In 2026 verloren tot half juni bijna 120.000 tech-werknemers hun baan. Steeds vaker noemen bedrijven AI als reden om in te krimpen. Je zou verwachten dat die golf zich aftekent in de werkloosheidscijfers. Dat gebeurt nauwelijks. In de Verenigde Staten vraagt bijna driekwart van de werklozen helemaal geen uitkering aan. In het werkloosheidspercentage tellen zij wel mee, maar in de uitkeringscijfers, die vaak als vroeg signaal gelden, zijn ze onzichtbaar.
Update 25 september 2026We hebben een denkfout rechtgezet. Het officiële Amerikaanse werkloosheidspercentage komt uit een maandelijkse enquête onder huishoudens en telt ook werklozen die geen uitkering aanvragen (Bron: BLS). De blinde vlek uit dit stuk zit in de uitkeringsstatistieken en in de steun die mensen mislopen, niet in dat percentage; de tekst is daarop aangepast.
Update 18 september 2026De Amerikaanse werkloosheid zakte in augustus naar 4,1%, terwijl de informatiesector die maand 23.000 banen verloor (Bron: BLS). De blinde vlek uit dit stuk blijft: een lage meter zegt weinig over wie na een ontslag geen uitkering aanvraagt. De titel is aangescherpt: het 75%-cijfer gaat over alle Amerikaanse werklozen, niet specifiek over tech-werknemers of de Nederlandse WW.
Beginner-tip“WW” staat voor Werkloosheidswet, de Nederlandse uitkering die je tijdelijk inkomen geeft na ontslag. In de VS heet het systeem unemployment insurance. De namen verschillen, het idee is hetzelfde: een vangnet zodra je baan wegvalt. Je hoeft verder niets over uitkeringsregels te weten om dit stuk te kunnen volgen.
Wat de cijfers wél laten zien
Het aantal ontslagen in de techsector is goed gedocumenteerd. De tracker layoffs.fyi telde half juni 2026 al bijna 120.000 banen die dat jaar verdwenen, en in de toelichting van bedrijven duikt AI steeds vaker op als motief (Bron: Fortune). Of dat motief klopt, is een tweede. “We bezuinigen dankzij AI” klinkt bij beleggers nu eenmaal beter dan “de markt zat tegen”. Het label en de werkelijkheid lopen niet altijd gelijk op.
Wat de cijfers níet laten zien, is wat er met die mensen gebeurt nadat ze de deur uit zijn. En juist daar zit het gat. De officiële werkloosheidsmeter stond in de VS half juni al drie maanden op 4,3% (Bron: Fortune). Stabiel, bijna rustig. Die meter komt uit een maandelijkse enquête onder zo’n 60.000 huishoudens en telt ook werklozen die geen uitkering aanvragen (Bron: BLS). Wie niet aanklopt, valt wel buiten de uitkeringsstatistieken, zoals de wekelijkse aanvragen voor een werkloosheidsuitkering die markten en media als vroeg signaal volgen.
Eén op de vier klopt aan
Hier komt het verrassende getal. In 2022 — het meest recente jaar met goede data, en volgens experts nog steeds representatief — vroeg in de VS bijna 75% van de werklozen geen uitkering aan (Bron: Bureau of Labor Statistics). Drie van de vier. Slechts één op de vier werklozen klopt dus aan bij het uitkeringsloket.
Het is geen kwestie van luiheid of onwil. De redenen zijn nuchter, en de meeste herken je waarschijnlijk:
| Reden om niet aan te vragen | Aandeel | Wat het betekent |
|---|---|---|
| Denkt geen recht te hebben | 55% | Veel mensen schatten hun eigen recht verkeerd in en proberen het daarom niet eens. |
| Verwacht snel weer werk | 17% | Wie binnen weken een nieuwe baan ruikt, neemt de moeite niet. |
| Geld niet nodig, gêne, of weet niet hoe | 10% | Een ontslagvergoeding, schaamte of pure onbekendheid houdt mensen weg. |
| Krijgt het toegekend ná aanvraag | ~55% | Zelfs van wie wél aanvraagt, krijgt ongeveer de helft het daadwerkelijk. |
Cijfers: Amerikaanse data, BLS (peiljaar 2022). De eerste drie rijen zijn redenen binnen de groep van bijna 75% die níet aanvraagt (samen ruim 80% van die groep; de rest geeft een andere of geen reden). De laatste rij gaat over de groep die zich wél meldt.
Vooral die eerste rij is veelzeggend. Meer dan de helft vraagt niets aan omdat ze ervan uitgaan dat ze toch geen recht hebben — vrijwillig vertrokken, te kort gewerkt, eerder al een uitkering opgemaakt. Soms klopt die inschatting, vaak ook niet. Het stelsel is in de VS per staat verschillend en notoir ondoorzichtig, dus mensen gokken op “nee” en blijven thuis.
Beginner-tipVerwar “werkloos” niet met “in de uitkering”. Het zijn twee aparte dingen. Je kunt werkloos zijn zonder een uitkering aan te vragen, en je kunt een aanvraag doen die wordt afgewezen. Het werkloosheidspercentage meet het eerste, via een enquête. De uitkeringscijfers zien alleen wie zich meldt.
Waarom juist tech-werknemers wegblijven
Bij goedbetaalde tech-werknemers speelt nog iets extra’s. Wie jaren een mooi salaris had, vertrekt vaak met een ontslagvergoeding op zak. Zolang dat geld er is, voelt aankloppen bij een uitkeringsloket overbodig — of zelfs een beetje beschamend. Je hebt immers nog wat buffer.
Daar komt het zelfbeeld bij. Een ervaren developer of marketeer rekent erop binnen een paar maanden weer ergens te zitten. Meestal lukt dat ook. Maar de techsector is dit jaar minder voorspelbaar dan het lijkt: onderzoeksbureau Forrester verwacht dat een deel van de AI-ontslagen wordt teruggedraaid, waarna die banen terugkeren in aangepaste vorm en tegen een lager loon (Bron: AG Connect). Snel weer werk vinden is dus niet hetzelfde als terug op je oude niveau zitten. Hoe hard het vak zelf intussen verandert, laat de ineenstorting van Stack Overflow zien: zelfs de plek waar developers elkaar hielpen, is door AI leeggelopen.
Het patroon zelf is niet nieuw. We schreven eerder dat AI-systemen voorlopig vaak duurder uitvallen dan een mens — lees waarom AI nu nog duurder is dan een stagiair. Toch blijven bedrijven snijden, omdat de belofte voor de toekomst telt, niet de rekening van vandaag. Dat Forrester-scenario is inmiddels geen theorie meer: Ford haalde 350 ervaren ingenieurs terug nadat AI hun vakkennis niet kon vervangen.
Wat dit doet met onze meetlat
In de VS lopen er twee meters naast elkaar. Het werkloosheidspercentage komt uit een enquête en ziet ook wie geen uitkering aanvraagt. De wekelijkse uitkeringsaanvragen, die sneller verschijnen en daarom veel aandacht krijgen, zien alleen wie zich meldt. Als drie van de vier werklozen wegblijven, onderschat juist die tweede meter hoe hard een ontslaggolf aankomt.
Dat heeft gevolgen die jou raken, ook als je zelf een vaste baan hebt. Beleidsmakers kijken naar de uitkeringscijfers om te zien waar steun nodig is. Journalisten schrijven “het valt mee met de AI-werkloosheid” omdat de aanvragen laag blijven. En de mensen die wél geraakt zijn maar geen uitkering aanvragen, lopen steun mis en verdwijnen uit de uitkeringsstatistiek. De discussie of AI nu écht banen kost, lees je terug in ons stuk over ABN Amro dat 85% van het personeel met AI aan het werk zet en in de praktijk van het bijsturen van AI op de werkvloer.
Let opHet cijfer van bijna 75% komt uit Amerikaanse data en gaat over het Amerikaanse stelsel. In Nederland werkt de WW anders: ze bedraagt 75% en later 70% van je laatste loon, en een ontslag- of transitievergoeding wordt niet van je WW afgetrokken (Bron: UWV). Reken het Amerikaanse percentage dus niet één-op-één om naar jouw situatie hier.
Wat jij hieruit kunt halen
De grote les is bescheidenheid bij grote koppen. Dat geldt twee kanten op: zulke koppen sturen aantoonbaar hoe mensen zich over hun eigen baan voelen, zoals we lieten zien in Bang dat AI je baan overneemt?. Als je leest dat “de AI-werkloosheid meevalt” omdat er weinig uitkeringen worden aangevraagd, weet dan dat die meter een blinde vlek heeft. Het tegenovergestelde — “AI vaagt alle banen weg” — is even hard niet te bewijzen, want de cijfers die dat zouden moeten staven, missen juist de groep die wegblijft. Die blinde vlek is het grootst bij één specifieke groep: starters. Onderzoek van Randstad en Stanford laat zien dat het aantal startersvacatures in Nederland met 29 procent daalde sinds AI-codeerhulpen de eerste-sport-van-de-ladder-klussen begonnen over te nemen — precies de groep die het minst zichtbaar is in een WW-statistiek die alleen aanvragers telt.
En als het jou overkomt? Ga er niet vanzelf van uit dat je geen recht hebt. Meer dan de helft van de niet-aanvragers blijft thuis op basis van een gok die vaak verkeerd is. Of je nou in de VS of in Nederland zit: laat het loket beslissen, niet je onderbuik. Een afwijzing kost je een formulier; níet aanvragen kost je mogelijk maanden inkomen — en houdt jouw situatie uit de cijfers waarmee anderen beleid maken.