Je eigen afscheidsrede opnemen en die na je dood laten uitspreken in je eigen stem. Dat is wat de Oostenrijkse start-up Lebensstimmen belooft. AI schrijft mee en maakt de opname af, jij keurt goed. Het klinkt als sciencefiction, maar het is vooral een nieuwe vorm van iets heel ouds: zelf bepalen wat je achterlaat. Tegelijk zegt een ruime meerderheid van de Nederlanders dat AI eigenlijk niet bij een afscheid past.
Wat Lebensstimmen precies aanbiedt
Lebensstimmen GmbH komt uit Graz en werd op 20 oktober 2026 gepresenteerd in Wenen (Bron: APA-OTS). De oprichters zijn Philipp Berkessy, Markus Pinter en Lukas Stern. Bij de presentatie was onder anderen oud-Formule 1-teamadviseur Helmut Marko aanwezig, die in het persbericht als investeerder wordt genoemd.
Het idee is eenvoudig. Je vertelt je levensverhaal, de dienst maakt er met AI een tekst van en jij keurt die tekst goed. Pas daarna wordt hij uitgesproken. Dat kan op vier manieren: een korte groet van maximaal drie minuten, een eigen afscheidsrede van maximaal 15 minuten, een rede door een “persoonlijke rouwspreker” en een rede vanuit het perspectief van de familie (Bron: Lebensstimmen).
Voor de stem heb je twee keuzes. Je leest zelf tekst in, ongeveer 30 seconden voor de korte groet en tot 10 minuten voor de lange rede. Daarmee wordt jouw stem nagebootst. Of je kiest een van de negen AI-sprekers, onder wie Toni Faber, de bekende pastoor van de Weense Stephansdom. Wie wil, maakt met een foto ook een video-avatar van zichzelf. Een van de technologiepartners op de site is ElevenLabs, een van de bekendste aanbieders van stemkloon-software.
Beginner-tip Een stemkloon is een AI-model dat na een paar minuten opname jouw stem kan nabootsen en daarmee elke tekst kan uitspreken. Hoe dat werkt en wat de bekende tools kunnen, lees je in de review van ElevenLabs op debesteaitools.nl.
Te koop is het nog niet: alle pakketten staan op “binnenkort beschikbaar”. De aangekondigde prijzen beginnen bij 99 euro voor een audiogroet en lopen op tot 590 euro voor een rede met video vanuit de familie.
De grens die het bedrijf zelf trekt
Opvallend is wat Lebensstimmen níet wil doen. “Lebensstimmen erstellt keine neuen KI-Stimmen oder Avatare von bereits verstorbenen Menschen”, staat in de veelgestelde vragen. Van iemand die al overleden is, maakt het bedrijf dus geen stem of avatar. Persoonlijke avatars ontstaan alleen “mit ausdrücklicher Einwilligung der lebenden Person” (Bron: Lebensstimmen).
Daarnaast belooft de dienst dat een mens elk eindresultaat controleert, dat AI-gemaakte delen als zodanig worden gelabeld en dat gegevens versleuteld in Europa worden bewaard en niet worden gebruikt om AI-modellen te trainen. Na je overlijden staat het bestand klaar voor je nabestaanden. Het afspelen bij de uitvaart regelt de uitvaartondernemer of de locatie.
Dat onderscheid is de kern van dit verhaal. Het grote ongemak rond AI en de dood ging tot nu toe over beelden van mensen die er zelf niets over te zeggen hadden. Toen acteur Robert Redford in september 2025 overleed, gingen er verzonnen AI-beelden van zijn uitvaart rond. Zijn dochter Amy Redford sprak van “renderings of my dad who clearly has no say” en vroeg iedereen: “what if this was you?” (Bron: AOL). Eerder schreven we over deepfakes van overleden mensen en waarom nabestaanden ‘stop’ zeggen. Lebensstimmen draait die situatie om: de overledene heeft wél iets te zeggen, omdat hij het zelf heeft vastgelegd.
Wat Nederlanders ervan vinden
Weinig mensen zitten erop te wachten, zo blijkt uit een peiling van Ipsos I&O in opdracht van verzekeraar a.s.r. onder 1.000 Nederlanders, gehouden van 1 tot en met 8 september 2026. Slechts 4% zegt AI te gebruiken bij het regelen van een uitvaart voor familie of vrienden. Zes op de tien vinden dat AI niet past bij het persoonlijke karakter van een afscheid. 62% noemt een onpersoonlijk afscheid als risico (Bron: InFinance).
Toch zien mensen wel praktisch nut. Een derde denkt dat AI tijd kan besparen. 31% zou het gebruiken voor een planning, een stappenplan of het verzamelen van informatie (Bron: Uitvaart-Platform). AI dus voor de regeldingen, niet voor de woorden.
Gevorderden Wees voorzichtig met deze cijfers. Het volledige rapport is niet openbaar en de berichtgeving vermeldt niet steeds op welke groep elk percentage slaat. Gaat de 62% over alle ondervraagden of alleen over wie bezwaren heeft? Dat maakt veel uit. Bovendien is a.s.r. zelf uitvaartverzekeraar en heeft het belang bij aandacht voor dit thema. Lees de cijfers daarom als richting, niet als harde maat.
In België zie je hetzelfde beeld. Uitvaartverzekeraar DELA vond in zijn Uitvaartbarometer dat 34% het ongepast vindt om een afscheidsrede met AI te schrijven, tegen 22% die het aanvaardbaar vindt. Slechts 7% zou na zijn dood een AI-chatbot van zichzelf willen die met nabestaanden praat. Ongeveer twee op de drie vinden een hologram van de overledene op een uitvaart ongepast (Bron: DELA).
Van afscheidsrede tot griefbot
Lebensstimmen staat niet op zichzelf. Er bestaat al een kleine industrie rond de “digitale hiernamaals”: diensten die van berichten, video’s en stemopnames een chatbot maken waarmee nabestaanden kunnen praten. Die heten griefbots of deadbots.
Onderzoekers van de University of Cambridge waarschuwden daar in 2024 al voor. In het tijdschrift Philosophy & Technology beschreven ze scenario’s waarin nabestaanden ongevraagd worden “achtervolgd” door een verrassend echte AI-versie van een overleden ouder. Of waarin zo’n bot wordt ingezet voor reclame (Bron: CORDIS). Hun aanbevelingen: toestemming van de persoon die wordt nagebootst én van wie ermee moet leven, geen advertenties en een waardige manier om zo’n bot weer uit te zetten. Een soort digitale uitvaart dus.
Eerlijk gezegd is dat precies waar een vooraf opgenomen rede zich onderscheidt. Een afscheidsrede is af. Hij wordt één keer gespeeld, misschien nog eens teruggeluisterd. Daarna is het klaar. Een chatbot die blijft antwoorden is iets heel anders. Daar komen vragen bij die een rede niet heeft: wat als het bedrijf failliet gaat? Dat dit geen theoretische vraag is, liet de faillissementsaanvraag van Character.ai zien.
Gevorderden Ook bij een rede blijft er een rest-risico. Een stemmodel van jou bestaat zolang het bedrijf het bewaart. Vraag daarom bij elke dienst niet alleen wat er met het eindbestand gebeurt, maar ook met de stemopname en het model zelf. Kun je die laten verwijderen? En wanneer gebeurt dat?
Wat je zelf kunt doen
Of je ooit zo’n dienst gebruikt of niet, een paar dingen kun je nu al regelen.
- Leg vast wat er met je stem en beeld mag gebeuren. Wil je geen AI-versie van jezelf? Of juist wel, onder voorwaarden? Zet het in je wensen voor je uitvaart of bij je digitale nalatenschap. Volgens de a.s.r.-peiling heeft ruim de helft van de Nederlanders daar nog niets over vastgelegd. Een wet regelt het niet voor je: je stem is in Nederland (nog) niet van jou.
- Bespreek het met je naasten. Een opname die voor de één troost is, kan een ander overvallen. Vraag of ze het willen horen. En wanneer.
- Neem gewoon zelf iets op. Een spraakmemo of een brief in je eigen woorden kost niets en heeft geen AI nodig. Het verschil met Lebensstimmen is vooral de hulp bij het schrijven en de afwerking.
Wie later een nepvideo tegenkomt van iemand die is overleden, kan met vijf checks een deepfake herkennen. Sinds 2 augustus 2026 moet wie beroepsmatig een deepfake verspreidt bovendien melden dat die nep is. Hetzelfde artikel in de Europese AI-verordening verplicht chatbots om te melden dat ze AI zijn.
Uitvaartondernemers krijgen intussen hun eigen vraag: wat doe je als een familie met zo’n opname aankomt? En waar kan AI jóu helpen zonder dat het afscheid onpersoonlijk wordt? Dat zochten we uit in AI voor uitvaartondernemers: waar het helpt en waar niet.
De techniek om je stem te bewaren is er. Welke woorden je achterlaat, blijft gelukkig een vraag die alleen jij kunt beantwoorden.