Dossier · Werk

AI en je baan

"AI gaat je baan afpakken" is de kop; de werkelijkheid is rommeliger. Bedrijven schrappen banen én scholen om, halen mensen terug én verwachten krimp. De stand in september 2026: er verdwijnen banen waarbij AI als reden wordt genoemd, maar in Nederland zien onderzoekers voor de meeste werkenden en starters nog geen grote verschuiving. Dit dossier houdt bij wat er echt gebeurt met werk: de cijfers achter de ontslagen, wie het treft, en waar de angst overdreven is.

Wat is er nieuw in dit dossier?

Laatste ontwikkeling ·

Bang dat AI je baan overneemt? Dit zegt nieuw onderzoek

41 procent van de Nederlandse werkenden denkt dat AI hun werk deels kan doen. Twee studies onder 1.311 mensen laten zien waar die angst vandaan komt.

Volg dit dossier via de nieuwsbrief

Wat er echt gebeurt met werk

  1. 16 sep 2026

    Voor de meeste starters verandert AI nog weinig

    Onderzoek in ESB naar 2,2 miljoen afgestudeerden vindt voor de meeste starters nog geen effect van AI op de arbeidsmarkt. Alleen in bedrijfskundige wo-richtingen zijn de baankansen iets gedaald.

  2. 21 aug 2026

    Recordboete: algoritme mocht niet alleen beslissen

    De Autoriteit Persoonsgegevens beboette Uber met €824.990.000, omdat chauffeurs volledig automatisch werden geblokkeerd zonder betekenisvolle menselijke check (artikel 22 AVG). Uber ging in beroep. Ook voor werk via een platform geldt: een algoritme mag niet in zijn eentje over je inkomen beslissen.

  3. 21 aug 2026

    Werknemers lopen voor op hun baas

    Uit een DNB-enquête (ESB) blijkt dat maar een kwart van de werknemers actieve steun van de werkgever krijgt bij AI-gebruik, terwijl het gebruik in elke sector hoger ligt. De werkvloer gaat sneller dan het beleid.

  4. 19 aug 2026

    Instapbanen onder druk, maar door wat?

    Een herziene Stanford-studie ziet bij 22- tot 25-jarigen in AI-gevoelige beroepen in de VS relatief 19% minder werk. In Nederland liggen de startersvacatures ruim 30% onder de piek van 2022, maar dat komt volgens Randstad (24 september 2026) vooral door de afkoelende economie, niet door AI.

  5. 22 jul 2026

    Uber schrapt klantenservicebanen en noemt AI

    Uber schrapte 10% van zijn klantenservicebanen en noemde AI als reden. Bij een veel grotere ontslagronde op 2 september 2026, van ongeveer 3.300 banen, noemde topman Khosrowshahi AI juist niet. Wie de reden van een ontslagronde leest, moet dus kritisch blijven.

  6. 7 jul 2026

    Mechanical Turk gaat dicht

    Amazon nam vanaf 30 juli 2026 geen nieuwe klanten meer aan op zijn platform voor micro-taken en sluit het op 30 september 2026 definitief. Het einde van een tijdperk waarin mensen voor centen het werk deden dat AI nu zelf doet.

  7. 3 jul 2026

    Freelancewerk splijt: uitvoerder of adviseur

    In de Freelancer-Kompass 2026, onder ruim 5.400 zelfstandigen in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland, gebruikt 85% actief AI. De scheidslijn verschuift: wie AI alleen uitvoert wordt goedkoper, wie ermee adviseert wordt waardevoller.

  8. 2 jul 2026

    Ford haalt 350 ingenieurs terug

    Ford rekende erop dat AI de kwaliteit kon bewaken, maar de vakkennis vertrok met de ervaren mensen. In drie jaar haalde het bedrijf 350 ingenieurs terug; in juni 2026 was Ford het beste mainstream merk in de kwaliteitsstudie van J.D. Power. Een concreet tegenvoorbeeld tegen "AI vervangt de expert".

  9. 25 jun 2026

    IKEA laat zien dat het ook anders kan

    De Billie-chatbot handelde tussen 2021 en 2023 47% van de klantvragen af, en IKEA schoolde 8.500 callcentermedewerkers om tot onder meer interieuradviseur op afstand in plaats van ze te ontslaan. Het virale "AI vervangt callcenters"-verhaal blijkt genuanceerder.

  10. 24 jun 2026

    TNO: het werk dat overblijft is zwaarder

    AI versnelt vooral het routinewerk; wat overblijft vraagt meer analyse en oordeel. Bij HelloPrint was voor klantcontact 80% minder personeel nodig, en de mentale belasting van wie bleef nam toe. Die kant ontbreekt in de "AI bespaart tijd"-verhalen.

  11. 14 jun 2026

    Tech-ontslagen en de uitkeringskloof

    Tot half juni 2026 telde layoffs.fyi bijna 120.000 ontslagen tech-werknemers, met AI-besparing steeds vaker als reden. In de VS vraagt ongeveer drie op de vier werklozen geen uitkering aan. Ze tellen wel mee in het werkloosheidscijfer, maar lopen steun mis en blijven buiten de uitkeringsstatistieken.

  12. 12 jun 2026

    Mercer: 99% verwacht krimp, maar dat is geen bewijs

    Van 825 bestuurders in het Mercer-onderzoek verwacht 99% binnen twee jaar minstens enige personeelskrimp door AI. Toch is die verwachting geen automatisme: wie zijn mensen wegdenkt zonder dat het werk verdwijnt, stuurt slecht.

  13. 10 jun 2026

    ABN Amro: 85% werkt met AI, en toch krimp

    85% van de medewerkers gebruikte AI in Q1 2026, terwijl de bank tot 2028 netto 5.200 voltijdsplekken schrapt. In augustus stond die krimp op ongeveer 45% van het doel. Adoptie en ontslag bij dezelfde werkgever: het patroon dat dit dossier ontrafelt.

  14. 9 jun 2026

    De belofte van €6.500 per maand met AI ontleed

    Een virale claim over 6.500 euro per maand met een uur AI-werk per dag houdt geen stand: de bedragen komen uit blogs van partijen die zelf trainingen verkopen, niet uit onafhankelijk onderzoek. De eerste vraag bij elke AI-verdienbelofte: wie verkoopt hier wat?

Laatst bijgewerkt: 16 september 2026. De tijdlijn volgt onze berichtgeving en groeit mee; bronnen staan bij de gekoppelde artikelen hieronder. Ben je werkgever en wil je de andere kant — hoe AI juist banen oplevert en wat dat voor je personeelsplanning betekent? Op ons zusterplatform:AI levert juist banen op (UWV-prognose).

Al ons nieuws en duiding (18)

Veelgestelde vragen

Gaat AI mijn baan vervangen?

Voorlopig verschuift werk meer dan het verdwijnt. Van 825 bestuurders verwacht 99% enige krimp binnen twee jaar (Mercer), en tot half juni 2026 verloren bijna 120.000 tech-werknemers hun baan. Maar Ford haalde 350 ingenieurs terug omdat AI hun vakkennis niet kon vervangen, IKEA schoolde 8.500 mensen om in plaats van ze te ontslaan, en Nederlands onderzoek (ESB, 2026) ziet voor de meeste starters nog weinig verandering.

Hoeveel banen verdwijnen er door AI?

Harde cijfers zijn schaars. Tot half juni 2026 telde layoffs.fyi bijna 120.000 ontslagen tech-werknemers, met AI-besparing steeds vaker als reden. Bedrijven zijn daarin niet consequent: Uber noemde in juli AI als reden voor 10% minder klantenservicebanen, maar niet bij 3.300 ontslagen in september. In de VS vraagt ongeveer drie op de vier werklozen geen uitkering aan; zij tellen wel mee in het werkloosheidscijfer, maar niet in de uitkeringscijfers.

Kun je echt duizenden euro’s per maand verdienen met AI?

Reken er niet op. Virale claims over 6.500 euro of 7.000 dollar per maand met een uurtje werk per dag komen van partijen die zelf cursussen of trainingen verkopen; onafhankelijke cijfers ontbreken. Freelancers die AI slim inzetten kunnen wel opschuiven van uitvoerder naar adviseur, maar harde cijfers over hogere tarieven zijn er niet.

Treft AI vooral starters?

Daar zijn de signalen het sterkst, maar het beeld is gemengd. In de VS zag Stanford bij 22- tot 25-jarigen in AI-gevoelige beroepen relatief 19% minder werk. In Nederland liggen de startersvacatures ruim 30% onder de piek van 2022, maar Randstad wijt dat vooral aan de economie. En ESB-onderzoek onder 2,2 miljoen afgestudeerden ziet voor de meeste starters nog geen effect.

Mag een algoritme beslissen over mijn baan of opdrachten?

Niet helemaal alleen. Artikel 22 van de AVG verbiedt besluiten met grote gevolgen die volledig automatisch worden genomen, zonder betekenisvolle menselijke check. De Autoriteit Persoonsgegevens beboette Uber daarvoor op 21 augustus 2026 met bijna 825 miljoen euro, omdat chauffeurs automatisch werden geblokkeerd.