht in januari 2026 een aparte gezondheidsomgeving uit, ChatGPT Health. Onderzoekers van het Icahn School of Medicine at Mount Sinai in New York testten die met 60 medische casussen uit 21 specialismen, elk in 16 varianten: 960 antwoorden in totaal. Bij de gevallen waarvan drie artsen onafhankelijk van elkaar vonden dat er spoedeisende hulp nodig was, schatte ChatGPT Health 52 procent van de antwoorden te licht in. Klassieke spoedgevallen zoals een beroerte herkende de tool wel. Bij een astma-aanval en bij ontspoorde diabetes kwam soms het advies om binnen 24 tot 48 uur een arts te zien, ook als de waarschuwingssignalen er stonden (Bron: Nature Medicine). Die 52 procent gaat om 33 van de 64 antwoorden op vier casussen, dus de basis is smal. Omgekeerd stuurde de tool 65 procent van de antwoorden bij niet-dringende gevallen naar een arts terwijl thuis afwachten volstond.
Gevorderden Nog een risico is misbruik. In Annals of Internal Medicine (augustus 2025) gaven onderzoekers vijf taalmodellen verborgen instructies om valse gezondheidsinformatie te geven. Van de 100 antwoorden waren er 88 desinformatie. Vier van de vijf modellen deden in alle gevallen mee (Bron: Annals of Internal Medicine). Een gezondheidsbot op een onbekende website kan dus bewust zijn misleid.
Wat zeggen Nederlandse patiënten en artsen?
De Patiëntenfederatie publiceerde in februari 2026 een peiling onder bijna 8.000 mensen die regelmatig zorg gebruiken. Van hen is 46 procent (zeer) positief. Over chatbots voor zorgvragen zijn patiënten kritischer. Eén voorwaarde staat bovenaan: AI moet ondersteunen, niet overnemen (Bron: Patiëntenfederatie).
Voor betrouwbare informatie in gewone taal bestaat al een Nederlands alternatief: Thuisarts.nl, een samenwerking van het Nederlands Huisartsen Genootschap, de Federatie Medisch Specialisten en de Patiëntenfederatie. De teksten zijn gebaseerd op de richtlijnen van Nederlandse artsen en worden bijgewerkt als die veranderen (Bron: Thuisarts). Op de site staat ook een pagina Spoed: wie bel je?. Hoe huisartsen zelf AI gebruiken, lees je in AI in de huisartsenpraktijk.
Wanneer gebruik je een chatbot wel en wanneer niet?
Een chatbot kan je helpen om een term uit een brief van het ziekenhuis te begrijpen, of om je vragen voor de huisarts op een rij te zetten. Ook voor algemene uitleg over gezonde voeding of slaap is hij bruikbaar. Daarover schreven we in AI als gezondheidscoach.
Bel de huisarts of de huisartsenpost bij nieuwe of verergerende klachten, bij twijfel of iets spoed heeft en bij vragen over je medicijnen. Bij levensbedreigende situaties bel je 112. Typ ook niet zomaar je volledige medische gegevens in een chatbot als je niet weet wat er met die gegevens gebeurt.
Bij de zeurende buikpijn van zondagavond kun je zelf niet goed inschatten of het spoed heeft, en juist daar maakte de chatbot in onderzoek fouten. Dat is een telefoontje naar de huisartsenpost, geen chatgesprek. Wat AI wel al doet binnen de spreekkamer, met een arts erbij, volgen we in het dossier AI in de zorg en in ons stuk over de Lancet-studie naar een chatbot vóór je doktersbezoek.